Chương 2. Tổng quan về bản thỏa thuận hợp danh

Written By

Bản thỏa thuận buộc các thành viên nói chuyện thẳng thắn từ đầu. Chương 2 điểm qua quyền hạn, tên, chuyện tiền, mở rộng, quản lý, rút lui và tranh chấp.

Tóm tắt

Chương 2 là chương tổng quan về bản thỏa thuận hợp danh. Tác giả cho rằng mục đích của nó là buộc các thành viên nói chuyện thẳng thắn và giải quyết khác biệt từ đầu, rồi điểm qua luật mặc định UPA, quyền hạn của thành viên, chuyện tiền, mở rộng, quản lý, rút lui và tranh chấp.

Ý chính

  • Đừng để luật sư quyết thay bạn những điều cơ bản.
  • Luật mặc định áp dụng khi thỏa thuận không nói gì.
  • Quyết định lớn thì cùng bỏ phiếu, việc nhỏ theo lệ thường.
  • Nên có hòa giải rồi tới trọng tài.

Áp dụng ngay hôm nay

Liệt kê những quyết định bạn coi là lớn trong doanh nghiệp chung và đặt một ngưỡng tiền cụ thể cho chúng.

Tổng quan về bản thỏa thuận hợp danh

Nói thẳng từ đầu. Mục đích của bản thỏa thuận là buộc các thành viên nói chuyện thẳng thắn với nhau và giải quyết khác biệt từ đầu. Luật sư có thể trình bày các lựa chọn, nhưng không nên quyết thay bạn những điều cơ bản. Nếu để luật sư quyết, bạn sẽ có một bản hợp đồng chuẩn về pháp lý nhưng không vừa với mình.

Soạn thảo. Sửa các mẫu điều khoản cho cẩn thận, tránh câu mơ hồ và điều khoản mâu thuẫn nhau, chọn lọc mức chi tiết vì không thể lường hết mọi tình huống. Về luật, hợp danh bắt đầu từ lúc các bên đồng ý, nhưng nhiều bang bắt buộc viết thành văn bản trong một số trường hợp. Ví dụ ở New York: thời hạn trên một năm, có bất động sản, có điều khoản trọng tài, có khoản thanh toán bảo đảm. Bản viết tay có hiệu lực khi ký, trừ khi ghi ngày khác.

Các chủ đề cơ bản. Quyền hạn của thành viên; tên và mục đích; vốn góp (tiền, tài sản, công sức); lãi lỗ và khoản rút trước; trách nhiệm quản lý; mở rộng và nhận thành viên mới; khi một người qua đời hay rút lui; giải quyết tranh chấp.

Luật mặc định. UPA và bản sửa đổi (Revised UPA) được áp dụng ở mọi bang trừ Louisiana. Luật này đặt ra các quy tắc mặc định, và phần lớn bạn được quyền thay đổi nếu ghi rõ. Lời khuyên của sách: đừng dựa vào mặc định, hãy ghi rõ quyết định của mình (trích dẫn luật từng bang ở Phụ lục A). Liên doanh còn nên ghi thêm phạm vi liên doanh, ai tuyển người, xung đột lợi ích, ai kiểm soát việc quản lý, và thuế.

Quyền hạn của thành viên

Tin nhau là trung tâm. Sự tin tưởng là thành phần trung tâm. Một bản thỏa thuận đầy những trang hạn chế là dấu hiệu các bên không tin nhau. Mặc định, thành viên nào cũng ràng buộc được hợp danh trong hoạt động bình thường (ví dụ Herb tự đặt mua 36 cây đàn Stratocaster).

Ra quyết định. Mặc định của UPA là mỗi người một phiếu, và sách khuyên dùng cách này để giữ hòa khí. Cẩn thận hai rủi ro: số thành viên chẵn dễ bế tắc, và một nhóm đa số cố định lấn át nhóm thiểu số. Ví dụ Stephanie góp 20.000 USD và làm toàn thời gian, Alison góp 10.000 USD và thỉnh thoảng làm, Lori góp 500 USD và làm nửa thời gian. Các cách chia phiếu:

  • Theo vốn góp: Lori gần như mất tiếng nói.
  • Theo phần lợi nhuận: phản ánh được cả công sức.
  • Theo tỷ lệ tự thỏa thuận, ví dụ 60/20/20.
  • Đồng thuận cho các quyết định lớn: ai cũng có quyền phủ quyết.

Lớn và nhỏ tách riêng. Cách sách khuyên: quyết định lớn thì tất cả cùng bỏ phiếu, quyết định nhỏ thì theo lệ thường. Định nghĩa "lớn" bằng ngưỡng tiền (ví dụ trên 5.000 USD) hoặc theo loại quyết định.

