Bài giảng 14 tới 16: khái niệm chung và vật lộn với hoàn cảnh

Bài giảng 14 tới 16 của Epictetus: áp khái niệm chung vào việc cụ thể, vì sao người ta bất đồng, thần như người huấn luyện, và giữ một gương mặt.

Tóm tắt

Phần này là phần về giáo dục và nghịch cảnh. Epictetus nói ai cũng có khái niệm chung về tốt xấu, mâu thuẫn chỉ nảy ra khi áp vào việc cụ thể. Khó khăn là đối thủ thần chọn để rèn ta. Giữ cái của mình như liêm chính và hổ thẹn, đừng cho người chửi mình chỗ bám.

Ý chính

• Giáo dục là học áp dụng khái niệm.
• Khó khăn cho thấy con người.
• Phần nào bạn canh, chủ đánh vào đó.
• Giữ một gương mặt như Socrates.

Áp dụng ngay hôm nay

Nghĩ tới khó khăn lớn nhất tuần này và gọi nó là một trận đấu tập, rồi hỏi nó đang rèn mình điều gì.

Bài 14: áp khái niệm chung vào việc cụ thể

Khái niệm chung không mâu thuẫn. Ai cũng đồng ý điều tốt nên theo, công bằng là đẹp. Mâu thuẫn nảy ra khi áp vào việc cụ thể, như các dân tộc khác nhau về chuyện ăn thịt lợn, hay Agamemnon và Achilles tranh Chryseis.

Giáo dục là học áp dụng. Giáo dục là học áp các khái niệm tự nhiên vào từng việc và phân biệt cái trong quyền mình là ý chí với cái không, như thân thể, của cải, gia đình, quê hương.

Đặt điều tốt ở ngoại vật. Đặt điều tốt ở ngoại vật thì lợi riêng sinh trộm cắp, chiến tranh, bạo quyền. Epictetus biết người đời sẽ cười ông vì đặt điều tốt trong ý chí, nên ông mỉa: vậy thì tôi điên.

Bài 15: thần như người huấn luyện đấu vật

Khó khăn cho thấy con người. Thần như người huấn luyện ghép bạn với đối thủ khó để làm nên người thắng Olympia.

Người do thám thật. Đừng làm người do thám nhát gan, nghe động là báo nguy. Diogenes là người do thám thật: cái chết không phải điều ác, tiếng tăm là tiếng ồn của người điên, và bằng chứng là sự can đảm, tự do và khỏe mạnh của chính ông.

Bài 16: giữ một gương mặt

Giữ cái của mình. Nếu tốt xấu chỉ ở ý chí thì sao còn sợ? Lời dặn của Zeus là giữ cái của mình, như sự liêm chính và lòng biết hổ thẹn, đừng thèm cái của người khác.

Phần nào bạn canh, chủ sẽ đánh vào đó. Quý thân xác hay của cải thì thành nô lệ. Người chửi mình chỉ được lợi khi mình cho chỗ bám, còn Socrates giữ một gương mặt. Những nghịch lý triết học giống bác sĩ chích mắt để trả lại thị lực.

Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt bài giảng 14 tới 16 trong A Selection from the Discourses of Epictetus with the Encheiridion (George Long dịch, Project Gutenberg số 10661, trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao người ta bất đồng?

Ai cũng đồng ý điều tốt nên theo, công bằng là đẹp. Bất đồng nảy ra khi áp các khái niệm ấy vào việc cụ thể, như các dân tộc khác nhau về chuyện ăn thịt lợn, hay Agamemnon và Achilles tranh nhau. Giáo dục là học áp dụng đúng.

Hình ảnh người do thám nghĩa là gì?

Đừng làm người do thám nhát gan, nghe động là báo nguy. Diogenes là người do thám thật: ông báo về rằng cái chết không phải điều ác và tiếng tăm là tiếng ồn của người điên. Bằng chứng là sự can đảm và tự do của chính ông.

Vì sao quý thân xác lại thành nô lệ?

Phần nào bạn canh giữ thì kẻ làm chủ sẽ đánh vào đó, như đánh vào đầu con rắn. Quý thân xác hay của cải thì ai nắm chúng sẽ nắm bạn. Người chửi mình chỉ được lợi khi mình cho chỗ bám, còn Socrates giữ một gương mặt.