Thiên Tử Hãn và Hương đảng: bốn điều dứt bỏ, phong thái hằng ngày
Tóm tắt Luận Ngữ thiên Tử Hãn và Hương đảng: bốn điều dứt bỏ, dòng nước trôi, tùng bách, và phong thái hằng ngày của Khổng Tử.
Tóm tắt
Thiên Tử Hãn và Hương đảng là hai thiên về tính cách và đời thường của Khổng Tử. Ông dứt bỏ bốn điều đoán trước, khăng khăng, cố chấp, vị kỷ; còn thiên Hương đảng mô tả cách ông đi đứng, ăn mặc theo phong tục thời Chu.
Ý chính
- Không đoán trước, không cố chấp.
- Học như đắp núi.
- Không ai cướp được chí.
- Hỏi người trước, không hỏi ngựa.
Áp dụng ngay hôm nay
Khi tranh luận hôm nay, thử bỏ một ý mình đang khăng khăng.
Bốn điều Khổng Tử dứt bỏ
Không bốn điều. Khổng Tử dứt bỏ bốn điều: không đoán trước, không khăng khăng, không cố chấp, không vị kỷ. Ông nói mình không biết gì, nhưng ai hỏi ông cũng hỏi hai đầu rồi giảng hết.
Dòng nước trôi. Đứng bên sông, ông nói cái đi qua giống như dòng nước này, ngày đêm không ngừng. Học như đắp núi: thiếu một sọt đất mà dừng là tự mình dừng.
Tùng bách. Trời lạnh mới biết tùng bách rụng lá sau. Người trí không nghi hoặc, người nhân không lo, người dũng không sợ. Có thể cướp chủ tướng của ba quân, không thể cướp chí của một người.
Phong thái hằng ngày
Ở làng và ở triều. Ở làng, Khổng Tử chất phác như người không biết nói; ở miếu và triều, ông nói rõ ràng mà cẩn trọng. Thiên này mô tả dáng đứng, cách đi, cách mặc theo lễ thời Chu, là phong tục của thời ấy.
Ăn uống. Ông không ăn đồ ôi thiu, nấu không chín, không đúng mùa; rượu không hạn chế nhưng không tới mức loạn; ăn không nói, ngủ không nói. Đây là mô tả tập quán thời đó, không phải lời khuyên dinh dưỡng hay y khoa.
Hỏi người trước. Chuồng ngựa cháy, ông về hỏi có ai bị thương không, không hỏi tới ngựa. Bạn chết không có người thân, ông lo chôn cất.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt thiên Tử Hãn và thiên Hương đảng của Luận Ngữ (Khổng Tử, bản dịch James Legge, Project Gutenberg số 3330 trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.
Câu hỏi thường gặp
Bốn điều Khổng Tử dứt bỏ là gì?
Không đoán trước, không khăng khăng, không cố chấp, không vị kỷ. Ông nói mình không biết gì, nhưng ai hỏi, dù câu hỏi có vẻ trống rỗng, ông cũng hỏi lại hai đầu rồi giảng hết. Đó là thái độ khiêm tốn của người học suốt đời.
Tùng bách tượng trưng cho điều gì?
Trời lạnh mới biết tùng bách rụng lá sau cùng. Lúc khó khăn mới thấy ai bền vững. Cùng thiên này có câu có thể cướp chủ tướng của ba quân, nhưng không thể cướp chí của một người. Ý chí là thứ duy nhất thật sự thuộc về mình.
Thiên Hương đảng có nên làm theo?
Thiên Hương đảng mô tả cách ăn mặc, ăn uống, đi đứng theo lễ thời Chu. Đây là phong tục của thời ấy, không phải lời khuyên dinh dưỡng hay y khoa. Điều còn giá trị là tinh thần, như khi chuồng ngựa cháy ông hỏi người trước.