Ngày 29/10/2026, OpenAI công bố bản Model Spec mới, bộ "nội quy" mô tả cách ChatGPT nên cư xử, xếp lại quanh 5 giá trị cốt lõi. Bản mới bỏ phần lớn quy định về văn phong để văn phong theo sở thích người dùng, và nhấn mạnh việc dùng ngữ cảnh, bộ nhớ để hiểu ý bạn. OpenAI cũng thừa nhận mô hình hiện chưa làm đúng hoàn toàn theo bản này.
ChatGPT khi nào từ chối, khi nào dùng điều nó nhớ về bạn, có nịnh bạn hay không, tất cả đều dựa trên một bộ "nội quy" công khai. Hôm nay OpenAI vừa viết lại bộ nội quy đó.
Chuyện gì đã xảy ra?
Ngày 29/10/2026, OpenAI công bố bản Model Spec mới. Model Spec là bản mô tả công khai cách OpenAI muốn mô hình của họ cư xử.
- 5 giá trị cốt lõi. Bản mới xếp lại quanh 5 giá trị: trung thành với ý định con người, giảm thiểu tác hại, trung thực và minh bạch, tôn trọng quyền tự quyết của con người, và sự quan tâm.
- Mục mới "consider context carefully". Hội thoại, bộ nhớ và ngữ cảnh khác được dùng để hiểu ý bạn. Ví dụ OpenAI đưa ra: khi so sánh hai công việc, AI có thể dựa vào ưu tiên bạn từng nói, như muốn giờ làm ổn định, nhưng phải nói rõ giả định đó để bạn sửa.
- Thêm mặc định mới về hỗ trợ quyền tự quyết và tuân theo chuẩn mực xã hội, mở rộng hướng dẫn về "tác dụng phụ" khi AI làm việc thay bạn.
- Bỏ phần lớn quy định chi tiết về văn phong. Văn phong nên theo sở thích, ngôn ngữ và văn hóa của người dùng. Mặc định trả lời khách quan vẫn giữ, và AI không được tự đoán bạn muốn nghe gì rồi chiều theo.
- Trong Spec, mô hình giờ được gọi là "GPT" thay vì "the assistant".
- OpenAI tự nhận: "our models do not yet fully reflect it", tức mô hình hiện chưa làm đúng hoàn toàn theo bản này.
Vì sao điều này quan trọng với người Việt?
Đây là luật chơi đằng sau mỗi câu trả lời. Hiểu nội quy thì mình biết cách hỏi để được câu trả lời thẳng thắn hơn, hợp với mình hơn.
Văn phong giờ do bạn quyết. Muốn trả lời ngắn, xưng hô kiểu Việt, hay giọng miền Nam, bạn có quyền yêu cầu.
Làm gì với nó
- Muốn ý kiến thẳng thắn, hãy nói rõ: "Hãy phản biện, đừng chiều theo ý tôi." Bản Spec nói AI không nên tự suy ra điều bạn muốn nghe.
- Muốn văn phong riêng, như ngắn gọn, tiếng Việt miền Nam, xưng hô cô chú, hãy ghi vào Custom Instructions.
- Xem ChatGPT đang nhớ gì về bạn trong phần cài đặt cá nhân hóa, vì ngữ cảnh và ký ức giờ được dùng rõ hơn để đoán ý.
- Nhờ AI nói ra giả định: "Bạn đang giả định gì về tôi khi trả lời?"
Những điều cần để ý
- OpenAI chưa nói khi nào và cách cư xử của ChatGPT sẽ thay đổi tới mức nào. Bản Spec là mục tiêu, chưa phải điều chắc chắn bạn thấy ngay hôm nay.
- Bộ nhớ giúp AI hiểu ý bạn hơn, nhưng cũng có nghĩa là nó dựa vào điều bạn từng kể. Thông tin nào không muốn nó nhớ thì nên xóa.
Tóm lại
OpenAI viết lại nội quy của ChatGPT quanh 5 giá trị, để văn phong theo người dùng và dùng ngữ cảnh rõ hơn. Mình nên chủ động nói rõ muốn gì và kiểm tra bộ nhớ, thay vì chờ AI tự đoán.
Câu hỏi thường gặp
Model Spec là gì?
Model Spec là bản mô tả công khai cách OpenAI muốn các mô hình như ChatGPT cư xử: khi nào từ chối, trả lời ra sao, dùng ngữ cảnh thế nào. Bản ngày 29/10/2026 xếp lại quanh 5 giá trị cốt lõi. Nó giống bộ nội quy, giúp người dùng hiểu vì sao AI trả lời như vậy.
ChatGPT có thay đổi ngay hôm nay không?
Chưa chắc. OpenAI tự nhận các mô hình hiện chưa làm đúng hoàn toàn theo bản Spec mới, và họ chưa nói khi nào hay mức độ thay đổi thế nào. Vì vậy bạn nên xem bản này là hướng đi, rồi tự thử bằng cách nói rõ yêu cầu và để ý câu trả lời.
Làm sao để ChatGPT bớt chiều theo ý mình?
Hãy nói thẳng trong câu hỏi, ví dụ "Hãy phản biện, đừng chiều theo ý tôi". Bản Spec mới nói AI không được tự đoán bạn muốn nghe gì rồi chiều theo, và vẫn giữ mặc định trả lời khách quan. Bạn cũng có thể hỏi nó đang giả định gì về bạn.
Bản mới dùng bộ nhớ của mình thế nào?
Mục mới "consider context carefully" cho phép hội thoại, bộ nhớ và ngữ cảnh khác được dùng để hiểu ý bạn, nhưng AI phải nói rõ giả định để bạn sửa. Vì vậy mình nên vào phần cài đặt cá nhân hóa xem ChatGPT đang nhớ gì và xóa điều không muốn nó dùng.
