Chương 10: tiền bạc, dùng và lạm dụng
Chương 10 Self-Help: cách kiếm, giữ, tiêu tiền thử thách sự khôn ngoan, sống trong khả năng là trung thực, nợ như lời nói dối đầu tiên.
Tóm tắt
Chương 10 là chương về tiền bạc như phép thử sự khôn ngoan thực tế. Smiles khuyên tiết kiệm để không lệ thuộc, sống trong khả năng, tránh nợ, giữ sổ sách, và can đảm nói không với cám dỗ. Ông cảnh báo cả thói tích trữ, và cho rằng giàu thật là ít mong muốn.
Ý chính
- Tiết kiệm là mẹ của tự do.
- Sống trong khả năng là trung thực.
- Đừng bao giờ vay tiền.
- Giàu ở chỗ ít mong muốn.
Áp dụng ngay hôm nay
Ghi lại mọi khoản chi trong ba ngày tới, rồi đánh dấu những khoản bạn chi để giữ thể diện.
Tiền thử thách sự khôn ngoan
Cách kiếm, giữ và tiêu tiền. Cách một người kiếm, giữ và tiêu tiền là phép thử sự khôn ngoan thực tế. Tiền không phải mục đích sống, nhưng giúp giữ bổn phận với gia đình và lòng tự trọng. Tiết kiệm đòi hỏi suy nghĩ, điều độ và tự kiềm chế.
Người tiết kiệm và người tiêu xài. Cobden nói thế giới chia làm người tiết kiệm và người tiêu xài, và người tiết kiệm xây nên văn minh. Người sát bờ thiếu thốn gần như nô lệ. Tiết kiệm là con của thận trọng, chị em của điều độ, mẹ của tự do.
Sống trong khả năng. Sống trong khả năng là trung thực. Nợ nần như lời nói dối đầu tiên. Họa sĩ Haydon bị nợ hủy hoại: đừng bao giờ vay tiền, nó làm mất phẩm giá. Hãy giữ sổ sách như Washington và Wellington.
Sự giàu thật
Can đảm nói không. Đừng chạy theo vẻ sang trọng. Chống cám dỗ một lần sẽ thành thói quen. Hugh Miller uống hai ly rượu, thấy mờ cả trang Bacon, rồi bỏ rượu suốt đời. Johnson nói ông có thể kiêng nhưng không thể uống vừa phải.
Đừng tích trữ. Yêu tiền là gốc của điều ác. Con khỉ thò tay vào quả bầu lấy gạo, không chịu buông nên bị bắt. Giàu có không chứng minh giá trị con người.
Giàu ở chỗ ít muốn. Joseph Brotherton chọn câu: sự giàu có của tôi không nằm ở của cải lớn mà ở mong muốn nhỏ. Mục đích sống là thành người có nhiều phẩm chất nhất, không phải có nhiều tiền nhất. Thomas Wright, thợ đúc kiếm dưới một trăm bảng mỗi năm, giúp ba trăm người tù hoàn lương.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tiết kiệm quan trọng với Smiles?
Ông nói người sát bờ thiếu thốn gần như nô lệ, còn tiền tiết kiệm là hàng rào chống túng thiếu. Cobden nói thế giới chia làm người tiết kiệm và người tiêu xài, và người tiết kiệm xây nên văn minh. Tiết kiệm là mẹ của tự do.
Smiles nói gì về nợ?
Nợ nần như lời nói dối đầu tiên, dối trá cưỡi trên lưng nợ. Họa sĩ Haydon bị nợ hủy hoại và khuyên đừng bao giờ vay tiền vì nó làm mất phẩm giá. Smiles khuyên sống trong khả năng và giữ sổ sách như Washington, Wellington.
Tiết kiệm có phải là keo kiệt?
Không. Smiles nói tiết kiệm là tinh thần trật tự, không phải bủn xỉn. Swift khuyên giữ tiền trong đầu chứ không trong tim. Yêu tiền là gốc của điều ác, và giàu có không chứng minh giá trị con người. Brotherton nói ông giàu vì ít mong muốn.