Phần 12 đến 14: Lysander và Sulla: mưu mẹo và vận may

Written By

Tóm tắt đời Lysander của Sparta và Sulla của Rome: thắng Athens, chiếm Rome, độc tài rồi từ chức, ít tội hơn và giỏi hơn.

Tóm tắt

Phần 12 đến 14 là phần kể hai vị tướng dùng mưu mẹo và tin vào vận may. Lysander thắng hạm đội Athens nhưng mang vàng bạc làm Sparta nhiễm lòng tham. Sulla thắng Mithridates, dẫn quân chiếm Rome, làm độc tài rồi tự từ chức. Plutarch nói Sulla làm việc lớn hơn, Lysander phạm ít tội hơn.

Ý chính

  • Mưu mẹo có giới hạn.
  • Không tham nhưng vẫn làm hỏng người khác.
  • Quy công cho vận may.
  • Luật phải áp cho cả mình.

Áp dụng ngay hôm nay

Kiểm tra xem một quy tắc bạn đặt cho người khác bạn có đang tự giữ không.

Da cáo khâu vào da sư tử

Không tham tiền nhưng mang tiền về. Lysander thắng hạm đội Athens ở Aegospotami, buộc Athens đầu hàng, dựng chính quyền ba mươi người. Ông không giữ của cho mình nhưng đem vàng bạc về làm Sparta nhiễm lòng tham, và dùng mưu mẹo, lời thề giả. Ông âm mưu mở ngôi vua cho người giỏi, rồi tử trận ở Haliartus và mất trong nghèo khó.

Bạn tốt nhất, kẻ thù tệ nhất

May mắn và tàn nhẫn. Sulla quy mọi thành công cho vận may. Ông thắng Mithridates ở Chaeronea và Orchomenus, rồi dẫn quân về chiếm Rome, lập danh sách truy sát và làm độc tài. Sau đó ông tự từ chức và đi bộ ngoài quảng trường không cận vệ. Bia mộ ông nói không bạn nào tốt với ông hơn, không kẻ thù nào hại ông hơn.

Ít tội hơn và giỏi hơn

Tự chế và dũng cảm. Lysander được một Sparta có trật tự giao quyền; Sulla lên giữa một Rome mục nát. Sulla làm việc lớn hơn, Lysander phạm ít tội hơn. Plutarch trao phần hơn về tự chế cho Lysander, về dũng cảm và tài cầm quân cho Sulla.

Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt phần 12, phần 13 và phần 14 của Plutarch's Lives tập II (bản dịch Stewart và Long, Project Gutenberg trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.

Câu hỏi thường gặp

Lysander thắng Athens thế nào?

Ở Aegospotami ông giữ hạm đội bất động bốn ngày cho quân Athens chủ quan, rồi tấn công bất ngờ và chiếm gần hết hạm đội. Sau đó ông buộc Athens đầu hàng và phá tường thành. Ông không giữ của cải cho mình nhưng đem vàng bạc về Sparta.

Sulla cầm quyền ở Rome ra sao?

Sulla dẫn quân về chiếm Rome, lập danh sách truy sát kẻ thù, nhiều người bị giết vì tài sản. Ông làm độc tài với quyền rất rộng, rồi bất ngờ từ chức và đi bộ ngoài quảng trường không có cận vệ. Bản tóm tắt thuật lại ngắn gọn, không đi vào chi tiết bạo lực.

Plutarch so sánh hai người ra sao?

Lysander được một Sparta có trật tự giao quyền, còn Sulla lên giữa một Rome mục nát. Sulla thắng nhiều trận hơn và tha cho Athens. Lysander phạm ít tội hơn. Plutarch trao phần hơn về tự chế cho Lysander, về dũng cảm và tài cầm quân cho Sulla.