Chương 10. Người may mắn nhất Babylon

Written By

Sharru Nada đi lên từ thân phận nô lệ nhờ coi lao động là bạn. Chương cuối kể chuyện ông và Arad Gula cho người cháu kiêu ngạo nghe.

Tóm tắt

Chương 10 là câu chuyện thương gia Sharru Nada kể cho Hadan Gula, cháu của người cộng sự đã khuất, về thời ông làm nô lệ và đi lên nhờ lao động. Qua số phận bốn người trong một hàng xích, Sharru cho thấy lao động là người bạn tốt nhất, và Hadan quyết định bắt đầu từ chỗ thấp.

Ý chính

  • Lao động là người bạn tốt nhất.
  • Hãy quyết định điều mình muốn, rồi lao động sẽ giúp mình đạt nó.
  • Tự do trước hết là một thái độ sống.
  • Không gì thay được lao động.

Áp dụng ngay hôm nay

Chọn một việc bạn đang làm qua loa và làm nó thật tốt hôm nay, dù không ai ghi nhận.

Đoàn buôn từ Damascus

Đoàn buôn từ Damascus. Sharru Nada, một thương gia lớn tuổi giàu có, cưỡi ngựa đi đầu đoàn buôn từ Damascus về Babylon. Đi cùng ông là Hadan Gula, cháu nội của Arad Gula, người cộng sự đã khuất của ông. Sharru muốn trả món nợ ân tình với Arad Gula bằng cách giúp cậu thanh niên này. Hadan Gula đeo đầy trang sức, mặc áo sặc sỡ. Cha cậu đã phung phí hết gia tài của dòng họ. Cậu nói nếu giàu thì cậu sẽ "tiêu shekel nhanh như lúc nó đến", không bao giờ phải cưỡi ngựa vượt sa mạc, và "lao động là dành cho nô lệ". Cậu thắc mắc ông nội mình có "bí quyết gì để thu hút những đồng shekel vàng".

Ba ông già cày ruộng. Sharru Nada nhìn thấy ba ông già đang cày đúng mảnh ruộng ông từng thấy bốn mươi năm trước. Ông quyết định kể câu chuyện của mình và của Arad Gula, sau khi bắt Hadan thề giữ bí mật.

Sharru từng là nô lệ. Anh trai của Sharru giết một người bạn trong một vụ ẩu đả (ở sòng bạc, có bia lúa mạch). Cha Sharru gán Sharru cho người vợ góa của nạn nhân. Khi cha không trả nổi, bà ta bán Sharru cho một lái buôn nô lệ.

Bốn người trong một hàng xích

Bốn người trong một hàng xích. Sharru bị xích trong một hàng bốn người, cổ đeo vòng đồng thau, đi về phía Babylon. Cùng hàng có:

  • Megiddo, người nông dân: tin rằng lao động là "người bạn tốt nhất tôi từng có".
  • Zabado, kẻ trộm cừu: một kẻ lười, tin rằng người khôn thì tránh việc.
  • Một người thủy thủ xăm mình gọi là Pirate (Cướp biển): giận dữ, thề sẽ giết người chứ không chịu bị đánh.

Ghi nhớ. Những người cày ruộng bên đường đùa rằng nhà vua đang chờ họ ở tường thành với "gạch bùn và súp hành".

Đêm trước chợ nô lệ. Sharru sợ hãi hỏi người lính canh Godoso, một tên cướp người Ả Rập. Godoso khuyên: ở chợ nô lệ, hãy nói với người mua rằng mình là người làm giỏi, thích làm việc nặng cho một người chủ tốt, nếu không thì ngày mai sẽ phải khuân gạch. Megiddo khuyên thêm: hãy coi lao động là bạn, đừng ngại việc nặng (hãy nghĩ tới ngôi nhà đẹp mình đang góp phần xây). Việc làm tốt sẽ có ích cho chính người làm và khiến người đó tốt hơn. Hãy làm hết sức cho chủ dù không được ghi nhận. Ở tường thành, hàng nghìn người khuân gạch lên những lối dốc dưới roi da của người đánh bò; ai ngã xuống thì bị bỏ mặc cho chết.

Số phận của từng người.

  • Pirate: bị đội cận vệ của nhà vua mang đi. Sau này Sharru thấy anh ta bị đánh tới chết vì đã giết một lính canh, xác bị treo trên một cây cột.
  • Megiddo: được một người nông dân mua. Sau này anh thành người quản đốc được tin giao việc mang hàng ra chợ, và hy vọng chuộc được tự do để lại có trang trại của mình.
  • Zabado: phải khuân gạch, gầy rộc và đầy vết roi.
  • Sharru: thuyết phục được một người thợ làm bánh béo tốt tên Nana-naid mua mình, với lời đề nghị "hãy dạy một người sẵn lòng như tôi".

Những chiếc bánh mật ong

Sharru đi lên từ những chiếc bánh mật ong. Bên ông chủ Nana-naid và bà quản gia Swasti, Sharru học làm bánh. Rồi anh đề xuất một thỏa thuận: làm thêm bánh mật ong và đi bán rong vào buổi chiều, hai cái một xu. Một nửa tiền bán về tay chủ để trả nguyên liệu, nửa còn lại chia đôi, tức Sharru giữ một phần tư số tiền bán được. Anh đi bán mỗi ngày, kiếm từng xu, cất vào một cái ví để dành tiền chuộc tự do. Anh bán cả cho những người xây tường thành. Arad Gula, một người buôn thảm có một con lừa và một nô lệ, trở thành khách quen và khen sự chịu khó của anh: "tinh thần như vậy có thể đưa anh đi rất xa trên con đường thành công".

