Phần 10 đến 12: Solon và Poplicola: xóa nợ và hạ bó roi
Tóm tắt đời Solon của Athens và Poplicola của Rome: gỡ gánh nợ, Solon và vua Croesus, từ chối độc tài, hạ bó roi trước dân để được lòng dân.
Tóm tắt
Phần 10 đến 12 là phần kể hai người dựng nền cộng hòa. Solon từ chối làm bạo chúa, xóa nợ và sửa luật hà khắc ở Athens. Poplicola giúp lật đổ vua Tarquin, phá nhà mình trong một đêm khi dân nghi ông muốn làm vua, và cho dân quyền kháng cáo. Plutarch xem Solon khôn hơn, Poplicola may mắn và hiệu quả hơn.
Ý chính
- Được cả hai phía tin.
- Luật phải giữ được.
- Đừng gọi ai hạnh phúc quá sớm.
- Bỏ vẻ quyền lực để được quyền lực thật.
Áp dụng ngay hôm nay
Khi viết một quy định mới, tự hỏi mọi người có thực sự giữ được nó không trước khi ban hành.
Gỡ gánh nợ
Từ chối quyền độc tài. Solon được cả người giàu lẫn người nghèo tin. Ông từ chối làm bạo chúa, xóa nợ và cấm vay bằng thân người, sửa luật hà khắc của Drakon. Ông nói luật tốt nhất là luật người ta giữ được. Ông gặp vua Croesus và nói đừng gọi ai là hạnh phúc trước khi biết kết cục của họ.
Hạ bó roi trước dân
Bỏ vẻ quyền lực, được quyền lực thật. Publius Valerius giúp lật đổ vua Tarquin. Khi dân nghi ông muốn làm vua vì căn nhà trên đồi, ông phá nhà trong một đêm và hạ bó roi biểu tượng trước dân, nên được gọi là Poplicola, bạn của dân. Ông cho dân quyền kháng cáo và giảm thuế cho người nghèo.
Người khôn và người may
Ở lại giữ thành quả. Định nghĩa hạnh phúc của Solon hợp với Poplicola. Solon giỏi hơn ở việc xóa nợ và dũng cảm cải cách một mình; Poplicola hơn ở thành tích quân sự và việc ở lại giữ hiến pháp, trong khi Solon đi xa và chứng kiến Peisistratus nắm quyền.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt phần 10, phần 11 và phần 12 của Plutarch's Lives tập I (bản dịch Stewart và Long, Project Gutenberg trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.
Câu hỏi thường gặp
Solon giải quyết khủng hoảng nợ thế nào?
Ở Athens nhiều người nghèo bị bắt làm nô lệ vì nợ. Solon được cả hai phía tin, từ chối làm bạo chúa, xóa nợ và cấm vay bằng thân người. Bạn ông lợi dụng tin trước nên ông xóa luôn các khoản cho vay của mình. Đây là lịch sử, không phải lời khuyên tài chính.
Câu chuyện Solon và vua Croesus là gì?
Vua Croesus giàu có hỏi ai là người hạnh phúc nhất. Solon kể về những người bình thường sống tốt và chết đẹp, rồi nói đừng gọi ai là hạnh phúc trước khi biết kết cục. Về sau câu nói ấy cứu Croesus khỏi giàn hỏa thiêu.
Vì sao Valerius được gọi là Poplicola?
Khi dân nghi ông muốn làm vua vì căn nhà trên đồi, ông cho phá nhà trong một đêm, hạ bó roi biểu tượng quyền lực trước dân và bỏ rìu khỏi bó roi. Dân gọi ông là Poplicola, bạn của dân. Plutarch nói bỏ vẻ quyền lực giúp ông có quyền lực thật.