Chương 7 và 8. Đầu tư cho thành công và khi mọi chuyện trở nên tồi tệ

Nói chuyện từ đầu, lắng nghe để hiểu, bốn lý do cần thỏa thuận, và các cách chia tay khi đổ vỡ: đơn phương, kiện tụng hay hòa giải.

Tóm tắt

Chương 7 và 8 là hai chương về việc chăm sóc và kết thúc một mối hùn hạp. Cenkus khuyên nói chuyện về giá trị từ đầu, lắng nghe để hiểu, viết thỏa thuận vì bốn lý do, rồi bàn các cách chia tay khi đổ vỡ và những điều cần tránh trước khi khép lại.

Ý chính

• Nói về giá trị và ưu tiên như các cặp sắp cưới.
• Thỏa thuận viết là bản ghi để không ai nhớ nhầm.
• Thời gian ngoài văn phòng gỡ được nhiều tranh chấp.
• Đừng làm việc cạnh tranh khi mối hùn hạp còn.

Áp dụng ngay hôm nay

Hẹn cộng sự một buổi cà phê ngoài giờ làm chỉ để hỏi nhau mỗi người đang thấy điều gì chưa ổn.

Đầu tư cho thành công

Nói chuyện từ đầu. Sách trích Neil Patel: một người mơ cuộc sống bên bãi biển, một người muốn cày bảy ngày một tuần, và hai lối sống đó sẽ va nhau. Hãy ngồi nói chuyện về giá trị và ưu tiên như các cặp sắp cưới. Những câu hỏi nên đặt ra: Điều gì thúc đẩy bạn? Mỗi người sẽ làm bao nhiêu? Thành công sau 1 năm và 5 năm trông như thế nào? Bạn kỳ vọng gì ở tôi, và tôi kỳ vọng gì ở bạn? Những câu khó hơn: Khi nào thì bạn bỏ cuộc? Khi nào thì đổi hướng? Nếu thất bại thì sao? Hãy chơi trò "nếu như...". Đây là chuyện về giấc mơ chung và cách đi tới đó, không phải chuyện chiến thuật. Hãy hỏi lại những câu này định kỳ, và một buổi đi uống nước thoải mái cũng tính.

Lắng nghe để hiểu. Thói quen thứ năm của Covey: tìm cách hiểu người khác trước. Đừng nhẩm sẵn câu trả lời trong đầu khi người kia đang nói. Với chuyện quan trọng, hãy dành trọn sự chú ý. Dùng cách lắng nghe chủ động, tóm lại điều mình nghe được ("nghe có vẻ anh đang lo rằng...") và hỏi lại cho rõ, nhưng đừng lạm dụng.

Vì sao cần thỏa thuận giữa các nhà sáng lập (bốn lý do). Thứ nhất, mọi người buộc phải nói chuyện từ đầu. Hai bên cũng xác nhận được rằng mình hiểu giống nhau. Văn bản còn là một bản ghi để không ai nhớ nhầm. Cuối cùng, bạn có một thứ có thể thực thi được về mặt pháp lý. Sách kèm một câu trích của Brian Tracy về chuyện hùn hạp đầy hiểm nguy.

Luật chơi. Hãy viết ra số giờ làm tối thiểu, cách chia việc, ai làm CEO, cách nêu vấn đề hay nỗi bực bội, và nên kể cho nhân viên bao nhiêu về những khó khăn. Có điều đưa vào thỏa thuận, có điều chỉ cần ghi lại. Muốn thay đổi thì cả hai cùng đồng ý.

Câu chuyện Brad và Steve. Hai người sở hữu ngang nhau một công ty LLC chuyên tổ chức hội nghị. Brad làm toàn thời gian và rút tiền sinh hoạt từ công ty trong hai năm. Chuyện này có được nhắc miệng nhưng không ghi số tiền, không có giấy tờ. Khi dự án khác của Steve chậm lại, anh xin xem sổ sách, nổi giận và dọa kiện. Bài học: ai cũng nhớ nhầm. Hãy ghi lại các quyết định lớn, nhất là chuyện tiền và thù lao. Theo tác giả, "gần như không thể giao tiếp quá nhiều". Hãy thường xuyên hỏi nhau về mục tiêu, kỳ vọng, và xem mong muốn của mỗi người có đổi khác không. Sách trích Tim Ferriss về những cuộc nói chuyện khó.

Thời gian ngoài văn phòng. Theo tác giả, việc có giá trị nhất mà bạn có thể làm là dành thời gian ngoài công việc với cộng sự. Phần lớn tranh chấp được gỡ từ sớm bên ly cà phê hay ly rượu.

Khi mọi chuyện trở nên tồi tệ

Chia tay có chủ ý. Sách trích Patrick Hull: kết thúc một mối hùn hạp không còn sống được thì tốt hơn là cố gượng ép. Một bản thỏa thuận soạn kỹ giúp việc chia tay suôn sẻ. Đừng xem cộng sự là điều hiển nhiên, cũng đừng thấy mình bị mắc kẹt. Hãy làm mọi việc có chủ ý. Nếu không ổn, hãy dứt khoát tháo gỡ.

Đơn phương chấm dứt. Đây không phải cách nên chọn. Tự ý bán tài sản hay đóng cửa công ty mà không được đồng ý có thể bị cho là làm vượt thẩm quyền. Ngay cả ở những công ty biểu quyết theo đa số, việc phá sản hay giải thể thường vẫn cần mọi người đồng ý.

Kiện tụng hoặc trọng tài. Tốn kém, vì phải trả luật sư theo giờ chứ không phải theo phần trăm tiền thắng kiện.

Hòa giải (mediation). Thường mất khoảng một ngày, tốn vài nghìn USD cho người hòa giải và phòng họp (chưa tính đi lại và phí luật sư). Hai bên cùng hợp tác, không ai bị ép phải chấp nhận một kết quả, nhưng cần thiện chí.

Trước khi khép lại. Đừng làm việc cạnh tranh ở bên ngoài khi mối hùn hạp vẫn còn. Các thỏa thuận thường có điều khoản về cạnh tranh. Nếu thỏa thuận không nói gì, luật của bang và nghĩa vụ ủy thác vẫn có thể cấm bạn cạnh tranh. Hãy làm giấy tờ chia tay hoặc chấm dứt rõ ràng trước, để tránh bị đòi bồi thường.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao cần thỏa thuận giữa các nhà sáng lập?

Theo sách có bốn lý do: buộc mọi người nói chuyện từ đầu, xác nhận hai bên hiểu giống nhau, có bản ghi để không ai nhớ nhầm, và có một thứ để dựa vào khi bất đồng. Câu chuyện Brad và Steve cho thấy giá của việc chỉ thỏa thuận miệng.

Khi hùn hạp đổ vỡ nên làm gì?

Cenkus khuyên tránh đơn phương chấm dứt vì có thể bị coi là vượt thẩm quyền. Kiện tụng hay trọng tài thì tốn kém. Hòa giải thường mất khoảng một ngày và vài nghìn USD, cần thiện chí nhưng không ai bị ép chấp nhận kết quả.

Nội dung này có thay cho tư vấn pháp lý không?

Không. Đây là thông tin chung về luật Mỹ theo ấn bản của sách. Luật khác nhau giữa các bang và thay đổi theo thời gian, và các con số về thuế, phí hay mức miễn trừ có thể đã cũ. Trước khi ký hay nộp giấy tờ, hãy hỏi luật sư hoặc kế toán nơi bạn kinh doanh.