Chương 8. Người buôn lạc đà ở Babylon

Dabasir trốn nợ, thành nô lệ, rồi tìm lại linh hồn người tự do giữa sa mạc. Chương 8 dạy rằng nợ là kẻ thù còn chủ nợ là bạn.

Tóm tắt

Chương 8 là câu chuyện Dabasir, người buôn lạc đà, kể cho Tarkad đang túng quẫn về quãng đời trốn nợ, làm nô lệ rồi tìm đường về. Giữa sa mạc ông hiểu ra sự khác nhau giữa linh hồn nô lệ và linh hồn người tự do, và quay về Babylon để trả nợ.

Ý chính

• Vận rủi đuổi theo kẻ nghĩ tới vay nhiều hơn trả.
• Tiêu nhiều hơn mình kiếm là gieo gió gặt bão.
• Nợ là kẻ thù, nhưng chủ nợ là bạn vì họ đã tin mình.
• Ở đâu có quyết tâm, ở đó sẽ tìm ra đường.

Áp dụng ngay hôm nay

Viết ra tên từng người hoặc nơi bạn đang nợ và số tiền, đó là bước đầu để đối mặt với chúng.

Gặp lại người buôn lạc đà

Đói thì đầu óc sáng ra. Chương mở bằng câu: "Người ta càng đói, đầu óc càng sáng." Tarkad, con trai của Azure, đã hai ngày chỉ ăn hai quả sung ăn trộm. Trước một quán trọ, anh đụng phải Dabasir, người buôn lạc đà cao lớn, nói thẳng, bạn cũ của cha anh. Dabasir đòi anh trả 2 đồng đồng đã cho vay từ một tháng trước, và một đồng bạc cho vay trước đó nữa. Tarkad đổ cho "vận rủi". Dabasir đáp: "Vận rủi đuổi theo mọi kẻ nghĩ tới chuyện vay nhiều hơn chuyện trả."

Bữa ăn và viên đá màu. Dabasir dẫn Tarkad vào quán ăn của Kauskor. Ông gọi cho mình cả một cái đùi dê, còn Tarkad chỉ được nước lã. Rồi ông kể chuyện cho cả quán nghe. Ông nhắc tới một ô cửa sổ bằng đá vàng trong suốt, nhìn qua đó thế giới hiện ra một màu khác: "Tôi đã từng thấy thế giới mang một màu khác hẳn với màu thật của nó."

Nợ nần đẩy ông ra khỏi Babylon. Dabasir là con một người thợ làm yên ngựa. Ông cưới vợ sớm, kiếm được ít mà lại thèm đồ đẹp. Các chủ cửa hàng cho ông mua chịu. Ông không hiểu rằng "người tiêu nhiều hơn mình kiếm được là đang gieo gió của sự buông thả không cần thiết, và chắc chắn sẽ gặt bão của rắc rối và nhục nhã". Nợ vượt quá thu nhập, chủ nợ đuổi theo. Ông vay bạn bè mà không trả được. Vợ ông về nhà cha mẹ đẻ. Ông bỏ Babylon ra đi.

Từ cướp sa mạc tới nô lệ

Từ cướp sa mạc tới nô lệ. Hai năm làm thuê cho các đoàn buôn mà vẫn thất bại, ông nhập bọn với một nhóm cướp sa mạc. Lúc đó ông đang nhìn "thế giới qua một viên đá màu". Vụ cướp thứ hai thất bại, các thủ lĩnh bị giết, ông bị bán làm nô lệ ở Damascus với giá hai đồng bạc cho một tù trưởng sa mạc người Syria.

Bà Sira. Sira là vợ cả của người tù trưởng, lớn tuổi hơn, có mẹ đang ốm, và không có ai đủ tin cậy để dắt lạc đà cho bà. Bà chọn Dabasir làm người chăm lạc đà, vì ông biết bắt lạc đà quỳ xuống, biết chất hàng, biết dẫn những chuyến đi dài và sửa đồ yên cương. Bà nói với ông: "Nếu một người mang trong mình linh hồn của nô lệ, chẳng phải người đó sẽ thành nô lệ dù xuất thân thế nào sao?... Nếu người đó mang linh hồn của người tự do, chẳng phải người đó sẽ được kính trọng ở thành phố của mình dù gặp bất hạnh sao?"

