Thư 1 và 2: học vấn, cốt cách và đồng tiền
Tóm tắt thư 1 và 2 của Lorimer: học vấn để ngỏ, lương tâm như cây xiên thử thịt, bàn gửi thư tám đô và giác quan thứ sáu về giá trị đồng tiền.
Tóm tắt
Thư 1 và 2 là hai lá thư mở đầu, khi Pierrepont vừa vào Harvard rồi tiêu tiền nhanh hơn thành tích. Ông Graham đặt cốt cách trên kiến thức, kể chuyện Stanley Whitaker học nhiều mà không biết dùng, và nhắc rằng ai cũng bắt đầu ở bàn gửi thư.
Ý chính
- Cốt cách trước kiến thức.
- Biết ít mà biết dùng.
- Không có thang máy lên đỉnh.
- Cảm giác về giá trị đồng tiền.
Áp dụng ngay hôm nay
Hãy xem lại khoản chi lớn nhất tuần này và tự hỏi bạn nhận về bao nhiêu giá trị cho mỗi đồng đã tiêu.
Học vấn là thứ duy nhất để ngỏ
Thứ không bị khóa chặt. Ông Graham viết rằng học vấn là thứ duy nhất trên đời để ngỏ, ai chở được bao nhiêu thì lấy bấy nhiêu, còn mọi thứ khác đều bị vặn ốc chặt. Nhưng ông đặt cốt cách lên trước kiến thức: một người trong sạch mà tiếng Latin còn lỗ hổng vẫn hơn một học giả có lương tâm lung lay.
Lương tâm như cây xiên thử thịt. Ông ví lương tâm với dụng cụ thợ lò mổ dùng để thử đùi heo: thứ gì trông ngọt ngoài da thì phải xiên tới xương xem có chỗ chua không. Ông hứa không giảng đạo, vì theo ông người trẻ tự giảng cho mình còn gắt hơn.
Đại học có đáng tiền không
Hai nửa của đại học. Theo ông, đại học có nửa của giáo sư và nửa của đám bạn, và nửa sau mới làm nên con người. Đại học đáng tiền như thịt vụn mua vào năm xu, ra xúc xích bán hai mươi xu: nó không biến kẻ ngốc thành người sáng dạ mà phát triển cái sẵn có.
Chuyện Stanley Whitaker. Whitaker được gửi tới trường tư rồi Oxford để thấm "không khí", biết lịch sử ngân hàng mà không nhận ra tiền giả, biết nhiều thứ tiếng mà không viết nổi bài tường thuật một buổi dạ hội. Ông thất bại ở bảo hiểm, sách và dạy học, rồi đi viết bài "Vì sao người trẻ thất bại". Bài học của ông Graham: không cần biết nhiều, chỉ cần biết ít và biết dùng.
Không có thang máy lên đỉnh
Chi nhiều hơn kết quả. Hai năm hóa đơn tăng mà chẳng có thành tích nào, ông ví như cho con bò ăn ngô mà nó không béo. Cách chắc chắn duy nhất để giàu nhanh là thừa kế, và Pierrepont sẽ không được thế.
Bắt đầu ở bàn gửi thư. Ai vào Graham & Co. cũng khởi đầu ở bàn gửi thư với tám đô một tuần. Trên đỉnh còn nhiều chỗ, nhưng tòa nhà không có thang máy. Người chưa từng liếm tem thì chưa đủ tư cách viết thư.
Giác quan thứ sáu của người buôn bán
Giá trị của một đô la. Người tiêu hoang nhận về chừng sáu mươi xu giá trị cho mỗi đô, còn người buôn giỏi nhận một đô sáu xu vì họ để dành rồi mua phần hùn trong chính công ty. Ông cho rằng hào phóng bằng tiền mình chưa đổ mồ hôi kiếm là kiểu hào phóng tệ nhất.
Bill Riggs và con bò đầu đàn. Anh hàng thịt Bill Riggs báo giá mọi miếng thịt "khoảng một đô" bất kể to nhỏ, nên tới giờ vẫn nghèo. Ông Graham gọi cảm giác về giá trị là giác quan thứ sáu của người kinh doanh, và khuyên đừng theo đám đông như đàn bò theo con bò đầu đàn lão Abe lên cầu dẫn vào lò mổ.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt thư 1 và thư 2 của Letters from a Self-Made Merchant to His Son của George Horace Lorimer (bản Everand, văn bản Project Gutenberg), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.
Câu hỏi thường gặp
Ông Graham nghĩ gì về đại học?
Ông cho rằng đại học đáng tiền như thịt vụn mua năm xu thành xúc xích bán hai mươi xu. Nó không biến kẻ ngốc thành người sáng dạ mà phát triển cái sẵn có. Nhưng cốt cách vẫn đứng trước kiến thức, và biết ít mà biết dùng thì hơn biết nhiều mà không dùng được.
Vì sao ai cũng bắt đầu ở bàn gửi thư?
Ở Graham & Co., mọi người kể cả con của chủ đều khởi đầu ở bàn gửi thư với tám đô một tuần. Theo ông, trên đỉnh còn nhiều chỗ nhưng tòa nhà không có thang máy, và người chưa từng liếm tem thì chưa đủ tư cách viết thư cho khách hàng.
Giác quan thứ sáu của người buôn là gì?
Ông gọi đó là cảm giác về giá trị. Anh hàng thịt Bill Riggs báo giá mọi miếng thịt khoảng một đô bất kể to nhỏ nên mãi nghèo. Người tiêu hoang nhận chừng sáu mươi xu cho mỗi đô, người buôn giỏi nhận một đô sáu xu. Đây là quan điểm nhân vật, không phải lời khuyên tài chính.