Bí mật của Arad Gula. Hóa ra Arad Gula cũng là một nô lệ, làm ăn chung với chủ của mình. Chính Sharru là người bảo ông đừng bám vào chủ nữa mà hãy sống như một người tự do: "Hãy quyết định điều mình muốn làm được, rồi lao động sẽ giúp mình đạt được nó!" Arad Gula được tiếp thêm sức, chuộc được tự do, hàng bán chạy hơn, và lao động trở thành "người giúp sức tốt nhất của tôi".

Hadan Gula nổi giận. Nghe nói ông nội từng là nô lệ, Hadan Gula tức giận. Sharru đáp rằng nếu Arad Gula vẫn là nô lệ ở Babylon thì có lẽ bị người ta coi thường, nhưng nhờ chính nỗ lực của mình ở Damascus, ông đã được thần linh kính trọng. Hadan nhắc tới nạn đói năm nào: vàng của Arad Gula đã mua lúa ở Ai Cập về nuôi cả thành Damascus.

Sa cơ và được chuộc

Một lần sa cơ. Nana-naid mê cờ bạc và thua. Ông nợ người nông dân, người bán mật ong và người cho vay tiền mà không trả, và đã đem giấy tờ sở hữu Sharru ra cầm cố. Người cho vay tiền mang Sharru đi (cùng với số xu của anh) giao cho Sasi, kẻ cầm đầu một đội nô lệ đào một đoạn của Kênh Lớn giữa sa mạc. Ở đó nóng khủng khiếp, thức ăn đổ trong máng, không có lều. Sharru chôn cái ví ở một chỗ có đánh dấu. Anh bị sốt nóng. Anh so sánh ba lối sống: Zabado lười thì kết cục tệ, Pirate bạo lực thì kết cục tệ, Megiddo làm việc lương thiện thì tốt nhất. Vậy mà anh tự hỏi vì sao sự chăm chỉ của chính mình lại không mang tới hạnh phúc. Anh nhớ tới một bài hát của vùng Harroun ví số phận như một cơn lốc.

Được chuộc ra. Sasi bị gọi đi. Một người đưa tin đưa Sharru về Babylon, nơi Arad Gula đang chờ. Ông đã tìm Sharru qua Swasti và người cho vay tiền, trả một cái giá cắt cổ, và giờ ông đập vụn tấm đất sét ghi thân phận nô lệ của Sharru: "anh được tự do". Ông mời Sharru làm cộng sự ở Damascus. Sharru nói: "Tôi biết tôi là người may mắn nhất Babylon." Lao động, "người bạn tốt nhất" của anh, đã cứu anh khỏi tường thành và khiến Arad Gula để ý tới anh. Anh ghi công cho cả triết lý của Megiddo lẫn sự chịu khó của chính mình.

Hadan Gula thay đổi

Hadan Gula thay đổi. Cậu hiểu ra rằng lao động là chiếc chìa khóa duy nhất của ông nội: "lao động mang tới cho ông bạn bè... mang tới cho ông danh dự". Lao động không phải dành cho nô lệ. Sharru nói: "Tôi mừng vì lao động không chỉ dành cho nô lệ... không gì thay được lao động." Hadan tháo khuyên tai và nhẫn, quyết tâm "bắt đầu từ chỗ thấp" như ông nội đã làm, và cưỡi ngựa đi sau Sharru, người dẫn đoàn, qua những cánh cổng đồng thau của Babylon. Lính gác chào Sharru.

Các chủ đề của chương. Lao động là người bạn tốt nhất (Megiddo); sự chịu khó và dám làm; lòng tự trọng; tự do như một thái độ sống; sức bật sau thất bại; trả ơn người tốt với mình; sự khiêm tốn; và làm việc lương thiện xây nên thành công. Chương này là mặt kia của ý "linh hồn người tự do" ở chương 8.

Câu hỏi thường gặp

Bốn người trong hàng xích có số phận ra sao?

Pirate, người thủy thủ giận dữ, bị đánh tới chết vì giết lính canh. Zabado, kẻ lười, phải khuân gạch và đầy vết roi. Megiddo, người coi lao động là bạn, được một nông dân mua và thành quản đốc. Sharru thuyết phục một thợ làm bánh mua mình và dạy nghề.

Sharru đi lên từ thân phận nô lệ thế nào?

Sharru học làm bánh rồi đề nghị chủ cho làm thêm bánh mật ong đi bán rong buổi chiều, giữ một phần tư số tiền bán được. Anh để dành từng xu để chuộc tự do. Sự chịu khó ấy khiến Arad Gula để ý, và về sau ông chuộc Sharru, mời làm cộng sự ở Damascus.

Hadan Gula học được điều gì?

Hadan từng nghĩ lao động chỉ dành cho nô lệ. Nghe chuyện ông nội Arad Gula, cậu hiểu lao động là chiếc chìa khóa đã mang tới cho ông bạn bè và danh dự. Cậu tháo khuyên tai và nhẫn, quyết tâm bắt đầu từ chỗ thấp như ông nội đã làm.