Tóm tắt: Nghề nail đã giúp nhiều người Việt xây dựng cuộc sống mới tại Mỹ, bắt đầu từ một lớp học nhỏ ở Hope Village năm 1975. Giá thấp từng giúp thế hệ đầu mở đường và đưa dịch vụ làm móng đến với nhiều khách hàng hơn. Nhưng cách định giá đó cũng để lại một bài toán khó cho chủ tiệm và người thợ hôm nay. Tập podcast này nhìn lại lịch sử để tìm ra ba việc có thể làm ngay trong tuần.
Một nghề có thể bắt đầu bằng một lớp học rất nhỏ.
Năm 1975, tại Weimar Hope Village gần Sacramento, 20 phụ nữ Việt Nam học làm móng sau khi Tippi Hedren đưa thợ làm móng Dusty Coots tới hướng dẫn. Từ lớp học trong trại tị nạn, nghề nail dần trở thành con đường mưu sinh của nhiều gia đình Việt tại Mỹ.
Câu chuyện đó đáng được nhớ. Nhưng lịch sử chỉ có ích khi mình hiểu nó đang ảnh hưởng đến cách mình làm việc hôm nay.
Một lớp học đã mở ra một con đường
Hope Village được dựng trên khu bệnh viện lao cũ ở Bắc California. Những người tị nạn Việt Nam được chuyển tới đây từ Camp Pendleton để bắt đầu lại cuộc sống.
Tippi Hedren khi đó làm công tác nhân đạo. Sau khi thấy một số phụ nữ chú ý đến bộ móng của mình, bà đưa Dusty Coots tới dạy họ làm móng. Bà cũng tìm trường thẩm mỹ địa phương và giúp các học viên tìm việc sau khi tốt nghiệp.
Bà Thuần Lê, một trong 20 phụ nữ đầu tiên, thi đậu giấy phép hành nghề bốn tháng sau khi đến Hope Village.
Bốn tháng không thể kể hết những gì họ phải học. Ngôn ngữ mới. Luật mới. Kỹ năng mới. Nhưng giấy phép đó cho họ một cách kiếm sống bằng chính đôi tay của mình.
Con số cần đi cùng năm và nguồn
Nghề nail của người Việt thường được nhắc bằng những tỷ lệ rất lớn. Nếu thiếu năm và nguồn, những con số đó dễ trở thành lời truyền miệng.
Năm 2015, BBC dẫn số liệu của NAILS cho biết người gốc Việt chiếm 51% thợ nail tại Mỹ và khoảng 80% tại California. Khảo sát NAILS Big Book 2018 đến 2019 ghi nhận 72% số người trả lời là người Việt. Đây là tỷ lệ trong nhóm tham gia khảo sát, không phải kết quả kiểm đếm toàn ngành.
Các nguồn của bài gốc không có tỷ lệ toàn quốc mới hơn sau năm 2019. Vì vậy, mình không nên lấy một con số cũ rồi gọi đó là tình hình hôm nay.
Thói quen ghi rõ nguồn, năm và phạm vi cũng là một kỹ năng kinh doanh. Nó giúp chủ tiệm nhìn đúng thị trường. Nó giúp người thợ hiểu đúng vị trí của nghề mình đang làm.
Giá thấp từng giúp mở cửa thị trường
Theo NAILS, “discount salon” ban đầu chỉ tiệm có giá thấp hơn mức trung bình toàn quốc ít nhất 50%. Khảo sát 2018 đến 2019 của NAILS ước tính giá tại tiệm của người Việt thấp hơn mức trung bình khoảng 30%.
Giá thấp từng giúp thế hệ đầu tìm khách và mở rộng thị trường. Nhiều người trước đó ít đi làm móng đã có thể sử dụng dịch vụ thường xuyên hơn. Trong hoàn cảnh lúc đó, đây là một cách vào nghề thực tế.
Nhưng một mức giá được tạo ra để mở đường không nhất thiết phù hợp mãi.
