Phần 9: hoa tulip và giá của một củ
Tóm tắt phần 9 của Extraordinary Popular Delusions: tulip từ Constantinople, củ bán theo perit, hai củ Semper Augustus và người thủy thủ ăn nhầm.
Tóm tắt
Phần 9 là phần mở đầu chương Tulipomania. Tulip từ Constantinople tới châu Âu năm 1559, thành món sưu tập của người giàu Hà Lan, rồi cả nước lao vào buôn củ bán theo trọng lượng, tới mức một củ Semper Augustus đổi được cả cỗ xe và đôi ngựa.
Ý chính
- Hiếm thì thành đắt.
- Người ta quý thứ làm mình khổ.
- Giá rời xa giá trị sử dụng.
- Một củ hoa, một củ hành.
Áp dụng ngay hôm nay
Hãy chọn một món đồ bạn đang muốn mua vì nó hiếm và tự hỏi bạn sẽ trả bao nhiêu nếu không ai khác muốn nó.
Bông hoa từ Constantinople
Từ Augsburg tới Amsterdam. Conrad Gesner thấy cây tulip đầu tiên năm 1559 trong vườn ở Augsburg, củ gửi từ Constantinople. Chừng mười năm sau người giàu Hà Lan và Đức săn lùng. Tới năm 1634, người giàu không có bộ sưu tập bị coi là kém sang; rồi tầng lớp trung lưu cũng tranh nhau giống hiếm.
Vì sao lại là tulip. Mackay thấy tulip không đẹp và thơm bằng hoa hồng. Ông dẫn Beckmann: hoa có màu loang nhờ tình cờ, yếu hay bệnh; càng đẹp càng yếu, khó giữ. Theo tác giả, người ta quý thứ làm mình khổ.
Bán theo trọng lượng
Củ tính bằng perit. Năm 1634 người Hà Lan bỏ việc thường ngày, cả nước lao vào buôn hoa. Năm 1635 có người bỏ 100.000 florin cho bốn mươi củ. Củ bán theo trọng lượng tính bằng perit, nhỏ hơn một hạt; một củ Semper Augustus nặng 200 perit có giá 5.500 florin.
Hai củ Semper Augustus. Đầu năm 1636 chỉ còn hai củ Semper Augustus. Một củ ở Amsterdam bán 4.600 florin kèm cỗ xe mới, hai con ngựa xám và yên cương; với củ ở Haarlem, có người trả mười hai mẫu đất xây nhà.
Củ hành đắt nhất
Người thủy thủ và con cá trích. Một thương gia thưởng thủy thủ con cá trích; người thủy thủ nhặt củ Semper Augustus tưởng là củ hành, ăn kèm cá. Củ ấy đáng khoảng 3.000 florin, và anh ngồi tù nhiều tháng. Một người Anh mê thực vật bóc và cắt một củ để nghiên cứu, cũng bị giam tới khi có bảo lãnh 4.000 florin.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt phần 9, thuộc chương Tulipomania, của Extraordinary Popular Delusions của Charles Mackay (bản Everand 150 trang), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách. Nội dung về tiền, tín dụng và đầu cơ là quan điểm của tác giả và của thời ấy, không phải lời khuyên đầu tư.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tulip được quý tới vậy?
Mackay thấy tulip không đẹp và thơm bằng hoa hồng. Ông dẫn Beckmann: hoa có màu loang nhờ tình cờ, yếu hay bệnh, càng đẹp càng yếu và khó giữ. Theo tác giả, người ta quý thứ làm mình khổ, và sự hiếm khiến giá vượt xa công dụng.
Một củ Semper Augustus đáng bao nhiêu?
Đầu năm 1636 chỉ còn hai củ Semper Augustus. Một củ ở Amsterdam bán 4.600 florin kèm cỗ xe mới, hai con ngựa xám và yên cương. Với củ ở Haarlem, có người trả mười hai mẫu đất xây nhà. Đây là quan điểm của tác giả và của thời ấy, không phải lời khuyên đầu tư.
Chuyện người thủy thủ là gì?
Một thương gia thưởng thủy thủ con cá trích. Người thủy thủ nhặt củ Semper Augustus tưởng là củ hành và ăn kèm cá. Củ ấy đáng khoảng 3.000 florin, và anh ngồi tù nhiều tháng. Chuyện cho thấy giá trị lúc ấy nằm trong đầu người mua, không nằm trong củ hoa.
