Mười ba đức tính
Mười ba đức tính của Franklin, từ điều độ, im lặng, trật tự tới khiêm tốn, mỗi đức tính một câu ngắn, và vì sao ông xếp chúng theo thứ tự ấy.
Tóm tắt
Phần này là dự án hoàn thiện đạo đức của Franklin. Ông thấy biết điều đúng chưa đủ, phải xây thói quen. Ông chọn mười ba đức tính, mỗi đức tính kèm một câu ngắn: điều độ, im lặng, trật tự, quyết tâm, tiết kiệm, cần cù, chân thành, công bằng, ôn hòa, sạch sẽ, bình thản, tiết dục và khiêm tốn.
Ý chính
- Biết điều đúng chưa đủ, phải xây thói quen.
- Mỗi đức tính kèm một câu ngắn dễ nhớ.
- Thứ tự có lý do: đức tính trước giúp đức tính sau.
- Điều độ đứng đầu để đầu óc tỉnh táo.
Áp dụng ngay hôm nay
Chọn một trong mười ba đức tính bạn thấy mình yếu nhất, viết câu ngắn của nó lên một tờ giấy dán ở bàn làm việc.
Từ niềm tin tới thói quen
Biết đúng chưa đủ. Franklin muốn đạt tới sự hoàn thiện đạo đức. Ông sớm thấy chỉ tin rằng điều đúng là đúng thì chưa đủ để không sa ngã. Phải phá thói quen xấu và tập thói quen tốt.
Bàn ăn đơn giản. Đọc sách ở thư viện một hai giờ mỗi ngày là thú vui duy nhất của ông. Bữa sáng là bánh mì và sữa trong bát đất với thìa thiếc, cho tới khi vợ tự mua bát sứ và thìa bạc.
Danh sách mười ba đức tính
Điều độ, im lặng, trật tự. Điều độ: ăn không tới mức đờ đẫn, uống không tới mức chếnh choáng. Im lặng: chỉ nói điều có ích cho người khác hay cho mình, tránh chuyện vặt. Trật tự: mọi thứ có chỗ của nó, mỗi việc có giờ của nó.
Quyết tâm, tiết kiệm, cần cù. Quyết tâm: quyết làm điều nên làm, làm cho bằng được điều đã quyết. Tiết kiệm: không tiêu gì trừ khi làm điều tốt cho người hay cho mình, không lãng phí gì. Cần cù: không phí thời gian, luôn làm việc có ích, cắt mọi việc thừa.
Chân thành, công bằng, ôn hòa. Chân thành: không lừa dối gây hại, nghĩ ngay thẳng và công bằng. Công bằng: không làm hại ai bằng việc gây thiệt hại hay bỏ qua điều tốt là bổn phận. Ôn hòa: tránh cực đoan, đừng oán giận tổn thương nhiều như mình nghĩ nó đáng.
Sạch sẽ, bình thản, tiết dục, khiêm tốn. Sạch sẽ: không chấp nhận sự bẩn ở thân thể, quần áo, nhà ở. Bình thản: đừng xao động vì chuyện vặt hay tai nạn thường tình không tránh được. Tiết dục: giữ chừng mực, không để nó làm mình đờ đẫn, yếu đi hay hại danh dự. Khiêm tốn: noi theo Jesus và Socrates.
Vì sao theo thứ tự ấy. Điều độ đứng đầu để đầu óc tỉnh táo. Im lặng thứ hai để học bằng cách lắng nghe và bỏ thói chơi chữ. Trật tự để có thời gian. Quyết tâm giữ các thói quen. Tiết kiệm và cần cù giúp hết nợ, rồi chân thành và công bằng dễ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Mười ba đức tính của Franklin là gì?
Đó là điều độ, im lặng, trật tự, quyết tâm, tiết kiệm, cần cù, chân thành, công bằng, ôn hòa, sạch sẽ, bình thản, tiết dục và khiêm tốn. Mỗi đức tính có một câu ngắn, như điều độ là ăn không tới mức đờ đẫn, uống không tới mức chếnh choáng.
Vì sao điều độ đứng đầu?
Franklin xếp điều độ đầu tiên để đầu óc tỉnh táo, giúp giữ các đức tính khác. Im lặng thứ hai để học bằng cách lắng nghe và bỏ thói chơi chữ. Trật tự cho thời gian, quyết tâm giữ thói quen, tiết kiệm và cần cù giúp hết nợ.
Vì sao Franklin không chỉ dựa vào niềm tin?
Ông thấy chỉ tin rằng điều đúng là đúng thì chưa đủ để không sa ngã. Thói quen xấu vẫn kéo mình đi khi lơ là. Vì vậy phải phá thói quen xấu và tập thói quen tốt một cách có phương pháp trước khi trông vào sự ổn định của hành vi.