Quyển 12 của Meditations khép lại sách: có ngay hôm nay điều mình cầu, chỉ trí óc là của mình, và ra đi như diễn viên lui sân khấu sau vở ba hồi.
Tóm tắt
Quyển 12 của Meditations là phần khép lại sách, nơi Marcus nói ta có thể có ngay hôm nay điều mình cầu nếu thôi tiếc với chính mình. Ông khuyên sợ chưa từng sống hơn sợ chết, và ví lúc rời đời như diễn viên lui sân khấu sau vở kịch ba hồi.
Ý chính
- Quên quá khứ, tin sự an bài và sống ngay thẳng trong hiện tại.
- Đừng sợ thôi sống, hãy sợ chưa bao giờ bắt đầu sống.
- Không đúng thì đừng làm, không thật thì đừng nói.
- Với đời người, ba hồi là đủ cả vở kịch.
Áp dụng ngay hôm nay
Tập một việc bạn hay né vì thấy khó, như bàn tay trái tập cầm cương, chỉ mười phút hôm nay.
Có ngay bây giờ điều mình cầu
Có ngay hôm nay. Ta có thể có ngay bây giờ điều mình cầu mong, nếu thôi tiếc với chính mình: quên quá khứ, tin sự an bài cho tương lai, và hướng hiện tại về sự ngay thẳng.
Sợ chưa từng sống. Đừng sợ một ngày sẽ thôi sống. Hãy sợ chưa bao giờ bắt đầu sống thuận theo tự nhiên.
Chỉ trí óc là của mình. Trong thân, sự sống và trí óc, chỉ trí óc thật sự là của ta. Hãy tách khỏi nó những gì người khác làm hay nói, quá khứ, tương lai.
Tay trái và dây cương
Tay trái và dây cương. Bàn tay trái ít dùng lại nắm dây cương chắc hơn tay phải, vì nó đã quen việc đó. Hãy tập cả những việc trông có vẻ khó.
Võ sĩ chứ không phải đấu sĩ. Dùng triết học như võ sĩ dùng tay không, đừng như đấu sĩ dùng gươm: gươm rơi là hết, còn tay thì luôn theo mình.
Không đúng thì đừng làm. Nếu không đúng thì đừng làm, nếu không thật thì đừng nói.
Khói và chuyện kể
Khói và chuyện kể. Hãy nghĩ tới những người từng chìm trong giận dữ, danh vọng hay thù hận, như Tiberius ở Capri. Giờ họ ở đâu? Tất cả là khói và chuyện kể.
Kiêu vì không kiêu. Kiêu hãnh vì mình không kiêu hãnh là thứ kiêu hãnh tệ nhất.
Ánh nắng một mà thôi. Ánh nắng là một dù tường và núi chia cắt nó. Cũng vậy, có một bản chất chung, một tâm hồn, một trí tuệ dù bị chia ra.
Hạ màn
Vở kịch ba hồi. Nếu tự nhiên, không phải bạo chúa hay quan tòa bất công, đưa ta ra khỏi đời, thì giống như quan tòa cho diễn viên lui sân khấu. Diễn viên than vở mới có ba hồi, nhưng với đời người, ba hồi là đủ cả vở. Người viết vở quyết định lúc kết thúc, vậy hãy ra đi vui vẻ.
Câu hỏi thường gặp
Vở kịch ba hồi nghĩa là gì?
Marcus ví lúc tự nhiên đưa ta ra khỏi đời như quan tòa cho diễn viên lui sân khấu. Diễn viên than vở mới có ba hồi, nhưng với đời người, ba hồi là đủ cả vở. Người viết vở quyết định lúc kết thúc, nên hãy ra đi vui vẻ.
Vì sao sợ chưa từng sống hơn sợ chết?
Trong Quyển 12, Marcus khuyên đừng sợ một ngày sẽ thôi sống mà hãy sợ chưa bao giờ bắt đầu sống thuận theo tự nhiên. Khi sống đúng như vậy, ta thôi là người lạ trên chính quê hương mình. Điều đáng lo là sống thế nào, không phải sống bao lâu.
Tay trái và dây cương dạy gì?
Bàn tay trái ít dùng lại nắm dây cương chắc hơn tay phải, vì nó đã quen việc đó. Marcus dùng hình ảnh này để khuyên tập cả những việc trông có vẻ khó. Tập đủ lâu thì việc khó cũng thành quen, như tay trái giữ cương.