Nợ là kẻ thù. Sau một năm, bà nói rằng không ai tự trọng được nếu không trả những món nợ chính đáng của mình. Những món nợ là kẻ thù đã "đuổi anh ra khỏi Babylon". "Anh bỏ mặc chúng và chúng mạnh lên quá sức anh." Nếu ông đã chiến đấu với chúng như một người đàn ông thì ông đã thắng.

Cuộc trốn chạy. Sira cũng là người bất hạnh: bị bỏ rơi, không có con, được cưới vì của hồi môn, và khổ sở dưới những tập tục của bộ tộc. Một đêm khi chủ say rượu, bà sắp xếp cho Dabasir trốn đi: hai con lạc đà tốt nhất, lương thực, quần áo của chủ để cải trang, và lời hứa sẽ đổ lỗi chuyện mất trộm cho ông. Bà từ chối đi cùng, vì "hạnh phúc không chờ người vợ bỏ trốn".

Bình minh trong sa mạc

Bình minh trong sa mạc. Dabasir vượt sa mạc. Sau chín ngày, hết thức ăn và nước, kiệt sức giữa vùng đá hoang, ông tưởng mình sắp chết. Rạng sáng, đầu óc ông bỗng sáng ra. Một linh hồn nô lệ sẽ nằm xuống và chết. Một linh hồn người tự do sẽ quay về Babylon để trả nợ, làm vợ hạnh phúc và báo hiếu cha mẹ. "Những món nợ là kẻ thù của tôi, nhưng những người tôi nợ là bạn tôi, vì họ đã tin tôi." Viên đá màu được gỡ đi, và ông nhìn thấy giá trị thật của mọi thứ. Ông và hai con lạc đà đứng dậy, tìm được nước và con đường về Babylon. "Linh hồn của người tự do nhìn cuộc đời như một chuỗi vấn đề cần giải quyết và giải quyết chúng, còn linh hồn của nô lệ thì rên rỉ: 'Tôi làm được gì, tôi chỉ là một nô lệ?'"

Trở về và trả nợ. Ông tới gặp từng chủ nợ, xin họ kiên nhẫn và hứa sẽ trả dần khi kiếm được tiền. Có người mắng nhiếc, nhưng có người giúp đỡ, nhất là Mathon, người cho vay vàng. Biết ông giỏi việc lạc đà, Mathon gửi ông tới ông già Nebatur, người buôn lạc đà đang mua những đàn lạc đà cho chuyến viễn chinh của nhà vua. Dần dần Dabasir trả hết từng đồng đồng, từng đồng bạc, trở thành một người đàng hoàng và một người buôn lạc đà.

Kết chương. Tarkad khóc và cảm thấy "linh hồn của người tự do trào dâng trong tôi". Dabasir gọi cho anh một phần ăn lớn. Câu châm ngôn khép lại chương: "Ở đâu có quyết tâm, ở đó sẽ tìm ra đường." Quyết tâm trả nợ và quyết tâm hành động sẽ mở ra lối đi, và người đọc nào cũng có thể dùng sự thật đó.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao Dabasir phải bỏ Babylon?

Ông cưới vợ sớm, kiếm được ít mà thèm đồ đẹp, nên mua chịu khắp nơi. Nợ vượt quá thu nhập, ông vay bạn bè mà không trả được, vợ về nhà cha mẹ đẻ. Ông bỏ trốn, làm thuê cho các đoàn buôn, nhập bọn cướp sa mạc và bị bán làm nô lệ.

Bà Sira đã nói gì với Dabasir?

Sira hỏi: nếu một người mang linh hồn nô lệ, người đó sẽ thành nô lệ dù xuất thân thế nào; nếu mang linh hồn người tự do, người đó sẽ được kính trọng dù gặp bất hạnh. Bà nói những món nợ là kẻ thù đã đuổi ông khỏi Babylon, vì ông bỏ mặc chúng.

Linh hồn người tự do khác linh hồn nô lệ thế nào?

Theo Dabasir, linh hồn người tự do nhìn đời như một chuỗi vấn đề cần giải quyết và giải quyết chúng, còn linh hồn nô lệ chỉ than rằng mình làm được gì. Ông chọn quay về Babylon, gặp từng chủ nợ, xin họ kiên nhẫn và trả dần cho tới hết.