Bài giảng 20 tới 22: tự tin, bình thản và cao thượng
Bài giảng 20 tới 22 của Epictetus: lật mặt nạ bi kịch, tự tin đi cùng thận trọng, nô lệ trọn vẹn hay tự do trọn vẹn, và chơi xúc xắc cho khéo.
Tóm tắt
Phần này là phần về can đảm và bình thản. Epictetus nói hãy tự tin với điều ngoài ý chí và thận trọng với điều trong ý chí. Cái chết không đáng sợ, nỗi sợ mới đáng sợ. Ra tòa hay đi biển, hãy làm phần mình cho khéo rồi để kết quả cho toàn thể.
Ý chính
- Tự tin vì thận trọng.
- Lật mặt nạ lại thì nó không cắn.
- Tập nguyên tắc chung thay vì xin lời khuyên.
- Chất liệu không quan trọng, cách dùng thì có.
Áp dụng ngay hôm nay
Chọn một việc đang làm bạn lo, ghi rõ phần mình phải làm cho khéo và phần mình để kết quả tự đến.
Bài 20: mặt nạ bi kịch
Tự tin và thận trọng đúng chỗ. Tự tin với điều ngoài ý chí, thận trọng với điều trong ý chí. Hươu sợ lông chim rồi chạy vào lưới: ta sợ ngoại vật mà lơ là chỗ quan trọng.
Lật mặt nạ lại. Cái chết và đau đớn không đáng sợ, nỗi sợ chúng mới đáng sợ. Socrates gọi chúng là mặt nạ bi kịch, lật lại thì chúng không cắn.
Chỉ người có học mới tự do. Được trả tự do trước pháp quan không làm tự do một người vẫn còn chủ là tiền bạc, người tình hay bạn của bạo chúa.
Bài 21: làm nô lệ trọn vẹn hay tự do trọn vẹn
Ra tòa cần giữ gì. Nếu muốn giữ ý chí hợp tự nhiên thì bạn an toàn, không ai ép được ham muốn của bạn. Socrates nói cả đời ông là sự chuẩn bị cho phiên tòa.
Đừng xin lời khuyên từng việc. Xin lời khuyên khi chưa biết nguyên tắc giống hỏi viết gì khi chưa biết chữ. Hãy tập nguyên tắc chung. Há miệng nhìn ngoại vật thì phải nghe lời người nắm chúng.
Bài 22: chơi xúc xắc cho khéo
Chất liệu không quan trọng, cách dùng thì có. Quân và lượt gieo không do mình, chơi khéo thì do mình. Chọn tàu và thủy thủ xong thì bão không phải phần mình, chỉ đừng sợ, đừng la, đừng trách thần.
Là một phần của toàn thể. Như bàn chân là phần của thân, con người là phần của thành phố của thần và người. Bệnh hay chết sớm có thể phục vụ toàn thể. Hãy làm bổn phận và nói điều nên nói.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt bài giảng 20 tới 22 trong A Selection from the Discourses of Epictetus with the Encheiridion (George Long dịch, Project Gutenberg số 10661, trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.
Câu hỏi thường gặp
Tự tin và thận trọng đi với nhau thế nào?
Hãy tự tin với điều ngoài ý chí và thận trọng với điều trong ý chí. Hươu sợ lông chim nên chạy vào lưới, ta cũng sợ ngoại vật mà lơ là chỗ quan trọng. Đặt sai chỗ thì can đảm thành liều, thận trọng thành hèn.
Mặt nạ bi kịch là gì?
Socrates gọi cái chết và đau đớn là mặt nạ bi kịch: trông đáng sợ nhưng lật lại thì không cắn. Đáng sợ là nỗi sợ chúng. Thành quả là thoát khỏi sợ hãi, và chỉ người có học mới tự do, dù đã được trả tự do trước pháp quan.
Ví dụ xúc xắc nói gì?
Quân và lượt gieo không do mình, chơi khéo thì do mình. Đi biển thì chọn tàu và thủy thủ, còn bão không phải phần mình. Chỉ cần đừng sợ, đừng la, đừng trách thần, vì mình là một phần của toàn thể như một giờ trong ngày.