Thành viên ngầm. Hãy rất dè chừng. Sự giấu giếm tự nó đã gây nghi vấn. Một người chỉ góp tiền dễ làm người khác bực bội, và chính họ đang gánh trách nhiệm vô hạn mà có khi không biết. Thay vào đó có thể cho họ phần vốn hợp danh hữu hạn hoặc biến tiền góp thành khoản vay. Lời khuyên chung: đừng chia quyền sở hữu cho người không chịu làm.

Vay tiền. Ngân hàng thường đòi chữ ký của tất cả. Sách khuyên quy định mọi khoản vay phải được tất cả thành viên đồng ý. Lưu ý: hợp danh "thương mại" (buôn bán hàng hóa) mặc nhiên có thẩm quyền bề ngoài để vay, bất kể thỏa thuận ghi gì. Hợp danh "phi thương mại" (văn phòng luật, bất động sản, trang trại) theo truyền thống thì không. Doanh nghiệp bán lẻ đặc biệt dễ dính rủi ro này.

Trách nhiệm với công chúng. Hợp danh chịu trách nhiệm cho hành vi cẩu thả hoặc sai trái của bất kỳ thành viên nào trong lúc làm việc bình thường (UPA §13). Nên mua bảo hiểm trách nhiệm, so giá nhiều nơi và hỏi người cùng ngành. Nghề rủi ro cao có thể nên chọn LLC hoặc công ty cổ phần.

Những việc không được làm nếu chưa được hợp danh chấp thuận: chuyển nhượng quyền của hợp danh với tài sản; thế chấp tài sản hợp danh để trả nợ riêng; để lại tài sản cụ thể của hợp danh trong di chúc; chuyển tài sản cho chủ nợ; bán đi uy tín thương mại (goodwill); làm việc gì khiến doanh nghiệp không thể hoạt động; tự nhận phán quyết nợ thay hợp danh (confess judgment).

Thành viên "trên danh nghĩa". Bạn có thể bị coi là thành viên và chịu trách nhiệm nếu công chúng có lý do để nghĩ vậy, ví dụ tên bạn in trên giấy tiêu đề. Nếu rút lui trước khi bắt đầu, hãy hủy giấy tờ in sẵn và báo cho các bên liên quan.

Quyền pháp lý của thành viên với hợp danh. Quyền yêu cầu kiểm toán sổ sách (accounting), tức là thuê kế toán bên ngoài xem sổ. Chi phí thường do hợp danh trả, hoặc tòa chia nếu nằm trong một vụ kiện. Thành viên còn có thể kiện đòi giải thể, xin lệnh cấm hoặc chỉ định người quản lý tài sản, hay kiện vi phạm hợp đồng.

Tên và mục đích

Cái tên. Hợp danh cần một cái tên, thường là họ của các thành viên, có thể kèm tên thương mại riêng. Tên thương mại không được trùng hay giống tên đã có, và phải theo quy định đăng ký tên của bang. Điều khoản mục đích nên ngắn và rộng (ví dụ "bán lẻ hoa"), không cần ngày kết thúc. Đây cũng là lúc tốt để mỗi người nói về mục tiêu, ước mơ và nỗi lo của mình. Có thể ghi lại thành một đoạn tuyên bố không ràng buộc.

Chuyện tiền

Tiền dễ phá hòa khí. Mâu thuẫn tiền bạc phá một hợp danh rất nhanh.

Vốn góp. Có bốn dạng: tiền mặt (bằng hoặc không bằng nhau, ghi rõ số tiền); tài sản (thống nhất giá trị và điều kiện chuyển giao); công sức (ví dụ kỹ năng kế toán đổi lấy phần sở hữu, có bẫy về thuế); hoặc bán, cho vay, cho thuê tài sản cho hợp danh (ví dụ đồ gỗ cổ).

Lãi, lỗ, khoản rút trước. Mặc định của UPA là chia lãi lỗ bằng nhau, bất kể ai góp bao nhiêu. Nếu chỉ ghi cách chia lãi thì lỗ chia theo tỷ lệ lãi (UPA §18(a)). Hãy luôn ghi rõ. Chia không đều cũng được nếu đã thống nhất, ví dụ người làm nhiều hơn hay góp nhiều hơn. Khoản rút trước là tiền ứng định kỳ từ phần lợi nhuận dự kiến. Chỉ trả cho một người dễ gây bực bội. Muốn trả lương cho thành viên thì cần luật sư hoặc kế toán, vì quy định của IRS về thành viên kiêm nhân viên rất chặt.

Sở hữu tài sản. Tài sản đứng tên hợp danh (UPA §25). Thành viên có thể giữ tài sản riêng rồi cho hợp danh thuê hoặc mượn. Ví dụ những chiếc xe tải của Eduardo là của riêng anh, còn chiếc xe mua bằng tiền hợp danh là của hợp danh. Khi tranh cãi, tòa xét: tiền từ đâu, mua đứng tên ai, có dùng cho việc kinh doanh không, có ghi trong sổ không. Tài sản hợp danh được bảo vệ khỏi chủ nợ riêng của từng thành viên.

