Chương XXII và XXIII: ám thị và lập luận

Chương XXII và XXIII The Art of Public Speaking: vì sao khán giả dễ nhận ám thị, dùng ám thị trung thực, và bảng kiểm tra lập luận.

Tóm tắt

Phần này là hai chương về ám thị và lập luận. Chương XXII nói phần lớn ý kiến và hành động đến từ ám thị, và ám thị phải được dùng trung thực. Chương XXIII coi lập luận là cách cao nhất để tạo niềm tin và đưa một bảng kiểm tra vấn đề, bằng chứng và lý lẽ.

Ý chính

• Lý lẽ thường đi sau ám thị.
• Có lòng tin trước rồi mới tự tin.
• Logic là lẽ thường bằng thuật ngữ.
• Phải biết dựng và phá lập luận.

Áp dụng ngay hôm nay

Lấy một lập luận bạn sắp dùng và tự hỏi: bằng chứng của nó có đủ, có khách quan và có được xác nhận không.

Ám thị đi trước lý lẽ

Phần lớn ý kiến đến từ ám thị. Lý lẽ cân nhắc các ý, còn ám thị đẩy ta tới ý kiến hay hành động mà không cân nhắc. Sách nói phần lớn ý kiến và hành động đến từ ám thị, lý lẽ thường theo sau. Ám thị phải được dùng trung thực.

Vì sao khán giả dễ nhận ám thị. Khán giả tôn trọng uy tín, đi theo đường ít cản trở nhất vì một ý đã vào thì có xu hướng ở lại và thành hành động, và chịu ảnh hưởng của đám đông và không gian.

Người nói làm gì. Trước hết hãy có lòng tin của người nghe, rồi tự tin, nhưng phải có giá trị thật phía sau. Hãy vừa có vẻ là người có thẩm quyền vừa thật sự là, và dựa vào sự kiện. Lời bóng gió khó bị bác hơn lời nói thẳng. Ám thị hợp nhất cho hành động ngay, lý lẽ dễ gợi ý phản bác, nên hãy trộn khéo.

Kiểm tra một lập luận

Logic là lẽ thường. Logic là lẽ thường được nói bằng thuật ngữ, và lập luận là tạo niềm tin bằng lý lẽ, cách cao nhất. Người nói phải biết cả dựng lẫn phá lập luận.

Ba lớp kiểm tra. Sách đưa một bảng kiểm tra. Với vấn đề: nêu rõ và công bằng chưa, các từ đã thống nhất chưa, điểm then chốt là gì. Với bằng chứng: nhân chứng có khách quan, đủ năng lực, được xác nhận không, nguồn có uy tín không, sự kiện có đủ và nhất quán không. Với lập luận: quy nạp có đủ sự kiện không, suy diễn có dựa trên luật đã chứng minh không, trường hợp so sánh có giống ở điểm cốt yếu không.

Bài tập lập luận. Sau chương có bài tập viết tam đoạn luận, dàn ý tranh luận hai phía và một phiên tòa giả. Mình không chép nội dung các bài này.

Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt các chương XXII và XXIII của The Art of Public Speaking (J. Berg Esenwein và Dale Carnegie, bản Project Gutenberg số 16317 trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao khán giả dễ nhận ám thị?

Sách nêu ba lý do: họ tôn trọng uy tín, họ đi theo đường ít cản trở nhất vì một ý đã vào thì có xu hướng ở lại và thành hành động, và họ chịu ảnh hưởng của đám đông và không gian quanh mình.

Dùng ám thị thế nào cho đúng?

Phải trung thực. Trước hết hãy có lòng tin của người nghe, rồi tự tin, nhưng phải có giá trị thật phía sau. Hãy vừa có vẻ là người có thẩm quyền vừa thật sự là, và dựa vào sự kiện. Ám thị hợp với hành động ngay, lý lẽ hợp với niềm tin bền.

Bảng kiểm tra lập luận gồm gì?

Ba lớp: vấn đề đã nêu rõ, công bằng và thống nhất từ ngữ chưa; bằng chứng có nhân chứng khách quan, nguồn uy tín và sự kiện đủ không; và lý lẽ quy nạp, suy diễn hay so sánh có chặt không. Sau chương có bài tập tranh luận mình không chép.