Bài giảng 32 tới 35: tập dùng quan niệm và chống thói quen xấu

Bài giảng 32 tới 35 của Epictetus: lau mũi thay vì cầu nguyện, bỏ tự phụ, đếm ngày không giận, và những lỗi không ai chịu nhận.

Tóm tắt

Phần này là phần về luyện tập hằng ngày. Epictetus nói ta chỉ tập quan niệm về tốt xấu để cãi chứ không dùng cho việc thật. Hãy bỏ tự phụ để học được, đếm ngày không giận để bẻ thói quen, và dừng lại thử mỗi hình ảnh trong tâm trí trước khi theo nó.

Ý chính

• Ta tập ở đâu thì tiến ở đó.
• Không học được điều mình tưởng đã biết.
• Mỗi lần giận là thêm củi.
• Hình ảnh ơi, đợi đã.

Áp dụng ngay hôm nay

Bắt đầu đếm ngày không giận từ hôm nay và ghi số ngày lên lịch.

Bài 32: lau mũi thay vì cầu nguyện

Ta tập ở đâu thì tiến ở đó. Ta chỉ tập câu tiền không phải điều tốt để cãi ngụy biện, không dùng cho việc thật. Nhà hùng biện lo về lời khen vì chưa ai dạy ông khen chê là gì.

Thần đã cho đôi tay. Ngồi cầu cho mũi đừng chảy ư? Hãy lau đi. Thần cho ta đôi tay, sự bền bỉ và lòng cao thượng. Hãy quan tâm tới chất lượng nỗ lực của mình, không phải thứ đạt được.

Trả lại sẵn lòng. Buồn khi xa bạn hay xa nơi chốn là do quan niệm. Luật của thần là giữ cái của mình, dùng cái được cho, sẵn lòng trả lại cái bị lấy và biết ơn vì đã được dùng.

Bài 33: bỏ tự phụ trước đã

Không học được điều mình tưởng đã biết. Việc đầu tiên của người học triết là bỏ tự phụ. Người ta tới triết gia để nghe định lý khéo hay kiếm lợi, như mong học một điều mà được điều khác.

Khái niệm khỏe mạnh. Ta có khái niệm tự nhiên nhưng phải phân tích để áp đúng. Các thầy thuốc vẫn bất đồng nên nhịn hay cho ăn, vì áp khái niệm khỏe mạnh khác nhau.

Bài 34: hãy đợi, hình ảnh ơi

Đếm ngày không giận. Mỗi lần giận là thêm củi cho thói quen. Hãy đừng nuôi nó và đếm ngày không giận: từ mỗi ngày, rồi cách hai, ba, bốn ngày, đủ ba mươi ngày thì đáng tạ ơn thần.

Dừng lại thử hình ảnh. Hãy nói: hình ảnh ơi, đợi đã, để ta thử ngươi. Đừng để bức tranh chạy trước, hãy đặt một hình ảnh cao đẹp hơn để đối lại. Đó mới là cuộc thi đấu thật, giành tự do và bình an.

Bài 35: thú nhận lỗi nào thì dễ

Lỗi dễ nhận và lỗi không bao giờ nhận. Người ta dễ nhận mình nhút nhát hay mềm lòng, ít khi nhận mình buông thả, không bao giờ nhận mình bất công hay đố kỵ. Đó là dấu hiệu lẫn lộn về tốt xấu.

Tự hỏi mình. Tôi có tới thầy như tới đền thờ, biết mình chưa biết gì không? Epictetus chế giễu người học trò ngồi chấm bài giảng trong khi đầu còn lo nhà cửa và tiền bạc.

Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt bài giảng 32 tới 35 trong A Selection from the Discourses of Epictetus with the Encheiridion (George Long dịch, Project Gutenberg số 10661, trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.

Câu hỏi thường gặp

Đếm ngày không giận là gì?

Mỗi lần giận là thêm củi cho thói quen. Epictetus khuyên đừng nuôi nó và đếm ngày: lúc đầu giận mỗi ngày, rồi cách hai, ba, bốn ngày. Đủ ba mươi ngày không giận thì đáng tạ ơn thần. Thói quen nào cũng được giữ bằng hành động tương ứng.

Dừng lại thử hình ảnh nghĩa là gì?

Khi một hình ảnh trong tâm trí ập tới, hãy nói: đợi đã, để ta thử ngươi. Đừng để bức tranh chạy trước, hãy đặt một hình ảnh cao đẹp hơn đối lại. Epictetus gọi đó là cuộc thi đấu thật để giành tự do và bình an.

Lỗi nào người ta không chịu nhận?

Người ta dễ nhận mình nhút nhát hay mềm lòng, ít khi nhận mình buông thả, không bao giờ nhận mình bất công hay đố kỵ. Đó là dấu hiệu lẫn lộn về tốt xấu. Hãy tự hỏi mình có tới thầy với ý biết mình chưa biết gì không.