Bài giảng 41 tới 44: ba chủ đề luyện tập và chất liệu của người tốt

Bài giảng 41 tới 44 của Epictetus: ham muốn, hành động và chấp nhận, giương buồm khi tàu chìm, và điều tốt có trước khoái lạc.

Tóm tắt

Phần này là phần nói người đã tiến bộ nên tập gì. Epictetus chia việc luyện tập làm ba: ham muốn và né tránh, thôi thúc hành động, và sự chấp nhận. Ông chê triết gia mải chơi ngụy biện, đưa bài tập hằng ngày với từng hình ảnh, và tranh luận với một viên quan theo phái Epicurus.

Ý chính

• Ham muốn, hành động, chấp nhận.
• Đừng giương buồm khi tàu chìm.
• Hỏi mỗi việc có thuộc ý chí không.
• Chỉ con người biết đỏ mặt.

Áp dụng ngay hôm nay

Hôm nay mỗi khi thấy điều gây ghen tị hay lo, hỏi: việc này có thuộc ý chí mình không, nếu không thì bỏ qua.

Bài 41: ba chủ đề luyện tập

Ham muốn, hành động, chấp nhận. Thứ nhất là ham muốn và né tránh, gấp nhất vì đố kỵ và đau buồn sinh từ đây. Thứ hai là thôi thúc hành động, tức bổn phận và quan hệ. Thứ ba là sự chấp nhận, tránh vội vàng.

Giương buồm khi tàu chìm. Triết gia thời ấy bỏ hai chủ đề đầu để chơi lý luận ngụy biện. Ngụy biện chỉ hợp với người đã bình an, còn họ thì như giương buồm khi tàu đang chìm.

Bài 42: tập hằng ngày

Chất liệu là phần dẫn dắt. Linh hồn chấp nhận điều thật, bác điều sai, treo phán đoán khi chưa rõ, như người đổi tiền phải nhận đồng tiền của Caesar.

Bài tập mỗi ngày. Thấy người đẹp, người khóc, quan chấp chính, hãy hỏi việc đó có thuộc ý chí không, nếu không thì bỏ qua. Linh hồn như nước trong chậu: nước động thì tia sáng như động theo.

Bài 43: phô mai mềm trên lưỡi câu

Vì sao xưa tiến bộ hơn. Nay lý trí được rèn để giải tam đoạn luận, xưa được rèn để giữ phần dẫn dắt hợp tự nhiên. Mục đích khác thì tiến bộ khác.

Khó khuyên người yếu. Khuyên người trẻ yếu như treo phô mai mềm trên lưỡi câu. Người có bản tính tốt thì tự bám vào lý trí.

Bài 44: điều tốt có trước khoái lạc

Linh hồn quý hơn thân xác. Epictetus hỏi viên quan cái gì tốt nhất, và ông nhận là linh hồn, nên điều tốt của linh hồn nằm trong ý chí. Nếu khoái lạc phải dựa vào điều gì đó thì điều tốt có trước khoái lạc.

Tay nghề quý hơn bạc. Trong đồ bạc, tay nghề là chính. Ở con người, hoạt động chính là việc công, gia đình, lòng kính thần, ham muốn đúng, không phải xác thịt. Chỉ con người biết đỏ mặt.

Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt bài giảng 41 tới 44 trong A Selection from the Discourses of Epictetus with the Encheiridion (George Long dịch, Project Gutenberg số 10661, trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.

Câu hỏi thường gặp

Ba chủ đề luyện tập là gì?

Thứ nhất là ham muốn và né tránh, gấp nhất vì đố kỵ và đau buồn sinh từ đây. Thứ hai là thôi thúc hành động, tức bổn phận và quan hệ, không phải vô cảm như tượng. Thứ ba là sự chấp nhận, tránh vội vàng, giữ cho hai cái kia.

Giương buồm khi tàu chìm nghĩa là gì?

Triết gia thời ấy bỏ hai chủ đề đầu để chơi lý luận ngụy biện. Ngụy biện chỉ hợp với người đã bình an. Người còn bị tiền bạc, sắc đẹp hay thừa kế của hàng xóm lừa mà mải ngụy biện thì như giương buồm khi tàu đang chìm.

Epictetus bác phái Epicurus thế nào?

Ông hỏi viên quan cái gì tốt nhất, và người này nhận là linh hồn. Vậy điều tốt của linh hồn nằm trong ý chí. Nếu khoái lạc phải dựa vào điều gì đó thì điều tốt có trước khoái lạc. Như đồ bạc, tay nghề quý hơn bạc.