Tuổi thơ và học nghề ở Boston
Franklin tuổi thơ ở Boston: lời cha dạy về sự ngay thẳng, học viết từ tờ Spectator, ăn chay để mua sách, và phương pháp hỏi của Socrates.
Tóm tắt
Phần này là tuổi thơ của Franklin ở Boston. Ông thôi học năm mười tuổi để làm nến, rồi học việc ở nhà in của anh trai. Ông tự học viết bằng cách viết lại các bài trên tờ Spectator, ăn chay để có tiền mua sách, tập cách nói khiêm tốn, và rời nhà năm mười bảy tuổi.
Ý chính
- Không gì có ích mà không ngay thẳng.
- Học viết bằng cách tự viết lại rồi so với bản gốc.
- Ăn uống điều độ cho đầu óc sáng.
- Bỏ những chữ khẳng định cứng khi trò chuyện.
Áp dụng ngay hôm nay
Chọn một đoạn văn bạn thích, ghi ý chính, hai ngày sau tự viết lại rồi so với bản gốc.
Gia đình và người cha
Vì sao viết tự truyện. Franklin viết ở Twyford năm 1771, mở đầu bằng "Con trai thân mến". Ông muốn để lại cho con cháu cách mình đi từ nghèo khó tới sung túc, để ai muốn có thể bắt chước. Ông nói nếu được, ông sẵn sàng sống lại đời mình, chỉ xin sửa vài lỗi như tác giả sửa ở lần in thứ hai.
Không gì có ích mà không ngay thẳng. Hồi nhỏ, Franklin rủ bạn lấy trộm đá xây nhà để làm bến câu cá. Bị bắt, cha dạy ông rằng không gì có ích mà không ngay thẳng. Cha Josiah là người có óc phán đoán, hay được người trong thị trấn hỏi ý, và luôn hướng câu chuyện bên bàn ăn tới điều hữu ích.
Mười tuổi vào nghề làm nến. Ông học trường ngữ pháp từ tám tuổi, giỏi viết nhưng kém số học. Năm mười tuổi ông về phụ cha cắt bấc, đổ khuôn nến. Ông ghét nghề ấy và muốn đi biển.
Tự học viết
Tiêu hết tiền vào sách. Franklin dành mọi đồng tiền lẻ để mua sách: Bunyan, Plutarch, Defoe, Mather. Năm 1717 anh James mở nhà in, và ông học việc ở đó tới năm hai mốt tuổi. Ông mượn sách của người học việc ở hiệu sách, đọc suốt đêm và trả trước sáng.
Học viết từ tờ Spectator. Ông ghi ý chính từng câu trong tờ Spectator, vài ngày sau tự viết lại rồi so với bản gốc. Ông đổi truyện thành thơ rồi thơ thành văn xuôi, xáo trộn các ý rồi sắp lại để học cách trình bày.
Ăn chay để có tiền mua sách. Khoảng mười sáu tuổi, ông đọc sách về ăn chay và xin anh trả nửa tiền ăn để tự lo. Ông ăn bánh mì, nho khô, uống nước, tiết kiệm được nửa số tiền và có thêm giờ học một mình. Ăn uống điều độ làm đầu óc sáng hơn.
Phương pháp Socrates. Ông đọc về Socrates và tập hỏi như người khiêm tốn tìm hiểu. Về sau ông bỏ những chữ như "chắc chắn", "không nghi ngờ gì", chỉ nói "tôi nghĩ", "theo tôi thấy", vì sự khẳng định cứng làm hỏng mục đích của cuộc trò chuyện.
Lỗi lầm đầu đời. Ông lén viết bài cho tờ New England Courant của anh trai. Anh em bất hòa, James đánh ông. Ông lợi dụng giấy giao kèo đã được trả lại để đòi tự do, điều ông gọi là một trong những lỗi lầm đầu tiên của đời mình. Năm mười bảy tuổi, ông xuống tàu đi New York, không quen ai, gần như không có tiền.
Câu hỏi thường gặp
Franklin tự học viết thế nào?
Ông ghi ý chính từng câu trong tờ Spectator, vài ngày sau tự viết lại rồi so với bản gốc để sửa. Ông đổi truyện thành thơ rồi thơ thành văn xuôi, và xáo trộn các ý rồi sắp lại để học cách trình bày một bài viết.
Vì sao Franklin ăn chay khi còn trẻ?
Khoảng mười sáu tuổi, ông đọc sách về ăn chay và xin anh trả nửa tiền ăn để tự lo. Ăn bánh mì, nho khô và uống nước, ông tiết kiệm được nửa số tiền để mua sách, có thêm giờ học, và thấy đầu óc sáng hơn.
Lỗi lầm đầu đời của Franklin là gì?
Sau khi bất hòa với anh trai James, ông lợi dụng việc giấy giao kèo học việc đã được trả lại để đòi tự do, dù có giao kèo bí mật. Ông gọi đó là một trong những lỗi lầm đầu tiên của đời mình. Năm mười bảy tuổi ông đi New York.