Các Thư LXIII và LXV: khóc bạn có chừng mực và bàn về nguyên nhân

Thư LXIII và LXV Letters from a Stoic: khóc bạn có chừng, làm ký ức ngọt, quý bạn khi còn sống, và lý trí là nguyên nhân chính.

Tóm tắt

Phần này là hai thư. Thư LXIII an ủi Lucilius khi mất bạn: được khóc nhưng có chừng, hãy làm ký ức ngọt và quý bạn khi họ còn sống. Thư LXV bàn các bảng nguyên nhân của phái Khắc kỷ, Aristotle, Plato, và nói chiêm nghiệm tự nhiên nâng tinh thần lên.

Ý chính

• Khóc được nhưng đừng quá.
• Làm ký ức thành ngọt.
• Quý bạn khi họ còn sống.
• Cái chết là chuyển tiếp hoặc kết thúc.

Áp dụng ngay hôm nay

Gọi cho một người bạn lâu rồi chưa nói chuyện, ngay hôm nay.

Làm cho ký ức ngọt

Khóc được nhưng đừng quá. Bàn về cái chết của Flaccus, bạn của Lucilius, Seneca nói được phép khóc nhưng không nên không khóc hay khóc quá mức, và phô nỗi buồn là phù phiếm. Đằng nào nỗi buồn cũng phai, nên hãy làm cho ký ức về người đã mất thành ngọt chứ không đắng.

Quý bạn khi họ còn sống. May rủi đã cho cũng như đã lấy. Hãy quý những người bạn còn sống ngay bây giờ, vì ta thường lơ họ khi họ còn rồi khóc to để chứng tỏ tình cảm. Mất người bạn duy nhất thì hãy tìm bạn mới, như người bị lấy áo duy nhất đi tìm áo khác.

Lý trí sáng tạo là nguyên nhân chính

Các bảng nguyên nhân. Sau một cơn bệnh, Seneca bàn về nguyên nhân với bạn bè. Phái Khắc kỷ nhận hai nguyên lý là vật chất trơ và nguyên nhân hoạt động là lý trí hay Thượng đế. Aristotle nêu bốn nguyên nhân, Plato thêm cái thứ năm là mô hình hay Ý niệm. Seneca cho rằng các danh sách này gộp quá nhiều điều kiện phụ, còn nguyên nhân chính là lý trí sáng tạo.

Chiêm nghiệm nâng tinh thần. Những câu hỏi này không vô ích: chiêm nghiệm tự nhiên nâng tinh thần ra khỏi nhà tù của thân xác. Tinh thần tự do và nên điều khiển thân. Cái chết là chuyển tiếp hoặc kết thúc, và cả hai đều không đáng sợ.

Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt các Thư LXIII và LXV trong Letters from a Stoic (Seneca, Robin Campbell dịch, bản Everand số 1036365376), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.

Câu hỏi thường gặp

Nên buồn thế nào khi mất bạn?

Seneca nói được phép khóc nhưng không nên không khóc hay khóc quá mức, và phô nỗi buồn là phù phiếm. Đằng nào nỗi buồn cũng phai, nên hãy làm cho ký ức về người đã mất thành ngọt, như rượu lâu năm.

Vì sao phải quý bạn khi họ còn sống?

Vì ta thường lơ bạn khi họ còn rồi khóc to để chứng tỏ tình cảm. May rủi đã cho cũng như đã lấy. Mất người bạn duy nhất thì hãy tìm bạn mới, như người bị lấy áo duy nhất đi tìm áo khác.

Thư LXV bàn gì về nguyên nhân?

Phái Khắc kỷ nhận hai nguyên lý là vật chất và lý trí. Aristotle nêu bốn nguyên nhân, Plato thêm mô hình hay Ý niệm. Seneca cho rằng nguyên nhân chính là lý trí sáng tạo, và chiêm nghiệm những câu hỏi ấy nâng tinh thần lên.