Chương XXVI tới XXVIII: tưởng tượng, vốn từ và trí nhớ

Written By

Chương XXVI tới XXVIII The Art of Public Speaking: trí tưởng tượng khi chuẩn bị và khi nói, làm giàu vốn từ, và rèn trí nhớ.

Tóm tắt

Phần này là ba chương về công cụ của trí óc. Chương XXVI nói về trí tưởng tượng khi chuẩn bị và khi nói. Chương XXVII chỉ cách biến từ hiểu thành từ dùng và tìm đúng một từ. Chương XXVIII nói trí nhớ lớn như cơ bắp và chỉ cách học một bài nói theo ý trước, lời sau.

Ý chính

  • Đưa tranh cụ thể thay vì câu chung.
  • Dùng đúng một từ năm lần thì nó thành của mình.
  • Đừng học vẹt.
  • Khi đầu trống, nối lại từ từ cuối cùng.

Áp dụng ngay hôm nay

Ghi ba từ mới gặp hôm nay vào sổ, tra nghĩa và dùng mỗi từ một lần trong ngày.

Trí tưởng tượng

Tái hiện và sáng tạo. Trí tưởng tượng là khả năng tạo hình ảnh trong trí. Tưởng tượng tái hiện là trí nhớ đang làm việc, qua thị giác, thính giác, vận động và các giác quan khác. Tưởng tượng sáng tạo xây cái chưa có trên cái đã có, và cần lý trí làm bánh lái.

Dùng khi chuẩn bị và khi nói. Khi chuẩn bị, hãy hình dung khán giả, cả bài và những so sánh mới. Khi nói, hãy gọi lại cảm xúc cũ như diễn viên và thấy vật mình tả. Hãy đưa ra bức tranh cụ thể thay vì câu chung như chiến tranh thật tàn nhẫn, và để người nghe tự dựng tranh.

Từ hiểu thành từ dùng

Sổ ghi từ. Người nói hay ưa những từ có sức, có màu, có chuyển động và cảm xúc. Hãy ghi lại từ lạ, tra và làm chủ nó. Dùng đúng một từ năm lần thì nó thành của mình. Hãy biến vốn từ hiểu được thành vốn từ dùng được.

Tìm đúng một từ. Hãy dùng từ điển và sách từ đồng nghĩa một cách cẩn thận. Đừng chỉ ưa một loại từ, hãy trộn từ ngắn cho lực và từ dài cho nhịp. Flaubert khuyên Maupassant rằng chỉ có một danh từ, một động từ, một tính từ đúng, hãy tìm cho ra.

Trí nhớ lớn như cơ bắp

Đừng học vẹt. Trí nhớ tốt là thiết yếu và lớn lên như cơ bắp khi được rèn. Đừng học thuộc từng chữ trước, đừng ép trí nhớ khi mệt, đừng làm nô lệ cho một hệ thống phức tạp.

Những luật tự nhiên của trí nhớ. Tập trung khi ghi nhớ, vì một giờ chăm chú hơn nhiều năm lơ đãng. Chọn ý chính và sắp thứ tự, liên kết ý với vật quanh mình, lặp lại, đọc to rồi gấp sách nhớ lại, viết ra và dùng mọi giác quan. Luyện mỗi ngày và bỏ nỗi sợ.

Khi đầu trống rỗng. Học một bài nói theo thứ tự: nắm tinh thần, rồi trình tự ý, rồi dàn ý, cuối cùng mới tới lời. Nếu đầu trống rỗng, hãy ngừng hoặc đi vài bước, rồi bắt đầu câu mới bằng từ quan trọng cuối cùng vừa nói và nối dần về dàn ý.

Nguồn của trang này. Trang này tóm tắt các chương XXVI, XXVII và XXVIII của The Art of Public Speaking (J. Berg Esenwein và Dale Carnegie, bản Project Gutenberg số 16317 trên Everand), diễn giải theo ghi chú khi đọc sách.

Câu hỏi thường gặp

Trí tưởng tượng giúp người nói thế nào?

Khi chuẩn bị, nó giúp hình dung khán giả, cả bài và những so sánh mới. Khi nói, nó giúp gọi lại cảm xúc như diễn viên và thấy vật mình tả. Sách khuyên đưa bức tranh cụ thể thay vì câu chung như chiến tranh thật tàn nhẫn.

Làm giàu vốn từ bằng cách nào?

Hãy ghi lại từ lạ, tra và làm chủ nó, vì dùng đúng một từ năm lần thì nó thành của mình. Dùng từ điển và sách từ đồng nghĩa cẩn thận. Flaubert khuyên Maupassant tìm cho ra một danh từ, một động từ, một tính từ đúng.

Nên học thuộc bài nói ra sao?

Theo thứ tự: nắm tinh thần, rồi trình tự ý, rồi dàn ý, cuối cùng mới tới lời. Nếu đầu trống rỗng, hãy ngừng hoặc đi vài bước, rồi bắt đầu câu mới bằng từ quan trọng cuối cùng vừa nói và nối dần về dàn ý.