Chương 5: trợ giúp và cơ hội

Written By

Chương 5 Self-Help: tình cờ chỉ giúp trí óc đã chuẩn bị, tự tạo dụng cụ, tận dụng thời gian lẻ, và những nhà khoa học kiên trì chống chế giễu.

Tóm tắt

Chương 5 là chương về cơ hội và cách dùng nó. Smiles cho rằng cái gọi là tình cờ chỉ có ích với trí óc đã chuẩn bị. Người giỏi tự tạo cơ hội bằng dụng cụ thô sơ, tận dụng từng phút rảnh, và chịu đựng chế giễu nhiều năm như Harvey, Jenner, William Smith.

Ý chính

  • Chi tiết nhỏ làm nên sự hoàn hảo.
  • Thợ dở mới đổ lỗi cho dụng cụ.
  • Thời gian mất đi vẫn bị tính sổ.
  • Người ta khác nhau ở sự quan sát.

Áp dụng ngay hôm nay

Ghi ra ba khoảng thời gian lẻ trong ngày của bạn và dùng một khoảng để học điều gì đó hôm nay.

Cơ hội cho trí óc đã chuẩn bị

Không có gì là tình cờ. Tình cờ làm được rất ít, cần cù đều đặn mới là con đường chắc. Michelangelo nói những chi tiết nhỏ làm nên sự hoàn hảo, mà hoàn hảo không phải chuyện nhỏ. Quả táo của Newton tới sau nhiều năm ông nghĩ về lực hấp dẫn.

Khác nhau ở sự quan sát. Tục ngữ Nga nói có người vào rừng mà không thấy củi. Thiên nhiên gợi ý phát minh: cầu treo từ mạng nhện, khiên đào hầm Thames từ con sâu đục gỗ. Những sự kiện nhỏ tích lại thành tri thức.

Tự tạo cơ hội. Thợ dở mới đổ lỗi cho dụng cụ. Opie pha màu bằng bộ óc, Wilkie vẽ bằng que cháy, Franklin dùng con diều. Edmund Stone nói chỉ cần hai mươi bốn chữ cái là học được mọi thứ.

Tận dụng thời gian lẻ

Những phút rảnh. Watt học hóa và tiếng Đức lúc rảnh, Stephenson làm tính bằng phấn trên toa xe, Elihu Burritt, thợ rèn, học mười tám thứ tiếng. Thời gian mất đi vẫn bị tính sổ. Gibbon viết lại chín lần, Newton viết lại một cuốn mười lăm lần.

Những người kiên trì trong khoa học. John Hunter ngủ bốn tiếng, thu hai mươi nghìn mẫu vật. Ambroise Paré bỏ dầu sôi, dùng chỉ buộc mạch máu: "Tôi băng cho anh, Chúa chữa cho anh." Harvey mất khoảng hai mươi lăm năm để được công nhận, Jenner kiên trì hai mươi năm với vắc xin, từ chối hành nghề kiếm mười nghìn bảng.

Từ thợ đá tới nhà địa chất. William Herschel là nhạc công tự chế kính thiên văn. William Smith mất hai mươi năm vẽ bản đồ địa tầng. Hugh Miller, thợ đá, học địa chất ở mỏ đá và nói bí quyết là kiên nhẫn.

Câu hỏi thường gặp

Quả táo của Newton có phải là may mắn?

Smiles nói không. Quả táo chỉ gợi ý được vì Newton đã nhiều năm nghĩ về lực hấp dẫn. Những cái gọi là tình cờ là cơ hội được trí óc đã chuẩn bị tận dụng, như Galileo nhìn chiếc đèn đung đưa ở Pisa.

Tự tạo cơ hội nghĩa là gì?

Là không chờ điều kiện tốt. Opie pha màu bằng bộ óc, Wilkie vẽ bằng que cháy, Franklin dùng con diều, Stone nói chỉ cần hai mươi bốn chữ cái là học được mọi thứ. Smiles nói thợ dở mới đổ lỗi cho dụng cụ.

Smiles nói gì về thời gian lẻ?

Ông kể Watt học hóa và tiếng Đức lúc rảnh, Stephenson làm tính bằng phấn trên toa xe, Elihu Burritt, thợ rèn, học mười tám thứ tiếng. Thời gian mất đi vẫn bị tính sổ, nên mỗi khoảng nhỏ đều đáng dùng.