Barnum khuyên giữ nhân viên tốt, chê người trẻ ngồi chờ vốn, và nhắc rằng chín trên mười người giàu khởi đầu nghèo.
Tóm tắt
Quy tắc 6 và 7 là bài học về con người và lòng tự trọng nghề nghiệp. Barnum khuyên thuê người giỏi nhất, giữ họ và trả lương hợp lý. Ông chê người trẻ ngồi chờ vốn trên trời, kể chuyện Astor, Girard, Vanderbilt đi lên từ nghèo, và khuyên đặt mục tiêu giỏi nhất nghề.
Ý chính
- Nhân viên tốt giữ lâu thì mỗi năm một đáng giá hơn.
- Người tự cho mình không thể thay thế thì đã hết hữu dụng.
- Đồng 1.000 đô la đầu tiên là đồng khó kiếm nhất.
- Nghề nào cũng chật ở tầng hầm và rộng ở tầng trên.
Áp dụng ngay hôm nay
Viết ra một kỹ năng trong nghề bạn đang làm mà người giỏi nhất có còn bạn chưa có, rồi dành 20 phút hôm nay để bắt đầu học nó.
Quy tắc 6. Dùng công cụ tốt nhất
Công cụ sống. Hãy thuê người làm giỏi nhất, những "công cụ sống" của mình. Có người tốt thì giữ lại thay vì đổi liên tục, vì người ấy học thêm mỗi ngày và năm sau đáng giá hơn năm trước, miễn là trung thực và có thói quen tốt.
Người tưởng mình không thể thay. Nếu một nhân viên đòi tăng lương quá đáng vì nghĩ chủ không thể thiếu mình, Barnum cho người đó nghỉ. Ông làm vậy để chứng tỏ chỗ ấy có người thay được, và vì người tự cho mình không thể thay thế thì đã hết hữu dụng. Còn lại thì nên giữ người và tăng lương hợp lý.
Người nghĩ bằng cả cơ thể. Ông chủ cần đầu óc, không chỉ cần "tay làm". Mục sư Beecher kể ngụ ngôn: người thứ nhất nghĩ bằng một ngón tay, người thứ hai bằng hai ngón, người thứ ba bằng cả bàn tay, còn người cuối nói: "Tôi có bộ óc biết nghĩ, tôi nghĩ bằng cả người." Ông chủ muốn chính người cuối ấy.
Quy tắc 7. Đừng coi việc mình là thấp
Ngồi chờ vốn từ trên trời. Nhiều chàng trai học nghề xong thì ngồi không, không chịu đi làm thuê, chờ vốn rơi xuống từ cái chết của một bà dì giàu hay từ ai đó cho vay. Barnum cho rằng tin tiền đi vay sẽ mang lại thành công là một sai lầm.
1.000 đô la đầu tiên. John Jacob Astor nói kiếm 1.000 đô la đầu tiên khó hơn kiếm tất cả những triệu đô la về sau. Tiền không có giá trị với người chưa tự kiếm ra nó. Cho một cậu bé 20.000 đô la thì có lẽ một năm sau mất sạch, như tiền trúng xổ số: dễ đến dễ đi. Đừng ngồi chờ giày của người chết.
Chín trên mười người giàu từng nghèo. Theo Barnum, chín trên mười người giàu khởi đầu nghèo, chỉ có ý chí, chăm chỉ, kiên trì, tiết kiệm và thói quen tốt. Stephen Girard đi lên từ chân bồi tàu và để lại 9 triệu đô la. A.T. Stewart là cậu bé Ireland nghèo, về sau đóng thuế trên thu nhập 1,5 triệu đô la mỗi năm. Astor là con nhà nông và để lại 20 triệu. Cornelius Vanderbilt chèo đò từ Staten Island sang New York, về sau tặng chính phủ một con tàu hơi nước trị giá 1 triệu đô la và để lại 50 triệu.
Không có đường tắt. Học không có đường riêng cho vua, làm giàu cũng vậy. Nhưng con đường mở mang đầu óc thì đáng gọi là đường vua đi: hãy học các quy tắc, nhất là học về bản tính con người. Con nhà nghèo trở nên giàu, con nhà giàu trở nên nghèo.
Cậu ấm ngậm thìa vàng. Barnum tả cậu con nhà giàu được nuông chiều, được nịnh, sinh kiêu, vào đại học thì tiệc tùng, ngựa nhanh, giật biển hiệu, đánh nhau với cảnh sát, miệng nói giàu mà không hưởng thì giàu làm gì. Cuối cùng cậu mất gia tài, mất sức khỏe, mất tiền và mất cả tư cách. Vòng đời lặp lại qua các thế hệ, và người may mắn là người học được từ kinh nghiệm của người khác.
Ở Mỹ con người làm nên nghề. Ở Anh, nghề định giá con người. Barnum kể Công tước Wellington hỏi cha của chú lùn Tom Thumb làm nghề gì, nghe nói là thợ mộc thì đáp: "Ồ, ta tưởng ông ấy là quý ông." Ở Mỹ thì con người làm nên nghề. Nghề chính đáng nào cũng là phúc kép, vì người nông dân, người thợ may đều đang giúp người khác.
Tầng trên còn rộng. Hãy đặt mục tiêu giỏi nhất trong nghề mình. Một luật sư trẻ than nghề luật đông quá, người đi trước đáp: "Tầng hầm thì chật, nhưng tầng trên còn rộng chỗ." Không nghề nào chật ở tầng trên, người giỏi nhất nghề nào cũng được tìm tới. Barnum chê người Mỹ hay hời hợt và vội, khuyên lấy chữ "Excelsior", nghĩa là cao hơn nữa, làm phương châm.
Câu hỏi thường gặp
Barnum đối xử với nhân viên đòi tăng lương quá đáng thế nào?
Nếu một người đòi tăng lương quá đáng vì nghĩ chủ không thể thiếu mình, Barnum cho họ nghỉ. Ông muốn chứng tỏ chỗ ấy có người thay được, và tin rằng người tự cho mình không thể thay thì đã hết hữu dụng. Với người làm tốt và trung thực, ông khuyên giữ lại, tăng lương hợp lý.
Vì sao Barnum chê việc ngồi chờ vốn?
Ông thấy nhiều chàng trai học nghề xong thì ngồi không, chờ tiền thừa kế hay người cho vay. Astor nói kiếm 1.000 đô la đầu tiên khó hơn mọi triệu đô la sau đó. Tiền không tự kiếm ra thì không biết giá trị, như tiền trúng xổ số, dễ đến dễ đi.
Tầng trên còn rộng nghĩa là gì?
Một luật sư trẻ than nghề luật quá đông. Người đi trước đáp rằng tầng hầm thì chật, nhưng tầng trên còn rộng chỗ. Ý Barnum là nghề nào cũng đông người làm tầm thường, còn người giỏi nhất nghề thì lúc nào cũng được tìm tới. Hãy đặt mục tiêu làm giỏi nhất trong nghề mình.
