Chương 9. Những tấm đất sét từ Babylon
Kế hoạch trả nợ của Dabasir khắc trên đất sét: 10% giữ cho mình, 70% để sống, 20% trả nợ. Một giáo sư thời hiện đại thử làm theo.
Tóm tắt
Chương 9 là loạt thư giữa các nhà khảo cổ người Anh về năm tấm đất sét ghi kế hoạch trả nợ của Dabasir. Kế hoạch chia thu nhập thành 10% giữ cho mình, 70% để sống và 20% trả nợ, và một vị giáo sư cùng vợ đã thử áp dụng nó cho chính mình.
Ý chính
- Giữ một phần mười để có tiền kêu leng keng trong túi.
- Không bao giờ chi vượt bảy phần mười.
- Trả nợ chính đáng còn dễ hơn trốn nợ.
- Để dành được một khoản dư còn vui hơn tiêu nó.
Áp dụng ngay hôm nay
Chia lần thu nhập tới theo 10/70/20 trên giấy, kể cả khi phần trả nợ của bạn hiện bằng không.
Những lá thư của nhà khảo cổ
Những lá thư của các nhà khảo cổ. Chương này được viết dưới dạng thư từ giữa những nhà nghiên cứu người Anh về năm tấm đất sét được khai quật. Lá thư đề ngày 21 tháng 10 năm 1934 do Giáo sư Alfred H. Shrewsbury (trường St. Swithin, Đại học Nottingham, khoa Khảo cổ học) gửi Giáo sư Franklin Caldwell, thuộc một đoàn khảo sát khoa học của Anh ở Hillah, Mesopotamia. Ông đã dịch xong năm tấm đất sét. Trớ trêu thay, văn bản cổ ấy kể về một người (Dabasir) trả nợ. "Mọi chuyện trên thế giới cũ này không thay đổi nhiều như ta tưởng trong năm nghìn năm." Ông và vợ định thử áp dụng kế hoạch ấy cho chính tài chính của mình.
Kế hoạch 10/70/20
Kế hoạch của Dabasir (tấm 1 và 2). Dabasir lập kế hoạch này cùng Mathon, người cho vay vàng, để thoát nợ và có của ăn của để. Mỗi khoản thu nhập được chia làm ba phần cho ba mục đích:
- Một phần mười (10%) giữ cho mình, cho sự thịnh vượng sau này. Mathon nói: người có vàng bạc trong túi mà không cần tiêu sẽ tử tế với gia đình và trung thành với nhà vua; người chỉ có vài đồng đồng thì thờ ơ; người không có gì thì đối xử tệ, không trung thành và cay đắng trong lòng. Vì vậy ai cũng cần có tiền "kêu leng keng trong túi".
- Bảy phần mười (70%) để sống: nhà ở, quần áo, thức ăn và một chút để vui chơi cho mình và vợ. Vợ ông đã từ nhà cha mẹ đẻ trở về; chăm lo cho người vợ chung thủy giúp ông tự trọng và có thêm sức mạnh. Không bao giờ chi vượt phần này và không mua thứ gì phần này không trả nổi. "Thành công của kế hoạch nằm ở chỗ này."
- Hai phần mười (20%) mỗi kỳ trăng tròn chia đều và đúng tỷ lệ cho các chủ nợ.
Danh sách chủ nợ (tấm 2).
- Fahru, thợ dệt vải: 2 bạc, 6 đồng
- Sinjar, thợ đóng ghế dài: 1 bạc
- Ahmar, bạn: 3 bạc, 1 đồng
- Zankar, bạn: 4 bạc, 7 đồng
- Askamir, bạn: 1 bạc, 3 đồng
- Harinsir, thợ kim hoàn: 6 bạc, 2 đồng
- Diarbeker, bạn của cha: 4 bạc, 1 đồng
- Alkahad, chủ nhà: 14 bạc
- Mathon, người cho vay vàng: 9 bạc
- Birejik, nông dân: 1 bạc, 7 đồng
Ghi nhớ. Sau mười dòng này, phần còn lại của tấm đất sét đã vỡ vụn và mất. Tấm 3 ghi tổng số nợ là 119 đồng bạc và 141 đồng đồng.
Đối mặt với chủ nợ
Tấm 3: đối mặt với chủ nợ. Dabasir thừa nhận bỏ trốn là dại dột. Ông nói với các chủ nợ rằng ông không có gì ngoài khả năng kiếm tiền, và sẽ dành hai phần mười thu nhập chia đều cho tất cả, xin họ kiên nhẫn. Phản ứng mỗi người một khác. Ahmar, người ông tưởng là bạn thân nhất, mắng nhiếc ông. Birejik năn nỉ được trả trước. Alkahad khó chịu và dọa gây rắc rối. Những người còn lại đồng ý. Ông kết luận: "trả những món nợ chính đáng còn dễ hơn trốn chúng", và quyết định đối xử công bằng với tất cả.
Tấm 4: tiến độ từng tháng.
