Quyển 9 của Meditations bàn bất công là bất kính, mọi vật tìm về nhau, nhìn đời từ trên cao, và cách cầu nguyện để không sợ thay vì để được.
Tóm tắt
Quyển 9 của Meditations là phần Marcus bàn cách sống cùng người khác: bất công là đi ngược ý tự nhiên, vì con người sinh ra để sống vì nhau. Ông khuyên nhìn đời từ trên cao, vui với bước tiến nhỏ, và cầu để không sợ thay vì cầu để được.
Ý chính
- Làm hại hay nói dối người khác là đi ngược ý tự nhiên.
- Mọi vật tìm về nhau, không ai sống tách hẳn một mình được.
- Phiền muộn nằm ở bên trong, sự việc bên ngoài không biết nói.
- Hãy cầu để không sợ và không thèm khát, đừng cầu để được.
Áp dụng ngay hôm nay
Thay lời cầu mong một điều cụ thể hôm nay bằng lời cầu: cho mình bớt sợ điều đó.
Bất công là bất kính
Bất công là bất kính. Tự nhiên làm ra sinh vật có lý trí để sống vì nhau, nên làm hại hay nói dối là đi ngược ý tự nhiên. Không làm điều nên làm cũng có thể là bất công.
Như những mùa của tự nhiên. Hãy đón cái chết như một mùa của tự nhiên, như lớn lên, mọc râu, có con. Đừng ra đi với lòng khinh miệt, hãy vẫn hiền với những người ở lại.
Đủ là đủ. Chỉ cần phán xét hiện tại đúng, việc làm hiện tại tử tế, và vui nhận những gì tới.
Mọi vật tìm về nhau
Mọi vật tìm về nhau. Đất tìm về đất, lửa bốc lên, nước tụ lại. Thú vật thành bầy, ong thành đàn, người lập thành phố và kết bạn. Chỉ sinh vật có lý trí quên sức kéo về nhau, nhưng tự nhiên vẫn thắng: không ai sống tách hẳn một mình được.
Dạy hoặc chịu. Hãy dạy người làm sai, nếu không được thì dùng sự kiên nhẫn được ban cho để chịu đựng. Thần linh còn tử tế với họ.
Phiền muộn ở bên trong. Marcus từng nghĩ mình đã thoát khỏi mọi phiền muộn. Thật ra ông chỉ ném bỏ ý kiến của mình, vì phiền muộn nằm ở bên trong. Sự việc bên ngoài đứng ngoài cửa và không biết nói.
Nhìn từ trên cao
Nhìn từ trên cao. Hãy nhìn thế giới từ trên cao: đàn gia súc, tàu trong bão, các dân tộc. Phần lớn chưa từng nghe tên ta, nhiều người sẽ quên ta, nên danh tiếng chẳng đáng bao nhiêu.
Đừng mong nước Cộng hòa của Plato. Đừng mong một xã hội lý tưởng như Plato vẽ ra. Hãy vui với một bước tiến nhỏ.
Cầu nguyện thế nào
Cầu để không sợ. Đừng cầu được hay tránh một điều gì. Hãy cầu để không sợ và không thèm khát nó. Người thèm một người phụ nữ hãy cầu thôi thèm. Người muốn thoát ai đó hãy cầu chịu được họ. Người cha hãy cầu thôi sợ mất con. Marcus nói: thử đi.
Mỗi thói xấu có một đức tính đối lại. Người trơ tráo và gian dối sẽ luôn có mặt, mong khác đi là mong điều không thể. Tự nhiên cho ta một đức tính chống lại mỗi thói xấu, như sự hiền hòa trước kẻ vô ơn. Làm điều tốt là phần thưởng của chính nó, như mắt nhìn, chân đi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Marcus gọi bất công là bất kính?
Ông cho rằng tự nhiên làm ra sinh vật có lý trí để sống vì nhau. Làm hại hay nói dối người khác là đi ngược ý tự nhiên, nên là bất kính. Ông còn nói không làm điều nên làm cũng có thể là bất công, chứ không chỉ việc làm sai.
Marcus khuyên cầu nguyện thế nào?
Ông khuyên đừng cầu được hay tránh một điều gì, mà cầu để không sợ và không thèm khát nó. Người muốn thoát ai đó hãy cầu chịu được họ. Người cha hãy cầu thôi sợ mất con, thay vì cầu giữ con. Ông viết: hãy thử xem.
Đừng mong nước Cộng hòa của Plato nghĩa là gì?
Marcus tự dặn đừng chờ một xã hội lý tưởng như Plato vẽ ra mới chịu làm. Hãy làm điều tự nhiên đòi hỏi ngay bây giờ, không cần ai để ý, và vui với một bước tiến nhỏ. Triết học cho ra sự giản dị và khiêm tốn.
