Không Phải Động Lực — Điều Thật Sự Giữ Mình Lại
Có những buổi sáng mình đứng ở tiệm Cary lúc sáu rưỡi, trước khi nhân viên đến, trước khi khách đầu tiên gọi điện. Mình ngồi với ly cà phê gần nguội và nhìn ra ngoài cửa sổ, không nghĩ gì hết. Người ta hay hỏi: điều gì khiến anh tiếp tục? Mình thường trả lời cho qua — nói về gia đình, về mục tiêu, về tương lai. Nhưng thật ra, mình không chắc mình có một câu trả lời thật sự rõ ràng, và cái sự không rõ ràng đó đã theo mình suốt mấy năm nay.
Khi mình mua tiệm Deluxe năm 2023, rồi mua thêm Zen năm 2024, mình tưởng mình hiểu mình muốn gì. Nhưng càng làm, mình càng nhận ra rằng cái giữ mình lại không phải là đam mê hay khát vọng — những thứ đó thì có lúc có, có lúc không. Có những tuần mình mệt đến mức không muốn mở email. Có những ngày khách phàn nàn, nhân viên xin nghỉ đột xuất, máy POS lỗi vào giữa ca đông nhất, và mình ngồi trong xe một lúc trước khi bước vào tiệm. Không ai nói trước cho mình biết rằng kinh doanh nhiều khi chỉ là chịu đựng — không phải chiến thắng, không phải tăng trưởng, chỉ đơn giản là tiếp tục đứng.
Người Đứng Sau Lưng Mình Mỗi Ngày
Tiệm Cary có mấy chị, mấy cô đã làm với mình từ ngày đầu. Họ có con nhỏ, có gia đình, có hóa đơn cần trả mỗi tháng. Họ không nói nhiều, nhưng mình biết họ trông chờ vào tiệm để có thu nhập ổn định — không phải theo nghĩa trừu tượng mà theo nghĩa rất cụ thể: tiền thuê nhà, tiền học của con, tiền xăng đi làm. Khi mình nghĩ đến việc bỏ cuộc — và mình có nghĩ, không phải một lần — mình lại nhớ đến những khuôn mặt đó. Không phải theo kiểu lãng mạn hóa hay nói để nghe hay. Chỉ là mình không thể để họ ra đường vì mình không đủ kiên nhẫn. Cái cảm giác đó nặng hơn bất kỳ câu slogan nào mình từng đọc về động lực.
Trách nhiệm không giống như nhiệt huyết. Nhiệt huyết thì lên xuống theo tâm trạng — hôm nay mình hứng, ngày mai mình mệt, tuần sau mình hứng lại. Nhưng trách nhiệm thì không có ngày nghỉ. Nó không hỏi mình có muốn không. Nó chỉ ở đó, mỗi sáng, mỗi tuần, mỗi lần bảng lương cần ký. Mình đã từng nghĩ đó là gánh nặng — thứ gì đó cần thoát khỏi. Nhưng giờ mình bắt đầu hiểu rằng chính cái nặng đó mới là thứ giữ mình không ngã.
Nhiệt huyết thì lên xuống theo tâm trạng, còn trách nhiệm không có ngày nghỉ. Và chính cái nặng đó — thứ mình từng muốn thoát khỏi — lại là thứ duy nhất thật sự giữ mình không ngã.
Victor Và Câu Hỏi Mình Chưa Dám Trả Lời
Victor năm nay sáu tuổi. Nó chưa hiểu bố làm gì mỗi ngày — chỉ biết rằng bố đi sáng, về ăn tối, và đôi khi ngủ quên trên ghế vì mệt. Nhưng mình hay tự hỏi: mười năm nữa, khi Victor hỏi mình những năm đó bố đã làm gì, mình sẽ nói gì? Mình không cần kể một câu chuyện thành công rực rỡ. Mình chỉ muốn nói được thật lòng rằng mình đã không bỏ cuộc khi khó. Không phải vì mình mạnh hay can đảm hơn ai — mà vì mình không muốn Victor lớn lên nhìn thấy hình ảnh một người bố bỏ giữa chừng mỗi khi gặp chuyện không như ý.
Chị cả của mình, khi cả gia đình mới qua Mỹ năm 1992, đã có ba tiệm nail. Hồi đó mình nhìn chị và không hiểu chị lấy sức từ đâu — không biết tiếng, không quen xứ, một mình gánh cả một đống thứ. Giờ thì mình bắt đầu hiểu. Không phải từ động lực, không phải từ những câu nói hay được đóng khung treo trên tường. Từ một thứ khó gọi tên hơn — có lẽ là nghĩa vụ với gia đình, có lẽ là tự trọng không cho phép mình thua, có lẽ là cái bướng bỉnh rất bình thường của người không có lựa chọn nào khác. Và có lẽ, đơn giản hơn tất cả: mình làm vì mình là người duy nhất làm được điều này, ở đây, lúc này. Không ai làm thay mình được. Cái ý thức đó — không hào nhoáng, không truyền cảm hứng cho ai cả — lại chính là thứ mình cần nhất mỗi buổi sáng.
