Bài giảng 26 tới 28: vai trò, khởi đầu triết học và tranh luận
Bài giảng 26 tới 28 của Epictetus: vai trò định ra bổn phận, tìm một cây thước, và dẫn người lạc về đường chứ không chửi.
Tóm tắt
Phần này là phần về bổn phận và khởi đầu của triết học. Epictetus nói tên gọi như con, anh em, công dân chỉ ra bổn phận. Triết học bắt đầu khi thấy mình yếu và tìm một chuẩn như cái cân. Khi tranh luận, hãy dẫn người lạc về đường như Socrates, không lăng mạ.
Ý chính
- Vai trò định ra bổn phận.
- Hại chỉ có ở ý chí.
- Thấy có vẻ không phải tiêu chuẩn.
- Dẫn người lạc về đường.
Áp dụng ngay hôm nay
Viết ra ba vai trò của bạn hôm nay và một việc nhỏ đúng bổn phận cho mỗi vai trò.
Bài 26: vai trò định ra bổn phận
Bạn là người, là công dân thế giới. Bạn là con người, đặt ý chí lên trên hết, là công dân thế giới như bàn tay hiểu toàn thân. Là con thì vâng lời và không bao giờ chê cha trước người khác. Là anh em thì nhường ngoại vật, một chỗ ngồi hay một cây rau, để được lòng tốt.
Hại chỉ có ở ý chí. Mất khiêm nhường hay hiền hòa mới là thiệt thật, không phải mất tiền. Nếu người kia làm sai với mình thì họ tự hại mình, sao mình lại hại mình bằng cách làm sai lại?
Bài 27: tìm một cây thước
Bắt đầu từ sự yếu của mình. Triết học bắt đầu khi thấy mình yếu ở những việc cần thiết. Ai cũng sinh ra với khái niệm tốt xấu, đúng sai, nhưng thêm vào sự tự phụ khi áp dụng.
Thấy có vẻ không phải tiêu chuẩn. Người điên cũng thấy có vẻ đúng. Triết học bắt đầu khi nhận ra bất đồng và tìm một chuẩn, như cái cân hay cây thước thợ mộc. Khoái lạc không vững nên không thể là điều tốt đáng tin.
Bài 28: dẫn người lạc về đường
Đừng chế giễu người chưa biết. Phái Khắc kỷ dạy kỹ thuật mà không dạy cách dùng với người chưa học. Người dẫn đường thấy khách lạc thì dẫn họ về chứ không chửi.
Sức mạnh riêng của Socrates. Socrates không bao giờ cáu, không lăng mạ khi tranh luận, và còn dàn xếp được những cuộc cãi vã.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt bài giảng 26 tới 28 trong A Selection from the Discourses of Epictetus with the Encheiridion (George Long dịch, Project Gutenberg số 10661, trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.
Câu hỏi thường gặp
Tìm bổn phận từ tên gọi thế nào?
Bạn là con người, là công dân thế giới như bàn tay hiểu toàn thân. Là con thì vâng lời, không chê cha trước người khác. Là anh em thì nhường ngoại vật, một chỗ ngồi hay một cây rau, để giữ lòng tốt. Mỗi tên gọi chỉ ra một bổn phận.
Triết học bắt đầu từ đâu?
Từ chỗ thấy mình yếu ở những việc cần thiết và nhận ra người ta bất đồng về tốt xấu. Thấy có vẻ đúng không phải tiêu chuẩn vì người điên cũng thấy vậy. Ta phải tìm một chuẩn như cái cân hay cây thước thợ mộc rồi thử mọi thứ.
Nên tranh luận với người chưa học ra sao?
Đừng lăng mạ hay chế giễu. Người dẫn đường thấy khách lạc thì dẫn họ về đường. Socrates không bao giờ cáu hay xúc phạm khi tranh luận, còn dàn xếp được những cuộc cãi vã. Phái Khắc kỷ dạy kỹ thuật nhưng thiếu dạy cách dùng.