Phần 1: John Law trước khi tới Pháp
Tóm tắt phần 1 của Extraordinary Popular Delusions: John Law, tay chơi giỏi tính xác suất, cuộc đấu súng và kế hoạch tiền giấy đi khắp châu Âu.
Tóm tắt
Phần 1 là phần mở đầu chương Mississippi. Mackay giới thiệu John Law, con nhà kim hoàn ở Edinburgh, giỏi toán và mê cờ bạc, phải trốn sau một cuộc đấu súng, rồi mang kế hoạch tiền giấy đi khắp châu Âu cho tới khi kết thân với Công tước Orleans.
Ý chính
- Bị lừa nhiều hơn là lừa người.
- Hy vọng cũng thổi phồng như nỗi sợ.
- Giỏi tính chưa chắc giữ được mình.
- Một ý tưởng tìm đúng người nghe.
Áp dụng ngay hôm nay
Hãy viết ra một khoản tiền bạn đang hy vọng sẽ sinh lời và ghi rõ điều gì sẽ cho thấy hy vọng đó đã quá đà.
Người chèo thuyền về phía thác nước
Cả câu chuyện gắn với một người. Mackay mở chương bằng câu của Defoe về những công ty chia "cái hư không" thành cổ phần. Theo ông, người đời gọi John Law là kẻ gian hay kẻ điên, nhưng ông thấy Law "bị lừa nhiều hơn là lừa người": hiểu tín dụng và tiền tệ hơn ai cùng thời, chỉ không lường được cơn tham của cả một dân tộc.
Hình ảnh thác nước. Mackay ví Law như người chèo thuyền êm ái về phía thác, còn dân Pháp là dòng nước cứ sủi bọt chảy tiếp sau khi ông tan xác. Ông nhắc thêm truyện con ngỗng đẻ trứng vàng bị giết vì lòng tham. Theo tác giả, hy vọng cũng có thể thổi phồng mọi thứ như nỗi sợ.
Tay chơi giỏi tính xác suất
Con nhà kim hoàn ở Edinburgh. Law sinh năm 1671, cha là thợ kim hoàn kiêm người cho vay, đã mua điền trang Lauriston. Mười bốn tuổi ông học việc trong phòng sổ sách của cha và rất giỏi toán. Mười bảy tuổi ông đẹp trai, chải chuốt, được gọi là "Beau Law".
Từ bàn bạc tới cuộc đấu súng. Cha mất năm 1688, Law lên London, thắng bài nhờ tính xác suất rồi nghiện cờ bạc và cầm cố điền trang. Một cuộc đấu vì cô Villiers làm chết ông Wilson; Law bị kết án, được giảm án, rồi trốn ngục sang lục địa, học nghề ngân hàng ở Amsterdam.
Một kế hoạch đi khắp châu Âu
Ngân hàng đất và mười bốn năm lang thang. Khoảng năm 1700, Law đề xuất ở Scotland một ngân hàng phát tiền giấy bảo đảm bằng giá trị đất đai, và bị Nghị viện bác. Tin rằng không nước nào thịnh vượng nếu thiếu tiền giấy, ông đi khắp châu Âu, bị đuổi khỏi Venice, Genoa và Paris nhưng kết thân với Công tước Orleans.
Lời khuyên của Công tước Savoy. Vua Louis XIV từ chối kế hoạch, được cho là vì Law không theo Công giáo. Công tước Savoy nói đất của ông quá nhỏ và ông quá nghèo "để bị phá sản", nên khuyên Law thử lại ở Pháp.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt phần 1, thuộc chương Mississippi Scheme, của Extraordinary Popular Delusions của Charles Mackay (bản Everand 150 trang), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách. Nội dung về tiền, tín dụng và đầu cơ là quan điểm của tác giả và của thời ấy, không phải lời khuyên đầu tư.
Câu hỏi thường gặp
Mackay đánh giá John Law thế nào?
Theo Mackay, người đời gọi Law là kẻ gian hay kẻ điên, nhưng ông thấy Law bị lừa nhiều hơn là lừa người. Law hiểu tín dụng hơn ai cùng thời, chỉ không lường được cơn tham của cả một dân tộc. Đây là quan điểm của tác giả và của thời ấy, không phải lời khuyên đầu tư.
Hình ảnh thác nước nói gì?
Mackay ví Law như người chèo thuyền êm ái về phía thác, còn dân Pháp là dòng nước cứ sủi bọt chảy tiếp sau khi ông tan xác. Hình ảnh cho thấy người khởi xướng có thể chìm, còn cơn sốt của đám đông vẫn chảy theo đà của nó.
Vì sao Law rời nước Anh?
Năm 1688 cha mất, Law lên London, thắng bài nhờ tính xác suất rồi nghiện cờ bạc. Một cuộc đấu vì cô Villiers làm chết ông Wilson. Law bị kết án, được giảm án, rồi trốn ngục sang lục địa và học nghề ngân hàng ở Amsterdam.
