Quy tắc 3 của Barnum: đừng nợ vì ăn, uống, quần áo. Lãi suất chạy ngày đêm, tiền là đầy tớ tốt nhưng ông chủ đáng sợ, nên trả tới đâu sòng tới đó.
Tóm tắt
Quy tắc 3 là lời cảnh báo về nợ: làm để trả cho thứ đã dùng hết là làm cho con ngựa đã chết. Barnum chỉ chấp nhận nợ khi mua thứ sinh lời như hàng để bán hay đất. Ông ví tiền như lửa, đầy tớ tốt nhưng ông chủ đáng sợ.
Ý chính
- Đừng nợ vì đồ ăn, thức uống hay quần áo.
- Nợ để mua thứ sinh lời như hàng hóa hay đất thì chấp nhận được.
- Lãi suất làm việc cả ngày lẫn đêm, cho chủ nợ hoặc cho mình.
- Trả tới đâu sòng tới đó là cách giữ tiền bền nhất.
Áp dụng ngay hôm nay
Liệt kê mọi khoản đang nợ, đánh dấu khoản nào mua thứ đã dùng hết, và chọn một khoản để trả dứt trước.
Nợ kéo người ta xuống
Làm cho con ngựa đã chết. Nợ kéo người ta xuống và lấy mất lòng tự trọng. Làm lụng để trả cho thứ đã dùng hết rồi, Barnum gọi là "làm cho con ngựa đã chết". Ông kể một chàng trai trẻ hãnh diện với bộ quần áo mua chịu.
Khi nào được nợ. Có ngoại lệ. Thương gia mua hàng để bán có lãi thì được. Một người Quaker khuyên: nếu phải mua chịu thì mua chịu phân bón. Mục sư Beecher cho rằng một món nợ nhỏ để mua đất ở quê, cộng với chuyện lập gia đình, giữ cho chàng trai trẻ đi đúng đường. Nhưng đừng nợ vì đồ ăn, thức uống hay quần áo.
Lãi suất chạy ngày đêm
Chủ nợ nhớ dai. Thói quen mua chịu ở cửa hàng rất dễ hình thành. Chủ nợ có trí nhớ tốt. Hạn 60 ngày trôi qua rất nhanh, rồi người mắc nợ phải nói dối hoặc vay thêm sâu hơn. Barnum kể chuyện cười về Horatio, chàng học việc lười, và con ốc sên.
Lãi suất làm việc ngày đêm. Tiền lãi chạy ngược với người đi vay cả ngày lẫn đêm, chủ nợ giàu lên ngay cả lúc ta ngủ. Barnum ví tiền như lửa: đầy tớ tuyệt vời nhưng ông chủ đáng sợ. Đặt tiền vào chỗ sinh lãi thì nó làm việc trung thành, không cần ai canh.
Trả tới đâu sòng tới đó. Ông đùa rằng những người Thanh giáo ở Connecticut cấm làm việc ngày Chủ nhật mà vẫn giàu lên vào Chủ nhật nhờ tiền lãi. Ông dẫn John Randolph: "trả tới đâu sòng tới đó" chính là hòn đá phù thủy biến mọi thứ thành vàng.
Câu hỏi thường gặp
Làm cho con ngựa đã chết nghĩa là gì?
Barnum dùng hình ảnh này để chỉ việc làm lụng để trả cho thứ đã tiêu dùng hết, như quần áo hay đồ ăn mua chịu. Con ngựa đã chết thì không còn kéo xe, nhưng mình vẫn phải trả tiền nó. Theo ông, nợ kiểu này kéo người ta xuống và làm mất lòng tự trọng.
Barnum có cấm nợ hoàn toàn không?
Không. Ông chấp nhận thương gia mua hàng để bán có lãi. Một người Quaker khuyên nếu phải mua chịu thì mua chịu phân bón. Mục sư Beecher cho rằng một món nợ nhỏ để mua đất ở quê giữ người trẻ đi đúng đường. Điều ông phản đối là nợ vì ăn, uống, quần áo.
Tiền giống lửa ở chỗ nào?
Barnum nói tiền như lửa, là đầy tớ tuyệt vời nhưng ông chủ đáng sợ. Khi mình nợ, tiền lãi chạy ngược với mình cả ngày lẫn đêm, chủ nợ giàu lên cả lúc ta ngủ. Khi mình đặt tiền vào chỗ sinh lãi, nó làm việc trung thành cho mình mà không cần ai canh giữ.