Chi phí thuê mặt bằng thay đổi. Giá vật liệu thay đổi. Thời gian làm một bộ móng cũng khác khi khách yêu cầu nhiều kỹ thuật hơn. Nếu giá bán đứng yên trong khi mọi chi phí tăng, người chịu phần thiếu trước tiên thường là chủ tiệm và người thợ.
Chủ tiệm và người thợ cùng nằm trong bài toán giá
Chủ tiệm thường nhìn giá của tiệm bên cạnh rồi đặt giá gần giống. Cách đó nhanh, nhưng không cho biết dịch vụ của mình có lời hay không.
Muốn biết, chủ tiệm cần tính vật liệu, thời gian làm, tiền thuê, chi phí vận hành và số khách thực tế. Một dịch vụ bán chạy vẫn có thể để lại rất ít tiền nếu giá không đủ trả cho thời gian và chi phí của nó.
Người thợ cũng cần hiểu con số này. Thời gian làm dịch vụ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của thợ và khả năng vận hành của tiệm. Ghi lại thời gian thật của ba khách liên tiếp sẽ cho một con số đáng tin hơn cảm giác.
Lịch sử nghề nail Việt có sức nặng vì nó nói về cơ hội. Giữ được cơ hội đó cần tay nghề, giấy phép và một mức giá cho phép cả tiệm lẫn người thợ tiếp tục làm nghề.
Ba việc làm trong tuần này
- Kể câu chuyện Hope Village cho một người trong tiệm chưa từng nghe, rồi cùng nói về điều nghề nail đã mang lại cho gia đình và cộng đồng mình.
- Nếu bạn là chủ tiệm, chọn một dịch vụ bán chạy nhất. Ghi đủ tiền vật liệu, thời gian làm và phần chi phí vận hành để biết mỗi khách đang để lại bao nhiêu.
- Nếu bạn là thợ, đo thời gian thật của cùng một dịch vụ trong ba khách liên tiếp. Giữ con số đó để hiểu năng suất hiện tại và chuẩn bị nếu sau này bạn muốn ra riêng.
Hai mươi phụ nữ tại Hope Village đã học một kỹ năng để bắt đầu lại. Gần nửa thế kỷ sau, bài học dành cho mình là hiểu rõ giá trị của kỹ năng ấy.
Tôn trọng lịch sử nghề không dừng ở việc kể lại câu chuyện. Nó còn nằm trong cách mình làm nghề, trả công và đặt giá hôm nay.
Nguồn: bài “Người Việt và nghề nail từ Hope Village 1975 đến hôm nay” trên johnandlavie.com (Podcast Học kinh doanh).
Câu hỏi thường gặp
Nghề nail của người Việt tại Mỹ bắt đầu từ đâu?
Một điểm khởi đầu được ghi nhận là Weimar Hope Village gần Sacramento năm 1975. Tippi Hedren đưa Dusty Coots tới dạy làm móng cho 20 phụ nữ Việt Nam và giúp họ tiếp cận trường thẩm mỹ địa phương.
Vì sao giá thấp từng có ích cho tiệm nail Việt?
Giá thấp giúp thế hệ đầu tìm khách và đưa dịch vụ làm móng đến với nhiều người hơn. Cách làm đó tạo cơ hội vào nghề, nhưng mức giá cũ không thể được giữ mãi khi vật liệu, mặt bằng và thời gian phục vụ đã thay đổi.
Chủ tiệm nên kiểm tra điều gì trước khi đổi giá?
Hãy bắt đầu với một dịch vụ bán chạy. Tính tiền vật liệu, thời gian làm và phần chi phí vận hành của dịch vụ đó, rồi so sánh với giá đang bán thay vì chỉ nhìn giá của tiệm bên cạnh.
Ba việc có thể làm ngay trong tuần này là gì?
Kể câu chuyện Hope Village cho một người trong tiệm, tính lại giá vốn của một dịch vụ bán chạy nếu bạn là chủ và đo thời gian làm ba khách liên tiếp nếu bạn là thợ. Mỗi việc đều tạo ra một dữ kiện cụ thể để hiểu nghề và quyết định tốt hơn.
