Phần 7 đến 9: Agesilaus và Pompey: vinh quang và thiên vị
Tóm tắt đời Agesilaus của Sparta và Pompey của Rome: vinh quang sớm, Pompey dẹp cướp biển, thiên vị bạn bè và người thân, và kết cục buồn.
Tóm tắt
Phần 7 đến 9 là phần kể hai người được yêu mến nhưng hỏng vì thiên vị. Agesilaus sống giản dị, nghe lời Hội đồng, nhưng bênh bạn và ghét Thebes tới thất bại ở Leuktra. Pompey vinh quang sớm, dẹp cướp biển trong ba tháng, nhưng chiều người thân và bị thúc ép vào trận Pharsalus. Plutarch khen Agesilaus về chiến lược.
Ý chính
- Công chính làm nên tầm vóc.
- Nghe lệnh khi được gọi về.
- Đừng để người thân dẫn mình.
- Chỉ đánh khi mạnh hơn.
Áp dụng ngay hôm nay
Khi bạn bè nhờ một việc vượt quá lẽ phải, nói rõ giới hạn của mình bằng một câu.
Không ai lớn hơn ta trừ khi công chính hơn
Biết nghe lời và trung thành. Agesilaus bị tật chân, lớn lên trong kỷ luật Sparta và được lòng dân khi làm vua. Ông thắng ở châu Á, sống giản dị, và quay về ngay khi được lệnh. Nhưng ông bênh bạn bè vượt lẽ phải và thù ghét Thebes, dẫn tới thất bại ở Leuktra. Ông vẫn giữ được Sparta và mất năm tám mươi bốn tuổi.
Mặt trời mọc và mặt trời lặn
Vinh quang sớm, kết cục buồn. Pompey được yêu mến vì ôn hòa và dễ gần. Hai mươi ba tuổi ông tự lập ba quân đoàn, được gọi là Magnus. Ông dẹp cướp biển trong khoảng ba tháng, thắng Mithridates, rồi bị Caesar kéo vào liên minh. Khi liên minh tan, ông thua ở Pharsalus, chạy sang Ai Cập và bị giết trên thuyền.
Thiên vị bạn và chiều người thân
Chiến lược tốt là kiên nhẫn. Pompey lên bằng đường chính đáng; Agesilaus lên ngôi bằng cách đáng ngờ. Lỗi của Agesilaus là thiên vị bạn và hiếu chiến với Thebes; lỗi của Pompey là chiều người thân. Agesilaus khéo chiến lược, chỉ đánh khi mạnh hơn; Pompey bị thúc ép vào trận Pharsalus.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt phần 7, phần 8 và phần 9 của Plutarch's Lives tập III (bản dịch Stewart và Long, Project Gutenberg trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.
Câu hỏi thường gặp
Agesilaus làm vua thế nào?
Ông nghe lời các quan giám sát và trưởng lão, chia nửa gia sản cho họ hàng nghèo, sống giản dị. Ở châu Á ông thắng lớn nhưng quay về ngay khi được lệnh. Lỗi của ông là bênh bạn bè vượt lẽ phải và ghét Thebes, dẫn tới thất bại ở Leuktra.
Pompey dẹp cướp biển ra sao?
Được giao dẹp cướp biển đang hoành hành khắp Địa Trung Hải, Pompey chia biển thành nhiều vùng, phối hợp hạm đội và làm xong trong khoảng ba tháng. Ông cho những cướp biển bị bắt định cư trong đất liền thay vì xử tử, được Plutarch khen là khoan dung.
Plutarch so sánh hai người ra sao?
Pompey lên bằng đường chính đáng, còn Agesilaus lên ngôi đáng ngờ. Lỗi của Agesilaus là thiên vị bạn, của Pompey là chiều người thân. Agesilaus chỉ đánh khi mạnh hơn và không để đám đông ép mình; Pompey bỏ Rome và bị ép vào trận Pharsalus.