Chương 6. Tranh chấp: hòa giải và trọng tài
Kiện ra tòa là đường cuối cùng khi hợp danh tranh chấp. Chương 6 so sánh hòa giải với trọng tài, kèm mẫu điều khoản và cách kết hợp cả hai.
Tóm tắt
Chương 6 là chương về cách giải quyết tranh chấp giữa các thành viên. Tác giả giải thích hòa giải không đối đầu và hợp với người còn làm việc lâu dài với nhau, trọng tài có quyết định ràng buộc, rồi đưa ra mẫu điều khoản cho từng cách và cách kết hợp hai cách.
Ý chính
- Người hòa giải giúp nhưng không áp đặt.
- Chọn người hòa giải từ trước.
- Một trọng tài đơn giản và rẻ hơn.
- Hòa giải trước, trọng tài sau.
Áp dụng ngay hôm nay
Thống nhất trước tên một người hòa giải mà mọi thành viên đều tin, và ghi tên đó vào thỏa thuận.
Tranh chấp: hòa giải và trọng tài
Bốn con đường. Điều 11 lo chuyện tranh chấp: hòa giải, trọng tài, kết hợp cả hai, và kiện ra tòa là đường cuối cùng.
Hòa giải
Hòa giải không áp đặt. Người hòa giải giúp các bên nhưng không có quyền áp đặt. Hòa giải không mang tính đối đầu, kết quả do các bên tự nguyện đồng ý, nên hợp với những người còn phải làm việc lâu dài với nhau. Các giai đoạn: người hòa giải mở đầu; mỗi bên trình bày; thảo luận chung; gặp riêng từng bên; thương lượng; kết thúc. Thỏa thuận đạt được là một hợp đồng viết tay có tính ràng buộc.
Tránh câu mơ hồ. Tác giả nghi ngờ các điều khoản mơ hồ kiểu "tư vấn" hay "thảo luận thiện chí" dùng để thay cho hòa giải. Hãy chọn người hòa giải từ trước: đáng tin, có kinh nghiệm, và có chuyên môn kỹ thuật nếu cần. Đừng quy định thủ tục quá chi tiết. Những gì để lúc đó quyết: thời gian, địa điểm, số buổi, có trình bày bằng văn bản không, có luật sư không, có chất vấn chéo không.
Mẫu hòa giải. Mẫu điều khoản hòa giải: hòa giải trước; người hòa giải được chỉ định sẵn; thông báo bằng văn bản nếu chưa giải quyết được; bắt đầu trong X ngày; kết quả viết thành văn bản, có chữ ký và ràng buộc; chi phí chia đều.
Trọng tài
Trọng tài thiết yếu. Tác giả nói trọng tài là điều thiết yếu trong mọi bản thỏa thuận. Phán quyết trọng tài có tính ràng buộc và hiếm khi bị hủy.
- Một trọng tài: được ưu tiên vì đơn giản, rẻ hơn. Nên chỉ định ngay từ bây giờ.
- Ba trọng tài: mỗi bên chọn một người, hai người này chọn người thứ ba. Cần có cách phá thế hòa.
Chọn trọng tài. Có thể chọn một người bạn đáng tin (rủi ro), một người trung lập được kính trọng, một luật sư hoặc thẩm phán đã nghỉ hưu. Hiệp hội Trọng tài Mỹ (AAA) thì tốn kém và dùng quy tắc riêng của họ. Nếu kết hợp hòa giải với trọng tài, hãy quyết xem có để cùng một người đảm nhận cả hai vai không. Các chi tiết tùy chọn: cung cấp chứng cứ, phán quyết có nêu lý do bằng văn bản không, giới hạn thời gian, trình bày bằng văn bản, chất vấn chéo, có luật sư không.
Mẫu điều khoản trọng tài. Bản một trọng tài (chỉ định sẵn, hoặc do hai bên thống nhất, hoặc do một người trung lập được nêu tên chọn): bên khởi xướng gửi thông báo tranh chấp bằng văn bản và báo cho trọng tài; bên kia trả lời trong X ngày; phiên xử trong vòng 7 ngày sau khi trả lời; trình bày miệng hoặc viết, có nhân chứng, không có luật sư; phán quyết bằng văn bản. Bên không trả lời được báo thêm 5 ngày, sau đó trọng tài vẫn tiến hành. Chi phí do trọng tài quyết. Phán quyết ràng buộc và có thể thi hành như một bản án của tòa. Bản ba trọng tài: mỗi bên chọn một người, hai người này chọn người thứ ba trong 10 ngày (cần cách phá thế hòa), phiên xử trong X ngày, thủ tục như trên.
Kết hợp hai cách
Kết hợp hai cách. Hòa giải trước, rồi trọng tài ràng buộc. Một số luật sư thích để hòa giải là tùy chọn (vì nóng giận dễ bùng lên, hoặc một bên không hợp tác), nhưng tác giả nghiêng về hòa giải bắt buộc. Nếu chỉ chọn một cách thì chọn trọng tài. Để cùng một người làm cả hòa giải lẫn trọng tài thì đỡ một phiên xử, nhưng có thể làm yếu vai trò hòa giải, và giới chuyên môn không thống nhất về chuyện này. Nên có điều khoản nối ("hòa giải không thành thì đưa ra trọng tài") và điều khoản thời hạn (tranh chấp tự chuyển sang trọng tài nếu chưa xong sau một khoảng thời gian kể từ khi bắt đầu hòa giải) để không ai kéo dài được.
Câu hỏi thường gặp
Hòa giải và trọng tài khác nhau thế nào?
Theo sách, người hòa giải giúp các bên tự thỏa thuận nhưng không có quyền áp đặt, nên hợp với người còn làm việc lâu dài với nhau. Trọng tài nghe hai bên rồi ra quyết định ràng buộc, nhanh và rẻ hơn kiện ra tòa.
Nên chọn một hay ba trọng tài?
Sách ưu tiên một trọng tài vì đơn giản và rẻ hơn, và khuyên chỉ định ngay từ bây giờ. Nếu dùng ba trọng tài thì mỗi bên chọn một người, hai người này chọn người thứ ba, và cần có cách phá thế hòa.
Nội dung này có thay cho tư vấn pháp lý không?
Không. Đây là thông tin chung về luật Mỹ theo ấn bản của sách. Luật khác nhau giữa các bang và thay đổi theo thời gian, và các con số về thuế, phí hay mức miễn trừ có thể đã cũ. Trước khi ký hay nộp giấy tờ, hãy hỏi luật sư hoặc kế toán nơi bạn kinh doanh.