Phần 1 đến 3: Pelopidas và Marcellus: dũng cảm và liều lĩnh

Tóm tắt đời Pelopidas và Marcellus của Plutarch: giải phóng Thebes, vây Syracuse, và bài học vị tướng phải vừa thắng vừa sống sót.

Tóm tắt

Phần 1 đến 3 là phần kể hai vị tướng dũng cảm cùng chết vì liều lĩnh. Pelopidas giải phóng Thebes khỏi Sparta, làm bạn suốt đời với Epameinondas mà không ganh đua. Marcellus là thanh gươm của Rome trước Hannibal và chiếm Syracuse của Archimedes. Plutarch nói điều tốt nhất là vị tướng vừa thắng vừa sống sót.

Ý chính

• Tình bạn không ganh đua.
• Người dẫn đầu phải giữ mình.
• Khoan dung khi thắng.
• Liều lĩnh là lỗi.

Áp dụng ngay hôm nay

Nếu bạn đang gánh việc cho cả nhóm, xem lại một rủi ro bạn đang tự nhận mà không cần thiết.

Tình bạn không ganh đua

Người dẫn đầu phải giữ mình. Pelopidas giàu mà rộng rãi, làm bạn suốt đời với Epameinondas nghèo mà không hề ganh đua. Ông cùng mười một người lưu vong lẻn về giải phóng Thebes khỏi quân Sparta, thắng ở Tegyra và Leuktra. Cuối cùng ông tức giận lao lên trước khi thấy bạo chúa Alexander và tử trận, dù phe ông thắng.

Thanh gươm của Rome

Tấn công không ngừng, khoan dung khi thắng. Marcellus năm lần làm chấp chính quan. Nếu Fabius là tấm khiên thì ông là thanh gươm của Rome trước Hannibal. Ông vây Syracuse, nơi máy móc của Archimedes khiến quân La Mã khiếp sợ, khóc cho thành phố khi chiếm được và đau buồn khi Archimedes bị giết. Ông chết vì tự đi trinh sát và bị phục kích.

Thắng và sống sót

Liều lĩnh là lỗi của tướng. Cả hai dũng cảm và đều chết vì liều lĩnh. Plutarch tha thứ cho Pelopidas vì đang giữa trận, nhưng trách Marcellus chết như một tên do thám chứ không như một vị tướng. Ông nói điều tốt nhất là vị tướng vừa thắng vừa sống sót.

Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt phần 1, phần 2 và phần 3 của Plutarch's Lives tập II (bản dịch Stewart và Long, Project Gutenberg trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.

Câu hỏi thường gặp

Pelopidas giải phóng Thebes thế nào?

Quân Sparta chiếm thành Thebes bằng phản bội. Pelopidas cùng những người lưu vong cải trang lẻn về ban đêm, lật đổ những kẻ cầm quyền thân Sparta. Thebes nổi dậy và quân Sparta đầu hàng. Plutarch xem đây là tia lửa chấm dứt thế thượng phong của Sparta.

Marcellus đối xử với Syracuse ra sao?

Máy móc của Archimedes khiến quân La Mã tưởng đang đánh với thần. Marcellus chiếm thành bằng một cuộc leo tường ban đêm, khóc cho thành phố, hạn chế cướp bóc, và đau buồn khi một người lính giết Archimedes đang mải suy nghĩ. Plutarch ghi nhận ông cho người Hy Lạp thấy mặt hiền hòa của Rome.

Plutarch so sánh hai người ra sao?

Cả hai dũng cảm, không biết mệt và đều chết vì liều lĩnh. Plutarch tha thứ cho Pelopidas vì đang giữa trận và thấy bạo chúa trong tầm tay, nhưng trách Marcellus đi trinh sát không cần thiết, chết như một tên do thám chứ không như một vị tướng.