Phần 2: nước Pháp kiệt quệ và ngân hàng Law

Written By John Duong

Tóm tắt phần 2 của Extraordinary Popular Delusions: nợ nước Pháp năm 1715, ngân hàng của Law, công ty Mississippi và một nghìn triệu giấy bạc.

Tóm tắt

Phần 2 là phần về nước Pháp sau khi Louis XIV mất. Ngân khố gần trống, triều đình đúc lại tiền và truy thu người thầu thuế, rồi Law được lập ngân hàng năm 1716 và công ty Mississippi năm 1717, trước khi nhiếp chính in tới một nghìn triệu livre giấy bạc.

Ý chính

  • Tiền giấy cần bảo đảm.
  • Hạ giá đồng tiền làm rối buôn bán.
  • Thành công nhỏ dễ thành kết luận lớn.
  • Người đứng đầu chiều theo là có lỗi.

Áp dụng ngay hôm nay

Trước khi mở rộng một việc đang chạy tốt, hãy ghi ra điều gì đang làm nó chạy tốt và điều đó có còn khi quy mô lớn gấp mười không.

Một ngân khố trống rỗng

Nợ ba nghìn triệu livre. Năm 1715 Louis XIV mất, Orleans làm nhiếp chính cho vua bảy tuổi. Nợ nhà nước 3.000 triệu livre, thu 145 triệu, chi 142 triệu, chỉ còn 3 triệu trả lãi. Saint-Simon khuyên tuyên bố vỡ nợ, nhiếp chính không chịu.

Đúc lại tiền và Phòng Công lý. Triều đình cắt một phần năm trọng lượng đồng tiền, ngân khố lời 72 triệu nhưng buôn bán rối loạn. Một Phòng Công lý truy thu người thầu thuế; tiền phạt phần lớn rơi vào tay cận thần, chỉ 80 trong khoảng 180 triệu về tới nợ nhà nước. Phòng bị đóng sau một năm kèm lệnh ân xá.

Ngân hàng Law và Công ty

Tiền giấy đáng giá hơn tiền kim loại. Ngày 5 tháng 5 năm 1716, sắc lệnh cho lập ngân hàng Law và Công ty, vốn 6 triệu livre. Giấy bạc trả ngay bằng tiền kim loại theo giá ngày phát hành, nên đáng tin hơn đồng tiền nhà nước cứ bị hạ giá. Law nói người phát giấy bạc không có bảo đảm đáng tội chết.

Sai lầm định mệnh của nhiếp chính. Giấy bạc lên giá trên mệnh giá, chi nhánh mở ở nhiều thành phố, buôn bán hồi lại. Theo Mackay, sai lầm lớn của nhiếp chính là kết luận giấy có thể thay hẳn kim loại.

Công ty Mississippi

Độc quyền Louisiana. Tháng 8 năm 1717, công ty Mississippi được độc quyền buôn bán ở sông Mississippi và Louisiana, vùng được đồn giàu kim loại quý. Cổ phần 500 livre được trả bằng giấy nợ nhà nước chỉ còn giá chừng 160 trên thị trường.

Một nghìn triệu giấy bạc. Ngân hàng thành Ngân hàng Hoàng gia, và nhiếp chính in tới 1.000 triệu livre giấy bạc, trong khi Law chưa từng phát quá 60 triệu. Mackay đổ lỗi cho nhiếp chính, nhưng nói Law yếu lòng chiều theo. Nghị viện Paris chống lại, và nhiếp chính dọa họ bằng cách bắt chủ tịch nghị viện.

Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt phần 2, thuộc chương Mississippi Scheme, của Extraordinary Popular Delusions của Charles Mackay (bản Everand 150 trang), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách. Nội dung về tiền, tín dụng và đầu cơ là quan điểm của tác giả và của thời ấy, không phải lời khuyên đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Nước Pháp năm 1715 khó khăn thế nào?

Theo Mackay, nợ nhà nước là 3.000 triệu livre, thu 145 triệu, chi 142 triệu, chỉ còn 3 triệu để trả lãi. Saint-Simon khuyên tuyên bố vỡ nợ nhưng nhiếp chính không chịu. Triều đình đúc lại tiền và lập Phòng Công lý, nhưng tiền phạt phần lớn rơi vào tay cận thần.

Vì sao giấy bạc của Law lúc đầu được tin?

Giấy bạc trả ngay bằng tiền kim loại theo giá ngày phát hành, trong khi đồng tiền nhà nước cứ bị hạ giá. Law nói người phát giấy bạc không có bảo đảm đáng tội chết. Buôn bán hồi lại. Đây là quan điểm của tác giả và của thời ấy, không phải lời khuyên đầu tư.

Sai lầm định mệnh mà Mackay nói tới là gì?

Theo Mackay, nhiếp chính thấy giấy bạc thành công rồi kết luận giấy có thể thay hẳn kim loại. Ông in tới 1.000 triệu livre, trong khi Law chưa từng phát quá 60 triệu. Mackay đổ lỗi chính cho nhiếp chính, nhưng nói Law yếu lòng chiều theo.

John Duong