Schopenhauer: người nói thật khó gần
Tóm tắt bài Schopenhauer của Elbert Hubbard: triết học là chân dung người viết, kỷ luật tiền bạc, Ý chí, lòng trắc ẩn và phép thử của thời gian.
Tóm tắt
Bài Schopenhauer là bài về nhà triết học bi quan. Hubbard kể Schopenhauer lớn lên trong một gia đình lạnh nhạt, sống một mình với sổ sách chính xác, viết về Ý chí mù quáng và lòng trắc ẩn, bị bỏ quên tới ngoài 50 tuổi, và được thời gian chứng minh.
Ý chính
- Triết học là chân dung người viết.
- Sổ sách chính xác cho tự do.
- Mong ít, đối mặt can đảm.
- Nhìn ra ngoài nhiều hơn.
Áp dụng ngay hôm nay
Tuần này hãy ghi mọi khoản chi của bạn, như Schopenhauer ghi sổ, rồi xem khoản nào bạn có thể bớt.
Schopenhauer: triết học là chân dung của chính mình
Lời đề từ. Dòng lũ sách dở viết vì tiền và vì chức làm nghẹt sách hay; chín phần mười văn chương chỉ nhắm vào túi tiền công chúng.
Triết học theo hình người viết. Hubbard nói triết học của một người được quyết định bởi chính người ấy; người ta làm ra triết học theo hình ảnh của mình. Schopenhauer cho rằng thế giới là hình chiếu của tâm trí: mình thấy một thứ, người khác thấy thứ khác, ai cũng sai mà ai cũng đúng.
Gia đình. Cha ông, Heinrich, là chủ ngân hàng và nhà buôn ở Danzig, kiêu hãnh, khắc nghiệt. Arthur sinh ngày 22 tháng 2 năm 1788. Mẹ và con không thương nhau. Khi Phổ chiếm Danzig, người cha dời cả nhà sang Hamburg để giữ tự do và mất tài sản. Cả nhà đi khắp châu Âu; Arthur học một năm ở Anh, hai năm ở Pháp, và gặp Goethe, Wieland, bà de Stael khi còn nhỏ.
Schopenhauer: tiền bạc chính xác, sống một mình
Rời nghề buôn. Năm 1804 người cha được tìm thấy chết dưới kênh ở Hamburg. Arthur 16 tuổi làm học việc cho một nhà buôn nhưng ghét sổ sách, viết tiểu luận lên phong bì. Ông theo mẹ tới Weimar. Mẹ ông viết thư nói ông khó sống cùng vì tính khí u ám và ý kiến độc đoán.
Goethe. Goethe làm bạn với ông và nói: đừng cười, anh ta sẽ còn vượt qua tất cả chúng ta. Hai người bàn về thuyết màu sắc, và Arthur tự làm thuyết của mình.
Kỷ luật tiền bạc. Năm 21 tuổi ông nhận phần gia tài khoảng 14.000 đô, thu nhập khoảng 700 đô một năm. Ông ghi sổ chính xác, không bao giờ mắc nợ, đi bộ đúng giờ như Kant, tắm nước lạnh. Hubbard coi đó là điều cho ông tự do trí tuệ. Đây là cách sống của Schopenhauer, không phải lời khuyên tài chính hay y khoa.
Sống một mình. Ông thuê một phòng, có ít đồ, một cây sáo và một con chó xù đen tên Homo; khi nó chết ông mua một con giống hệt. Ông từ chối chức giáo sư nếu phải nói nhẹ đi. Hubbard nói ông là nhà triết học Đức duy nhất có văn phong thật, và tình thương với kỷ niệm về cha và với con chó cho thấy những chiều sâu chưa nở.
Schopenhauer: Ý chí và lòng trắc ẩn
Ý chí. Gốc của thế giới là Ý chí: một sức đẩy mù quáng để tồn tại, có trong trọng lực của hòn đá, trong tinh thể, cây cỏ, thú vật, và lên tới bộ óc con người. Đời người dao động giữa đau khổ và chán chường; niềm vui chỉ là lúc tạm bớt đau.
Lời khuyên. Hãy mong ít, nhận bất hạnh lặng lẽ và đối mặt bằng can đảm. Con đường là để trí tuệ tự giải phóng khỏi Ý chí, thấy mọi sinh vật là một: ai làm hại người khác là làm hại chính mình. Lòng trắc ẩn là nền của đạo đức. Đây là quan điểm bi quan của Schopenhauer, Hubbard cho rằng nó sai nhưng đáng đọc.
Schopenhauer: thời gian là phép thử
Thói quen nói thật. Hubbard nói ông có thói quen xấu là nói thật và không chịu hòa giải, trong khi xã hội chạy bằng những lời nói dối lịch sự. Con người ông khó chịu, nhưng người viết thì càng xa càng hay. Lúc hấp hối ông nói: chôn tôi ở đâu cũng được, hậu thế sẽ tìm ra tôi. Mộ ông ở Frankfurt chỉ khắc tên.
Phép thử của thời gian. Ông bị bỏ quên tới ngoài 50 tuổi, rồi chính kẻ thù làm ông nổi tiếng. Hubbard viết: mình thương ông vì ông hay sai, cho mình niềm vui sửa lại. Và: tự soi mãi vào mình là điên, mở cửa sổ nhìn ra ngoài mới là khỏe.
Điều mình giữ lại. Hiểu tính khí của mình, giữ sổ sách chính xác và sống trong thu nhập, đối mặt khó khăn bằng can đảm, và nhìn ra ngoài nhiều hơn soi vào trong.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt bài 11 của Little Journeys to the Homes of the Great Philosophers (Elbert Hubbard, bản Everand 418 trang), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách. Nhận định về tiền và sức khỏe là quan điểm của tác giả và của thời ấy, không phải lời khuyên.
Câu hỏi thường gặp
Hubbard nói triết học của Schopenhauer đến từ đâu?
Theo Hubbard, triết học của một người được quyết định bởi chính người ấy. Schopenhauer lớn lên với người cha khắc nghiệt và người mẹ không thương con, nên triết học của ông mang màu bi quan. Văn chương, theo Hubbard, là tự truyện được che đi.
Schopenhauer giữ tiền bạc thế nào?
Năm 21 tuổi ông nhận phần gia tài, thu nhập khoảng 700 đô một năm. Ông ghi sổ chính xác, không bao giờ mắc nợ, và nhờ đó có tự do để viết mà không phải chiều ai. Đây là quan điểm của tác giả và của thời ấy, không phải lời khuyên tài chính.
Lời khuyên của Schopenhauer là gì?
Hãy mong ít, nhận bất hạnh lặng lẽ và đối mặt bằng can đảm. Thấy mọi sinh vật là một thì hiểu ai làm hại người khác là làm hại chính mình, nên lòng trắc ẩn là nền của đạo đức. Hubbard cho rằng sự bi quan của ông sai nhưng đáng đọc.