Tóm tắt
Gần ba mươi năm sau, Knight ngồi trước tập giấy trắng và tự hỏi mình còn muốn làm gì trước khi chết. Chương cuối là chuyện của mất mát, ân tình và điều ông chọn để lại.
Ý chính
- Kinh doanh không bao giờ chỉ là chuyện làm ăn; nó gắn với con người và gia đình.
- Đánh cược vào con người là khoản đầu tư lớn nhất.
- Kiên nhẫn như cây tre: kết quả thường đến chậm hơn mình muốn.
- Một công việc nuôi mình, còn tiếng gọi thì kéo mình đi xa.
Áp dụng ngay hôm nay
Viết một danh sách năm điều bạn muốn làm trước khi chết. Đánh dấu một điều liên quan tới người thân và lên lịch cho nó trong tháng này.
Gặp Gates và Buffett. Giáng sinh năm 2007 ở Palm Springs (Cathedral City), Phil và Penny đi xem "The Bucket List" (Nicholson, Freeman), phim có chi tiết gợi tới Kesey, dãy Himalaya và một nhân vật tên Matthew. Ở sảnh, họ gặp Bill Gates và Warren Buffett. Phil vụng về chào gượng gạo, rồi nghe lỏm có người hỏi gã kia là ai. Có 10 tỷ đô la, ông tự hỏi danh sách việc muốn làm trước khi chết của mình là gì.
Ký ức về ông nội. Về nhà, tập giấy của ông vẫn trắng. Ông trôi về ký ức tuổi thơ với ông nội Bump Knight (lái chiếc Model T từ Minnesota qua Colorado tới Oregon mà không có bằng lái, vừa lái vừa hò hét chửi thề; bánh donut phủ đường của tiệm Sutherlin Bakery).
Nike năm 2007. Ông đã rời ghế tổng giám đốc sau 40 năm. Doanh số năm 2006 là 16 tỷ đô la (Adidas 10 tỷ), năm nghìn cửa hàng, 10.000 nhân viên, 700 người ở Thượng Hải; Trung Quốc giờ là nơi sản xuất lớn nhất và thị trường lớn thứ hai của Nike. Khu trụ sở Beaverton (200 mẫu Anh rừng cây) có những tòa nhà mang tên vận động viên (Joan Benoit Samuelson, Ken Griffey Jr., Mia Hamm, Tiger Woods, Dan Fouts, Jerry Rice, Steve Prefontaine), mà ông nhìn như những ngôi đền. Băng rôn Jordan, Kobe, Tiger gợi lại sông Jordan, thành phố Kobe và giày Tiger. Số điện thoại của Nike kết thúc bằng 6453 (đánh vần chữ Nike; đọc ngược là thời gian chạy dặm của Pre, 3:54,6). Đôi giày cổ nhất được biết (đôi dép 9.000 năm tuổi) được tìm thấy trong một hang động ở Oregon năm 1938, năm ông sinh.
Đánh cược vào con người. Các con đường trong khu trụ sở (từ Bowerman Drive tới Del Hayes Way), Vườn Nhật Nissho Iwai; nhóm nhân viên trẻ "Tinh thần 72". LeBron James tặng ông chiếc Rolex đời 1972 khắc chữ "Cảm ơn ông đã dám đánh cược vào tôi". Ông nghĩ về việc đánh cược vào con người.
Vận động viên như gia đình. Ông nhớ những vận động viên như người nhà (Sampras, Agassi, Tiger, Bo Jackson, Michael Jordan; gọi phục vụ phòng ở nhà Jordan; dự đám tang của Earl Woods và cha của Jordan).
