Quyển 2 của Meditations nói về sự gấp gáp: ngày của mình đã được định, hãy làm mỗi việc như việc cuối và nhớ rằng ai cũng chỉ mất khoảnh khắc hiện tại.
Tóm tắt
Quyển 2 của Meditations là lời Marcus tự nhắc rằng thời gian có hạn, nên hãy làm mỗi việc như việc cuối đời. Ông bàn điều gì thật sự xấu, năm cách tâm hồn tự làm nhục mình, và vì sao ai cũng chỉ mất đi khoảnh khắc hiện tại.
Ý chính
- Thời gian không dùng để sửa mình sẽ trôi qua và không quay lại.
- Hạnh phúc tùy vào mình, không tùy vào ý kiến người khác.
- Sống chết, giàu nghèo đến với cả người tốt lẫn xấu nên tự chúng không tốt không xấu.
- Dù sống bao lâu, ai cũng chỉ có khoảnh khắc hiện tại.
Áp dụng ngay hôm nay
Chọn một việc hôm nay và làm nó như thể đó là việc cuối cùng bạn làm: chậm lại, chú tâm và làm cho tử tế.
Mỗi việc như việc cuối cùng
Ngày của mình đã được định. Quyển 2 ghi ở Carnuntum, nói về sự gấp gáp. Thần linh đã định cho ta một số ngày. Nếu không dùng chúng để làm dịu những rối loạn trong lòng thì chúng sẽ trôi qua và không quay lại.
Làm như việc cuối cùng. Hãy làm mỗi việc như thể đó là việc cuối đời, với sự nghiêm túc, tình cảm, tự do và công bằng, không phù phiếm, không giả dối, không oán số phận. Sống một đời tốt cần rất ít thứ.
Đừng phân tán. Hạnh phúc tùy vào mình chứ không tùy vào ý kiến người khác. Đừng rải mình ra cho những thứ bên ngoài, hãy có một mục tiêu rõ cho mọi nỗ lực. Người không để ý chuyển động trong tâm hồn mình thì sẽ khổ.
Điều gì thật sự xấu
Lỗi vì ham và lỗi vì giận. Marcus dẫn Theophrastus: lỗi do ham muốn nặng hơn lỗi do giận. Người giận phần nào bị tổn thương và hành động trong đau, còn người ham muốn tự nguyện làm và bị khoái lạc khuất phục.
Lý lẽ về sự an bài. Nếu có thần linh thì cái chết không có gì đáng sợ. Thần linh đặt điều xấu thật, tức thói xấu, trong tầm tay ta để tránh. Sống và chết, danh và nhục, sướng và khổ, giàu và nghèo đến với cả người tốt lẫn người xấu, nên tự chúng không tốt cũng không xấu.
Năm cách tâm hồn tự làm nhục mình. Phản đối điều xảy ra, như một khối u trên cơ thể thế giới. Quay lưng với một người. Chịu thua sướng hay khổ. Giả dối. Hành động không có mục đích liên quan tới cái chung.
Chỉ có hiện tại
Ai cũng chỉ mất hiện tại. Dù sống 3.000 hay 10.000 năm, người ta cũng chỉ mất đi khoảnh khắc hiện tại, và khoảnh khắc ấy ai cũng có như nhau. Mọi thứ lặp lại, nên dài hay ngắn không khác bao nhiêu.
Đời như dòng nước. Đời người là một điểm, giác quan mờ, thân thể hao mòn, danh tiếng bấp bênh: một dòng nước, một giấc mơ, một làn khói, một cuộc chiến và một chuyến đi xa. Chỉ triết học giữ được ta: giữ tinh thần bên trong không bị xúc phạm, không vội, không giả, và đón cái chết bình thản như sự tan về các nguyên tố.
Câu hỏi thường gặp
Làm mỗi việc như việc cuối nghĩa là sao?
Marcus khuyên làm mỗi việc với sự nghiêm túc, tình cảm, tự do và công bằng, như thể đó là việc cuối đời. Ý ông là bỏ sự phù phiếm, giả dối và oán số phận. Ông cho rằng sống một đời tốt cần rất ít thứ, chỉ cần để tâm vào việc trước mắt.
Năm cách tâm hồn tự làm nhục mình là gì?
Theo Quyển 2, đó là phản đối điều xảy ra như một khối u trên cơ thể thế giới, quay lưng với một người, chịu thua sướng hay khổ, giả dối, và hành động mà không có mục đích liên quan tới cái chung. Marcus dùng danh sách này để tự xét mình.
Vì sao Marcus nói ai cũng chỉ mất hiện tại?
Ông lập luận rằng dù sống 3.000 hay 10.000 năm, người ta chỉ sống và mất đúng khoảnh khắc đang có, mà khoảnh khắc ấy ai cũng như nhau. Mọi thứ lặp lại, nên sống dài hay ngắn khác nhau không nhiều. Điều đáng lo là dùng hiện tại thế nào.
