Một cuộc gọi nghe giống giọng người thân vẫn cần được kiểm tra nếu người gọi bất ngờ yêu cầu chuyển tiền.
AI có thể tạo giọng nói và hình ảnh giả. Vì vậy, chỉ nghe giọng quen thuộc hoặc nhìn thấy khuôn mặt trên màn hình chưa đủ để xác nhận danh tính.
CalMatters từng viết về một buổi hướng dẫn cho 30 người Việt lớn tuổi ở Oakland. Người tham gia được học cách quan sát những điểm bất thường trên hình ảnh do AI tạo ra, bằng tiếng Việt dễ hiểu.
Bạn có thể dựa trên ý tưởng đó để tổ chức một buổi thực hành cho gia đình.
Gợi ý buổi học 30 phút
10 phút đầu: Giải thích AI giả giọng và hình ảnh
Dùng hai hình minh họa đã xác định rõ nguồn gốc, giải thích cách công nghệ tạo ra hình ảnh hoặc âm thanh giả.
Đừng yêu cầu người lớn tuổi chỉ dựa vào tóc, quần áo hay khuôn mặt để kết luận thật giả. Deepfake hiện nay có thể rất khó nhận biết bằng mắt.
10 phút tiếp: Tập xử lý cuộc gọi đáng ngờ
Đưa ra tình huống giả định:
> Một người gọi đến, nói là cháu và cần chuyển tiền gấp. Bác sẽ làm gì?
Hướng dẫn câu trả lời:
> Để bác gọi lại cho con qua số điện thoại bác đã lưu.
10 phút cuối: Thực hành
Cho từng người tập từ chối yêu cầu chuyển tiền, giữ bí mật mã xác nhận và tự gọi lại qua số quen thuộc.
Quy tắc cần nhớ
Nếu có yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân, hãy dừng lại và xác minh qua một kênh độc lập.
Một buổi học ngắn nên giúp người lớn tuổi biết cách kiểm tra, thay vì khiến họ sợ tất cả cuộc gọi.
Câu hỏi thường gặp
Có thể nhận biết deepfake chỉ bằng cách nhìn khuôn mặt không?
Không thể bảo đảm. Các dấu hiệu hình ảnh có thể giúp nghi ngờ, nhưng cần xác minh bằng kênh liên lạc độc lập.
Nếu người gọi nói đang gặp nguy hiểm và cần tiền ngay thì sao?
Không chuyển tiền chỉ dựa vào cuộc gọi. Hãy gọi lại số đã biết hoặc liên hệ trực tiếp người thân khác để xác minh.

