Phần 10 và 11: Alexander và Caesar: hai nhà chinh phục

Tóm tắt đời Alexander Đại đế và Julius Caesar của Plutarch: ta không ăn trộm chiến thắng, con xúc xắc đã gieo, tài năng, tham vọng và cái kết đột ngột.

Tóm tắt

Phần 10 và 11 là phần kể hai nhà chinh phục lớn nhất. Alexander học Aristotle, thắng Ba Tư, đối xử chừng mực với kẻ thua nhưng về sau đa nghi và mất vì sốt. Caesar chinh phục xứ Gaul, vượt sông Rubicon, thắng Pompey, làm độc tài rồi bị ám sát. Plutarch nhắc rằng việc nhỏ cho thấy tính cách rõ hơn trận đánh.

Ý chính

• Việc nhỏ cho thấy tính cách.
• Tự chủ khi thắng.
• Đa nghi làm hỏng tình bạn.
• Tham vọng gây thù.

Áp dụng ngay hôm nay

Ghi lại một hành động nhỏ hôm nay mà bạn muốn người khác nhớ về mình.

Ta không ăn trộm chiến thắng

Tài năng và sự tự chủ. Plutarch nhắc rằng ông viết đời người, không viết sử. Alexander thuần phục ngựa Bucephalas, học Aristotle, gặp Diogenes, thắng ở Granicus, Issus và Gaugamela, đối xử chừng mực với gia đình Darius. Về sau ông đa nghi, giết bạn Cleitus trong lúc say rồi hối hận, và mất vì sốt ở Babylon.

Con xúc xắc đã gieo

Tham vọng và lòng khoan dung. Caesar nổi lên nhờ các trò vui công cộng và liên minh với Pompey và Crassus. Ông chinh phục xứ Gaul, được lính hết lòng. Ông vượt sông Rubicon, thắng ở Pharsalus, rồi làm độc tài suốt đời. Tin đồn ông muốn làm vua khiến Brutus và Cassius âm mưu, và ông bị ám sát dưới tượng Pompey.

Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt phần 10 và phần 11 của Plutarch's Lives tập III (bản dịch Stewart và Long, Project Gutenberg trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.

Câu hỏi thường gặp

Alexander đối xử với kẻ thua thế nào?

Sau trận Issus, ông đối xử chừng mực và tôn trọng với mẹ, vợ và con gái vua Darius bị bắt. Trước Gaugamela ông từ chối đánh đêm, nói không ăn trộm chiến thắng. Ở Ấn Độ ông hỏi vua Porus muốn được đối xử thế nào; Porus đáp như một vị vua.

Vì sao Caesar bị ám sát?

Sau khi thắng nội chiến, Caesar làm độc tài suốt đời. Ông làm Viện nguyên lão phật ý khi không đứng dậy tiếp họ, và tin đồn ông muốn làm vua lan ra. Brutus và Cassius cầm đầu âm mưu, và ông bị ám sát dưới tượng Pompey dù có nhiều lời cảnh báo.

Alexander và Caesar mất thế nào?

Alexander lên cơn sốt sau một bữa tiệc ở Babylon và mất sau khoảng mười ngày; Plutarch nghi ngờ tin đồn bị đầu độc. Caesar bị ám sát. Plutarch cũng nhắc Caesar mắc chứng động kinh mà vẫn chịu khổ cùng lính. Đây là lịch sử, không phải lời khuyên y khoa.