- Tháng thứ nhất: kiếm được 19 đồng bạc nhờ mua lạc đà cho Nebatur. Chia theo kế hoạch, nợ giảm gần 4 đồng bạc và ông giữ được khoảng 2 đồng bạc. Birejik mừng rỡ, Alkahad vẫn cằn nhằn.
- Tháng thứ hai: chỉ kiếm được 11 đồng bạc. Ông ăn rau, không mua áo mới, nhưng vẫn giữ đúng kế hoạch. Ahmar và Birejik khen ông dù số trả nhỏ. Alkahad nổi giận, và được bảo rằng nếu không muốn nhận thì trả lại phần của mình.
- Tháng thứ ba: ông chặn mua được một đàn lạc đà tốt, kiếm được 42 đồng bạc. Ông mua dép, mua áo, ăn thịt và gà, và trả cho các chủ nợ hơn 8 đồng bạc.
- Ba tháng sau đó: ông có 21 đồng bạc của riêng mình, ngẩng cao đầu. "Chẳng phải nó đã biến một cựu nô lệ thành người đàng hoàng sao?"
Tấm 5: trả hết nợ. Sau mười hai tháng, ông trả xong món nợ cuối cùng và ăn mừng. Ahmar xin ông tha thứ. Alkahad nói: "anh từng là đất sét mềm... giờ anh là đồng thau, đủ cứng để giữ được lưỡi sắc", và sẵn lòng cho ông mua chịu sau này. Kế hoạch đã giúp ông trả hết nợ, có vàng bạc trong túi và được mọi người kính trọng. Ông khuyên ai cũng nên làm theo và tin rằng nó sẽ giúp ông giàu có.
Thử nghiệm ngoài đời thật
Lá thư thứ hai: thử nghiệm ngoài đời thật. Ngày 7 tháng 11 năm 1936, Shrewsbury lại viết cho Caldwell. Vợ chồng ông từng có những món nợ cũ, sống trong nhục nhã và lo bị đồn đại ở trường. Đó là một "vòng luẩn quẩn": mua chịu nên phải trả giá cao hơn, muốn chuyển tới chỗ thuê rẻ hơn mà không được vì còn nợ chủ nhà.
Ghi nhớ. Họ làm theo Dabasir:
- Liệt kê tất cả các món nợ và đưa danh sách cho các chủ nợ xem.
- Giải thích rằng họ có thể trả hết trong hơn hai năm một chút bằng cách chia 20% thu nhập theo tỷ lệ, đồng thời chuyển sang trả tiền mặt khi mua hàng.
- Ông chủ hàng rau già và khôn ngoan giúp thuyết phục những người khác: được trả tiền mặt cộng thêm một ít vào khoản nợ cũ vẫn hơn ba năm qua chẳng nhận được gì.
- Các chủ nợ ký một thỏa thuận không quấy rầy họ chừng nào 20% còn được trả đều đặn.
- Họ sống bằng 70%: thương lượng lại tiền thuê nhà, mua trà và các loại hàng rẻ hơn.
- Họ giữ 10% để "kêu leng keng", và thấy "để dành được một khoản dư như vậy còn vui hơn tiêu nó". Sau đó họ đầu tư khoản này hằng tháng, trích ra đầu tiên từ séc lương của ông, để có một tuổi già vững vàng.
Ghi nhớ. Họ quyết tâm không bao giờ để chi phí sinh hoạt vượt quá 70% thu nhập. Họ gửi lời cảm ơn Dabasir qua năm nghìn năm: bài học của ông còn lại tới nay vì ông muốn người khác được hưởng lợi từ kinh nghiệm cay đắng của mình.
Công thức chính: 10% trả cho mình, 70% để sống, 20% trả nợ. Khi đã hết nợ, 20% đó được chuyển sang việc khác.
Câu hỏi thường gặp
Kế hoạch 10/70/20 của Dabasir là gì?
Dabasir lập kế hoạch cùng Mathon. Mỗi khoản thu nhập chia ba: 10% giữ cho mình để có của ăn của để, 70% để sống gồm nhà ở, quần áo, thức ăn và chút vui chơi, 20% chia đều và đúng tỷ lệ cho các chủ nợ. Ông không bao giờ chi vượt phần 70%.
Các chủ nợ phản ứng thế nào?
Mỗi người một khác. Ahmar, người ông tưởng là bạn thân nhất, mắng nhiếc ông. Birejik năn nỉ được trả trước, Alkahad dọa gây rắc rối, còn những người khác đồng ý. Sau mười hai tháng ông trả hết nợ, Ahmar xin tha thứ và Alkahad sẵn lòng cho ông mua chịu.
Vị giáo sư hiện đại áp dụng kế hoạch ra sao?
Vợ chồng giáo sư Shrewsbury liệt kê mọi món nợ, đưa danh sách cho chủ nợ và hứa trả 20% thu nhập theo tỷ lệ, đồng thời chuyển sang trả tiền mặt. Họ sống bằng 70%, giữ 10% rồi đầu tư hằng tháng, và quyết không để chi phí sinh hoạt vượt 70%.