Thuế cần biết từ đầu. Nộp Form 1065. Thành viên bị đánh thuế trên toàn bộ lợi nhuận ròng, dù đã chia hay chưa. Có hàng tồn kho thì dùng kế toán dồn tích (accrual). Chi phí khởi nghiệp và thành lập được khấu trừ dần qua vài năm. Góp tài sản hoặc công sức có thể rắc rối: tài sản đã tăng giá thường không bị thuế khi góp, nhưng tài sản đang thế chấp có thể làm phát sinh khoản lãi chịu thuế. Nếu hàng tồn kho của một thương nhân chuyển vào hợp danh mới, có thể phải theo luật bán sỉ toàn bộ (bulk-sales laws).

Mở rộng

Bàn chuyện tăng trưởng. Hãy nói chuyện xem mỗi người nghĩ gì về tăng trưởng: thêm nhân viên, thêm địa điểm, thêm thiết bị, làm thêm mảng liên quan, và bao nhiêu thu nhập là đủ. Đừng viết kế hoạch mở rộng vào thỏa thuận, vì tương lai khó đoán và tòa không thể bắt người ta hợp tác. Ngoại lệ là cách nhận thành viên mới. Nếu hướng đi của các bên khác nhau tận gốc, đã tới lúc chia tay.

Vận hành và quản lý

Ai cũng tham gia. Bình thường thì mỗi thành viên nên tham gia trực tiếp, điều này cũng có lợi về thuế vì thu nhập được tính là thu nhập lao động. Chi tiết tới đâu tùy bạn: kỹ năng đóng góp, giờ làm, phần việc, vai trò quản lý, kể cả quy định về chi phí công tác và ký séc. Với 2-3 người, một câu đơn giản "mọi thành viên làm mọi khâu" là đủ.

Rút lui, mua lại, kết thúc

Những điều phải quyết. Những điều bắt buộc phải quyết: báo trước bao lâu khi rút; có được bán phần của mình không và bán cho ai; những người ở lại có quyền mua không; định giá thế nào; trả tiền ra sao (trả ngay hay trả dần để doanh nghiệp sống được); trường hợp hai người và trường hợp nhóm bế tắc (xem Chương 5 và sách Business Buyout Agreements của Nolo). Giải thể là kết thúc doanh nghiệp: trả nợ, chia tài sản. Hợp danh hai người thì một người rời đi là hợp danh tự động chấm dứt.

Tranh chấp, mẫu ngắn, luật sư

Tranh chấp. Nên có hòa giải rồi tới trọng tài. Không điều khoản nào buộc được một người ở lại. Người hòa giải không có quyền áp đặt. Quyết định của trọng tài thì có tính ràng buộc và khó kháng cáo. Có thể chọn trước một trọng tài mà mọi người kính trọng.

Thỏa thuận mẫu ngắn. Là văn bản tạm cho hợp danh "bắt tay", không thay được bản đầy đủ.

Có cần luật sư hay kế toán?. Nhiều người tự soạn được. Nên nhờ chuyên gia khi thỏa thuận phức tạp, vốn lớn, có vấn đề thuế, có sở hữu trí tuệ, còn điều chưa giải quyết được, hoặc có một thành viên thiếu kinh nghiệm. Nolo có danh bạ luật sư. Phần lớn sẽ cần kế toán vào mùa thuế, nhưng tránh các hệ thống sổ sách quá phức tạp.

Câu hỏi thường gặp

Luật mặc định UPA là gì?

Theo sách, Luật Hợp danh Thống nhất và bản sửa đổi được áp dụng ở mọi bang trừ Louisiana. Luật này đặt ra quy tắc mặc định khi thỏa thuận không nói gì, như mỗi người một phiếu và chia lãi lỗ bằng nhau, bất kể ai góp bao nhiêu.

Nên chia quyền quyết định thế nào?

Sách khuyên mỗi người một phiếu để giữ hòa khí, nhưng cẩn thận khi số thành viên chẵn dễ bế tắc. Cách được khuyên là quyết định lớn thì tất cả cùng bỏ phiếu, việc nhỏ theo lệ thường, và định nghĩa lớn bằng ngưỡng tiền hoặc loại quyết định.

Nội dung này có thay cho tư vấn pháp lý không?

Không. Đây là thông tin chung về luật Mỹ theo ấn bản của sách. Luật khác nhau giữa các bang và thay đổi theo thời gian, và các con số về thuế, phí hay mức miễn trừ có thể đã cũ. Trước khi ký hay nộp giấy tờ, hãy hỏi luật sư hoặc kế toán nơi bạn kinh doanh.