Cái chết của Matthew. Sau một hành trình đi tìm bản thân đầy trắc trở (bỏ đại học, về sau làm chồng, làm cha, làm từ thiện, lập trại trẻ mồ côi Mi Casa Su Casa ở El Salvador), Matthew chết khi lặn ở hồ Ilopango, độ sâu 150 bộ (khoảng 46 mét), do mất ý thức (hiệu ứng martini); Phil chọn tin rằng con mình đã ở trong trạng thái lâng lâng hạnh phúc. Hai vợ chồng biết tin khi đang xem Shrek 2, lúc Travis tới gọi. Cháu gái Brittany về sống cùng họ. Mọi vận động viên của Nike đều gọi điện; Tiger gọi đầu tiên, lúc 7 giờ 30 sáng. Sau này Alberto Salazar lên cơn đau tim ngay trong khu trụ sở (tim ngừng 14 phút); Phil vào thăm ở bệnh viện St. Vincent's, hứa sẽ lo cho Galen Rupp. "Không bao giờ chỉ là chuyện làm ăn."
Cha mẹ và câu hỏi về bản thân. Ông nhớ về cha mẹ: cha đưa ông đi vòng quanh thế giới trong sáu tháng cuối đời; mắt cha sáng lên mỗi lần thấy dấu swoosh. Câu chuyện về Arnold Palmer. Một câu trong The Bucket List nói rằng ta đo mình bằng những người lấy ta làm thước đo. Bữa tối với Michael Johnson ở Tokyo tại Nissho. Sự hòa làm một: học về bản thân là quên bản thân.
Những người đã khuất và những tranh cãi. Bowerman mất đêm Giáng sinh năm 1999 ở Fossil. Strasser mất vì đau tim năm 1993 sau khi rời Nike sang Adidas (Phil không bao giờ tha thứ cho anh, nhưng đã thuê con gái anh, Avery). Rồi tranh cãi về các xưởng bóc lột lao động: phản ứng ban đầu của Phil là tự vệ, về sau là cải cách (chất kết dính gốc nước được chia sẻ cho cả đối thủ, được Liên Hợp Quốc khen, chương trình Girl Effect). Thương mại là con đường tới hòa bình: các nhà máy ở Việt Nam; cuộc gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp (một giáo sư của rừng rậm).
Bài học cây tre. Tổng giám đốc Nissho, Masuro Hayami, dạy bài học cây tre, rằng năm sau chúng sẽ cao thêm một bộ: kiên nhẫn, nhìn đường dài. Sinh viên bi quan; Phil bảo họ hãy làm việc, học hỏi, làm giáo sư của rừng rậm.
Bạn bè giờ ra sao. Hayes sống ở trang trại với những chiếc máy ủi. Woodell từng điều hành Cảng Portland, mở xưởng bia nhỏ, có con trai Dan; khoản vay 8.000 đô la năm nào đã thành 1,6 triệu. Johnson sống trong một nhà kho ở New Hampshire, Pháo đài cô độc, có thư viện với tủ phiếu mục lục và chứng "tích trữ"; có cả áo phông in câu hỏi Jeff Johnson đang ở đâu. Tiền cũng có những tác động của nó (chiếc Porsche, vụ kiện với Donald Sterling về đội Clippers, Penny tích trữ giấy vệ sinh). Ông cho đi 100 triệu đô la mỗi năm: Nhà thi đấu Matthew Knight (logo hình cổng torii), một cơ sở thể thao đề tặng mẹ, huấn luyện viên đầu tiên, Trường Luật William Knight.
Danh sách cuối cùng. Ông nhìn lại những điều hối tiếc: đánh giá sai Magic Johnson và Ryan Leaf, không gọi cho Iwano, chuyện Bo Jackson, những đợt sa thải, không dành nhiều thời gian hơn cho hai con. Nỗi hối tiếc thầm kín nhất là không thể sống lại tất cả. Lời khuyên cho người trẻ: hãy tìm một tiếng gọi, đừng tìm một công việc; may mắn, hay Đạo, có vai trò của nó (càng làm chăm thì Đạo của bạn càng tốt); hãy có niềm tin vào niềm tin. Doanh nhân lúc nào cũng mang một tấm bia trên lưng; nước Mỹ xếp sau cả Peru. Đôi khi bỏ cuộc là thiên tài, nhưng đừng bao giờ dừng lại. Ông quyết định viết câu chuyện của mình, Một ý tưởng điên rồ khác, nghĩ tới những tấm slide từ chuyến đi năm xưa và những lá thư của Johnson. Sách khép lại bằng: "Sông Hằng? Xong."