Một cuộc gọi nghe giống giọng người quen chưa đủ để chứng minh người gọi chính là người đó.
Một video có khuôn mặt quen thuộc cũng chưa chắc là video thật.
AI có thể tạo hình ảnh và mô phỏng giọng nói. Vì vậy, người sử dụng điện thoại cần biết cách kiểm tra trước khi tin.
Theo bài viết trên CalMatters năm 2024, một buổi hướng dẫn tại Oakland đã giới thiệu AI cho những người lớn tuổi nói tiếng Việt bằng cách giải thích gần gũi và so sánh hình ảnh thật với hình ảnh do AI tạo ra.
Cách tổ chức một buổi hướng dẫn trong gia đình
Bước 1: Giải thích ngắn gọn:
"AI là phần mềm có thể học từ hình ảnh và âm thanh để tạo ra khuôn mặt hoặc giọng nói trông giống người thật."
Bước 2: Chuẩn bị hai hình ảnh minh họa được ghi rõ nguồn gốc. Một ảnh thật và một ảnh tạo bằng AI.
Bước 3: Cho người lớn tuổi quan sát những chi tiết như tóc, mắt, quần áo và các phần không khớp trong hình.
Bước 4: Giải thích rằng những dấu hiệu đó chỉ giúp đặt nghi vấn. Hình ảnh AI hiện nay có thể không có lỗi dễ nhìn thấy.
Bước 5: Tập xử lý tình huống nhận được cuộc gọi lạ yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp mã xác nhận.
Ba việc nên làm khi gặp cuộc gọi đáng nghi
Không cung cấp mật khẩu, mã xác nhận hoặc thông tin ngân hàng.
Kết thúc cuộc gọi rồi liên hệ người thân qua số điện thoại đã biết từ trước.
Nếu liên quan đến tiền bạc hoặc tài khoản, xác nhận trực tiếp với ngân hàng hay tổ chức có liên quan.
Việc làm ngay: Thực hành một tình huống
Hỏi người thân lớn tuổi:
"Nếu có người gọi nói đang gặp chuyện khẩn cấp và cần gửi tiền ngay, mình sẽ làm gì?"
Để họ tự trả lời.
Sau đó cùng thực hành cách ngắt cuộc gọi và gọi lại đúng số của người thân.
Những điều cần để ý
Những quan sát trong buổi hướng dẫn tại Oakland chỉ phản ánh nhóm tham gia, không đại diện cho tất cả người Việt lớn tuổi.
Chưa có dữ liệu trong tài liệu nghiên cứu chứng minh buổi học giúp giảm số vụ lừa đảo.
Không nên dựa vào một lỗi trên khuôn mặt để kết luận hình ảnh là giả. Xác minh nguồn phát mới là việc cần ưu tiên.
Câu hỏi thường gặp
Có thể nhận ra mọi hình ảnh AI bằng mắt thường không?
Không. Một số hình ảnh có lỗi dễ thấy, nhưng nhiều hình ảnh AI rất khó phân biệt. Cần kiểm tra nguồn và bối cảnh.
Nếu nghe giọng giống người nhà yêu cầu chuyển tiền thì sao?
Ngắt cuộc gọi và liên hệ lại qua số điện thoại đã biết. Không chuyển tiền hoặc chia sẻ mã xác nhận chỉ dựa vào giọng nói.

