Thiên Tiên tiến và Nhan Uyên: học trò, khắc kỷ phục lễ
Tóm tắt Luận Ngữ thiên Tiên tiến và Nhan Uyên: bốn khoa học trò, quá cũng như thiếu, khắc kỷ phục lễ, và lòng tin của dân.
Tóm tắt
Thiên Tiên tiến và Nhan Uyên là hai thiên về học trò và cốt lõi của nhân. Khổng Tử xếp học trò theo bốn khoa, khóc Nhan Hồi, dạy quá cũng như thiếu, rồi định nghĩa nhân là khắc chế mình trở về lễ, và nói dân không tin thì nước không đứng được.
Ý chính
- Dạy tùy tính mỗi người.
- Quá cũng như thiếu.
- Khắc kỷ phục lễ.
- Không có lòng tin thì không đứng được.
Áp dụng ngay hôm nay
Nhớ lại một lời hứa bạn đang nợ ai đó và giữ nó hôm nay.
Học trò và tính cách
Bốn khoa. Học trò được xếp theo sở trường: đức hạnh có Nhan Uyên, Mẫn Tử Khiên; ngôn ngữ có Tể Ngã, Tử Cống; chính sự có Nhiễm Hữu, Tử Lộ; văn học có Tử Du, Tử Hạ.
Nhan Hồi mất. Khi Nhan Hồi mất, Khổng Tử kêu trời hại ta. Hỏi về thần và cái chết, ông đáp chưa biết thờ người sao biết thờ thần, chưa biết sống sao biết chết.
Quá cũng như thiếu. Quá cũng như không tới. Ông khuyên Tử Lộ chậm lại và Nhiễm Hữu mạnh dạn, tùy tính mỗi người. Khi bốn học trò nói chí hướng, ông tán thành chí của Tăng Điểm: tắm sông mùa xuân, hóng gió rồi hát mà về.
Khắc kỷ phục lễ
Nhân là gì. Khắc chế mình, trở về lễ là nhân: điều trái lễ thì không nhìn, không nghe, không nói, không làm. Với Trọng Cung: điều mình không muốn thì đừng làm cho người.
Lòng tin của dân. Trị nước cần đủ ăn, đủ binh và dân tin. Nếu phải bỏ, bỏ binh trước rồi tới ăn; dân không tin thì không đứng được. Đức người cầm quyền như gió, đức dân như cỏ, gió thổi thì cỏ rạp.
Chính danh trong nhà và nước. Vua ra vua, tôi ra tôi, cha ra cha, con ra con. Nhân là thương người, trí là biết người. Khuyên bạn hết lòng, không nghe thì thôi, đừng tự chuốc nhục. Bốn biển đều là anh em.
Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt thiên Tiên tiến và thiên Nhan Uyên của Luận Ngữ (Khổng Tử, bản dịch James Legge, Project Gutenberg số 3330 trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.
Câu hỏi thường gặp
Khắc kỷ phục lễ là gì?
Nhan Uyên hỏi về nhân, Khổng Tử đáp khắc chế mình, trở về lễ là nhân. Cách làm là điều trái lễ thì không nhìn, không nghe, không nói, không làm. Nhân bắt đầu từ chính mình, không phải từ người khác.
Vì sao lòng tin quan trọng nhất?
Tử Cống hỏi về trị nước. Khổng Tử nói cần đủ ăn, đủ binh và dân tin. Nếu phải bỏ, bỏ binh trước rồi tới ăn, vì xưa nay ai cũng phải chết, nhưng dân không tin thì nước không đứng được.
Chí của Tăng Điểm là gì?
Khi học trò nói chí hướng, ba người nói về trị nước và lễ. Tăng Điểm nói muốn cuối xuân cùng bạn tắm sông, hóng gió rồi hát mà về. Khổng Tử thở dài tán thành, cho thấy ông quý sự an nhiên.