Bài giảng 49 tới 52: cô độc, cân nhắc và bạn bè
Bài giảng 49 tới 52 của Epictetus: làm bạn với chính mình, khoe cú đá, tính cái trước và cái sau, và than tắt cạnh than cháy.
Tóm tắt
Phần này là phần về sống một mình và sống giữa người. Epictetus nói cô độc là không nơi nương tựa chứ không phải ở một mình, nên hãy làm bạn với chính mình. Trước mỗi việc hãy tính giá của nó, và khi còn chưa vững thì cẩn thận với bạn bè vì người ta đồng hóa nhau.
Ý chính
- Cô độc là không nơi nương tựa.
- Thi về khiêm nhường, không khoe dòng dõi.
- Tính giá trước khi bắt đầu.
- Khi chưa vững hãy tránh đám đông.
Áp dụng ngay hôm nay
Dành mười phút một mình không điện thoại, xét lại một phản ứng hôm nay mình muốn sửa.
Bài 49: làm bạn với chính mình
Cô độc là không nơi nương tựa. Cô độc không phải chỉ ở một mình. Có thể cô độc giữa đám đông khi mất anh em hay bạn, khi không có ai trung tín bên cạnh.
Như Zeus khi một mình. Zeus một mình vẫn sống với chính mình. Ta cũng nên làm bạn với mình, xét lại phản ứng cũ, điều gì còn đau, điều gì sửa được. Trẻ con một mình vẫn vui với vỏ sò.
Bài 50: khoe cú đá là khoe việc của con lừa
Biết đi một mình. Diễn viên tồi không hát một mình được. Hãy đi và nói chuyện với chính mình, biết mình là ai. Nhổ bỏ sự kiêu ngạo và sự mất lòng tin vào hạnh phúc.
Thi về khiêm nhường. Khoe cha làm chấp chính giống ngựa khoe tốc độ của cha nó. Hãy thi về khiêm nhường, trung tín, công bằng.
Bài 51: tính cái trước và cái sau
Muốn thắng Olympia. Muốn thắng phải chấp nhận ăn kiêng, nghe huấn luyện viên, trật khớp, bị đánh, có thể thua. Người bắt chước mọi thứ mình thấy như trẻ con hay khỉ thì không là gì trọn vẹn.
Giá của triết học. Triết học đòi lao động, bỏ ham muốn, bị coi thường, kém người về chức vị, để đổi lấy sự bình an. Hãy làm triết gia hoặc làm người thường, đừng nửa nọ nửa kia.
Bài 52: than tắt cạnh than cháy
Bạn bè đồng hóa nhau. Than tắt cạnh than đang cháy thì hoặc làm nó tắt hoặc bén lửa. Chuyện phiếm về đấu sĩ, ngựa đua, chê bai người khác sẽ cuốn bạn đi nếu bạn chưa vững như Socrates.
Như sáp dưới nắng. Quan niệm của đám đông là niềm tin thật, còn lời hay của bạn chỉ ở đầu môi. Khi chưa vững, hãy tránh đám đông, như thầy thuốc đưa người bệnh lâu năm đi đổi gió.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt bài giảng 49 tới 52 trong A Selection from the Discourses of Epictetus with the Encheiridion (George Long dịch, Project Gutenberg số 10661, trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.
Câu hỏi thường gặp
Cô độc theo Epictetus là gì?
Cô độc không phải chỉ ở một mình mà là không nơi nương tựa. Có thể cô độc giữa đám đông khi mất bạn. Zeus một mình vẫn sống với chính mình, ta cũng nên làm bạn với mình, xét lại phản ứng cũ và điều có thể sửa.
Tính cái trước và cái sau nghĩa là gì?
Muốn thắng Olympia phải chấp nhận ăn kiêng, nghe huấn luyện viên, trật khớp, có thể thua. Triết học cũng có giá: lao động, bỏ ham muốn, bị coi thường. Hãy tính giá rồi làm trọn, đừng bắt chước mọi thứ như trẻ con hay khỉ.
Vì sao phải cẩn thận với bạn bè?
Than tắt cạnh than cháy thì hoặc làm nó tắt hoặc bén lửa. Quan niệm của đám đông là niềm tin thật, còn lời hay của người mới học chỉ ở đầu môi. Khi chưa vững như sáp dưới nắng, hãy tránh đám đông và đổi nếp sống.