Bài giảng 45 tới 48: tập chống hình ảnh, ra tòa, chịu bệnh và luyện tập

Bài giảng 45 tới 48 của Epictetus: báo tin trần trụi, đi xa để xét quan niệm, lúc sốt là lúc tập, và bình đất với tảng đá.

Tóm tắt

Phần này là phần về luyện tập trong đời thật. Epictetus khuyên báo tin trần trụi không thêm phán xét, xét lại quan niệm của mình như đi xa để xem nó. Lúc bệnh chính là lúc tập triết học. Đừng tập trò khoe khoang, lúc đầu hãy tránh những thứ mạnh hơn mình.

Ý chính

• Đừng thêm phán xét vào sự việc.
• Mọi hành động đến từ quan niệm.
• Thầy thuốc không cấm được sự bền bỉ.
• Tránh thứ mạnh hơn mình lúc đầu.

Áp dụng ngay hôm nay

Khi nghe một tin xấu hôm nay, nhắc lại nó bằng một câu trần trụi, không thêm chữ khổ hay tệ.

Bài 45: báo tin trần trụi

Nỗi buồn mới là điều xấu. Con chết, mất thừa kế, bị Caesar kết án đều ngoài ý chí, nỗi buồn về chúng mới là điều xấu. Chịu án can đảm là điều tốt.

Đừng thêm phán xét. Hãy báo tin trần trụi: tàu của ông bị chìm, đừng thêm: vậy ông khổ rồi. Zeus đã cho sự bền bỉ và lòng cao thượng.

Bài 46: đi xa để xét quan niệm mình

Mọi hành động đến từ quan niệm. Epictetus không đoán được phán quyết, nhưng có quan niệm đúng thì sẽ ổn. Ai cũng nghĩ quan niệm mình hơn người, kể cả người điên, nên đó không phải tiêu chuẩn.

Gặp triết gia như gặp một con người. Bạn đã bao giờ đi biển để xét quan niệm của mình chưa? Đừng tới triết gia như tới một điểm tham quan. Người có nhiều thứ lại nghèo hơn, vì thứ cần là sự vững vàng.

Bài 47: giờ là lúc tập

Nguyên tắc sẵn trong tay. Mỗi dịp như ăn sáng, tắm, đi ngủ đều cần nguyên tắc đúng, và tối xét lại việc trong ngày theo câu thơ Pythagoras. Lúc sốt chính là lúc tập triết học.

Thầy thuốc như thợ đóng giày. Chịu sốt tốt là không trách thần hay người, đón cái chết cao thượng, không sợ hay mừng quá khi nghe bác sĩ báo. Thầy thuốc cấm được ăn, không cấm được sự bền bỉ.

Bài 48: bình đất và tảng đá

Đừng làm trò. Đừng tập những trò nguy hiểm để khoe như đi dây, ôm tượng lạnh, vì thế triết gia thành người làm xiếc. Tập phải phục vụ mục tiêu.

Tránh thứ mạnh hơn mình. Thói quen đặt ham muốn vào ngoại vật rất mạnh, phải lấy thói quen ngược lại chống nó. Lúc đầu hãy tránh những thứ mạnh hơn mình, vì bình đất và tảng đá không hợp nhau.

Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt bài giảng 45 tới 48 trong A Selection from the Discourses of Epictetus with the Encheiridion (George Long dịch, Project Gutenberg số 10661, trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.

Câu hỏi thường gặp

Báo tin trần trụi là gì?

Hãy nói tàu của ông bị chìm, đừng thêm vậy ông khổ rồi. Con chết hay bị kết án đều ngoài ý chí, nỗi buồn về chúng mới là điều xấu. Chịu án can đảm là điều tốt. Zeus đã cho sự bền bỉ và lòng cao thượng để làm điều đó.

Chịu bệnh tốt là thế nào?

Là không trách thần hay người, đón cái chết cao thượng, không sợ hay mừng quá khi nghe bác sĩ báo, coi thầy thuốc như thợ đo chân đóng giày. Lúc sốt chính là lúc tập triết học. Thầy thuốc cấm được ăn, không cấm được sự bền bỉ.

Nên luyện tập ra sao?

Đừng tập trò nguy hiểm để khoe như đi dây hay ôm tượng lạnh, vì thế triết gia thành người làm xiếc. Tập phải phục vụ mục tiêu là ham muốn không hỏng. Lúc đầu hãy tránh thứ mạnh hơn mình, vì bình đất và tảng đá không hợp nhau.