Nu Skin Dạy Mình Điều Mà Thành Công Không Dạy Được
Năm đó mình vừa ra trường với bằng khoa học máy tính, đầu đầy ý tưởng và cái cảm giác ngầm rằng mình khác với người khác — thông minh hơn, nhìn xa hơn, không bị sa lầy vào những công việc bình thường như nhiều người xung quanh. Khi nghe về Nu Skin lần đầu, mình không đặt câu hỏi nhiều. Thay vào đó, mình thấy cơ hội và bước vào với tất cả sự tự tin của một người trẻ chưa từng thực sự thất bại. Mô hình kinh doanh nghe có lý, những người giới thiệu nói về tự do tài chính và làm chủ cuộc sống — và mình nghĩ đây chính xác là thứ mình đang tìm kiếm sau nhiều năm học. Mình không biết rằng chính sự tự tin đó — thực ra là sự kiêu ngạo — mới là vấn đề lớn nhất, không phải mô hình kinh doanh.
Mình nhớ cách mình nói về Nu Skin với những người trong gia đình và cộng đồng người Việt xung quanh. Mình dùng những từ như "tầm nhìn", "tự do tài chính", "không bán sức lao động cho người khác mãi được". Và trong đầu mình có một phân loại ngầm: những người hiểu thì sẽ tham gia, còn những ai không hiểu thì mình nghĩ họ không có tư duy đủ rộng để nắm bắt cơ hội. Nhìn lại bây giờ, mình thấy rõ mình đã kiêu ngạo đến mức nào. Mình nhìn những người làm công việc giản dị — làm móng, làm bếp, giao hàng, dọn dẹp — với một ánh mắt mà mình không dám thừa nhận lúc đó: ánh mắt của người cảm thấy mình đứng cao hơn, như thể mình đang nhìn thấy thứ họ không nhìn thấy được.
Khi Bản Thân Còn Trẻ Và Chưa Vấp
Nu Skin không thất bại một cách kịch tính. Nó tàn dần, từng tuần, từng tháng — như một ngọn nến không ai thổi tắt nhưng cũng không còn ai tiếp thêm sáp. Những người mình recruit không tạo ra thu nhập bền vững cho họ hay cho mình. Mạng lưới co lại từng chút một. Tiền đi nhanh hơn tiền vào, và sau một thời gian dài, mình không còn cách nào tự thuyết phục bản thân rằng đây chỉ là "giai đoạn xây dựng" nữa — cái cụm từ mà mình đã dùng để giải thích với bản thân, với Lavie lúc còn mới quen, với những người thân thiết đã nghe mình hào hứng từ đầu.
Nhưng điều đau nhất không phải là tài chính. Tiền mình có thể xoay xở lại được — và mình đã xoay xở được, từng chút từng chút. Điều đau nhất là nhận ra rằng suốt giai đoạn đó, mình đã nhìn người khác bằng con mắt sai. Mình đã nghĩ những người chọn làm công việc bình thường là vì họ không đủ can đảm hoặc không đủ thông minh để làm khác đi. Mình nghĩ mình đang nhìn ra được thứ mà họ không nhìn ra. Mình sai hoàn toàn, và phải mất nhiều năm mình mới chịu nhìn thẳng vào điều đó thay vì tìm cách biện hộ cho bản thân.
Khi mình bước vào tiệm nail để học việc quản lý, mình mới hiểu rằng sự khiêm nhường không phải là điểm yếu — đó là điều kiện tiên quyết để học được bất cứ thứ gì thực sự có giá trị.
Mười Năm Và Một Góc Nhìn Khác
Mình vào nghề nail không phải vì đam mê hay vì chọn lựa có suy nghĩ kỹ lưỡng. Mình vào vì cần làm gì đó có thu nhập thực sự, và vì chị cả của mình — người đã tới Mỹ cùng gia đình năm 1992 và đã có ba tiệm nail từ trước khi mình ra trường — nói thẳng rằng đây là thực tế, không phải điều gì đáng xấu hổ. Mình quản lý tiệm nail mười năm. Và trong mười năm đó, mình học được nhiều hơn bất kỳ lớp học nào từng dạy mình — cách đứng sau quầy cả ngày không phàn nàn, cách nhớ tên từng khách quen và biết sở thích của họ, cách giữ bình tĩnh khi bị khiếu nại vào giờ cao điểm, và quan trọng hơn hết — cách nhìn một người thợ đang ngồi làm công việc của họ và thấy sự chuyên nghiệp thực sự, không phải sự kém cỏi cần được ai đó giải cứu.
Bây giờ mình có tiệm Cary và tiệm Durham. Mỗi sáng khi đến tiệm, mình nhìn những người thợ đang chuẩn bị cho ngày làm — Lavie, Gigi, Jenny ở tiệm Cary; Jamie, Angela ở tiệm Durham — và mình biết rằng họ không cần ai nhìn lên hay nhìn xuống. Họ chỉ cần được đối xử đúng mực, được tôn trọng, và có môi trường làm việc ổn định để làm tốt công việc của mình. Nu Skin không dạy mình về kinh doanh — mình tự học điều đó dần dần qua nhiều năm sau đó, qua từng quyết định sai, từng lần phải xử lý hậu quả. Nhưng Nu Skin dạy mình một thứ mà không có chương trình học nào làm được: cái giá thực sự của sự kiêu ngạo, và sự nhẹ nhõm lạ lùng khi cuối cùng mình chịu buông nó xuống.
