Barnum cảnh báo người giàu mất sạch vì đầu tư vào việc mình không hiểu, và khuyên đừng ký bảo lãnh vượt quá số tiền mình mất được.
Tóm tắt
Quy tắc 13 và 14 là hai lời cảnh báo về cách người đang giàu mất tiền. Một là bỏ tiền vào những vụ ngoài nghề mình không hiểu, rồi bị kéo thêm từng đợt cho tới khi mất hết. Hai là ký bảo lãnh cho người khác mà không đòi tài sản đảm bảo.
Ý chính
- Thành công trong nghề mình không có nghĩa là giỏi ở nghề khác.
- Đầu tư ngoài nghề chỉ nên ở mức vừa phải.
- Chỉ ký bảo lãnh trong mức số tiền mình mất được mà không tiếc.
- Để người khác có tiền quá dễ là đẩy họ vào đầu cơ.
Áp dụng ngay hôm nay
Trước khi bỏ tiền vào một vụ ngoài nghề hay ký bảo lãnh cho ai, viết ra con số tối đa bạn chịu mất được mà không ảnh hưởng tới gia đình, và giữ đúng con số đó.
Quy tắc 13. Cẩn thận với việc ngoài nghề
Giàu rồi nghèo vì đầu tư ngoài nghề. Barnum thấy nhiều người giàu thành nghèo vì rượu, cờ bạc, thói xấu, và trên hết là những vụ đầu tư ngoài nghề.
Kịch bản quen thuộc. Người ta khen ông ấy "sinh ra đã may mắn". Ông bỏ 20.000 đô la vào một vụ, mong thu về 60.000. Rồi người ta xin thêm 10.000, rồi thêm 20.000 nữa. Bong bóng vỡ và ông mất tất cả. Ông quên rằng mình thành công nhờ tiết kiệm, ngay thẳng và tự tay lo một việc mình hiểu. Ra khỏi nghề của mình, ông giống Samson bị cắt tóc, yếu như mọi người khác.
Quy tắc đầu tư. Người giàu có thể bỏ tiền vào những việc hứa hẹn và có ích cho người khác, nhưng chỉ ở mức vừa phải. Đừng bao giờ đem gia tài kiếm được chính đáng ra mạo hiểm trong những việc mình không có kinh nghiệm.
Quy tắc 14. Đừng bảo lãnh khi không có tài sản đảm bảo
Chỉ ký bảo lãnh trong mức mình mất được. Đừng bao giờ ký bảo lãnh cho ai, kể cả cha hay anh em, vượt quá số tiền mình mất được mà không tiếc, trừ khi có tài sản đảm bảo chắc chắn.
Một chuỗi chữ ký. Barnum kể một ví dụ. Một người bạn có 20.000 đô la nhờ bạn ký bảo lãnh tờ phiếu nợ 5.000 đô la để mua một lô hàng có lời. Vụ ấy trót lọt, bạn thấy mình hào phóng. Anh ta nhờ lần nữa. Có tiền dễ quá, anh ta đem một tờ phiếu 10.000 đô la đi đầu cơ ngoài nghề, rồi thêm 10.000 nữa để lấp. Vụ đầu cơ thất bại, anh giấu khoản lỗ, lên cơn sốt đầu cơ, cứ xin chữ ký của bạn, và cuối cùng mất sạch cả tiền mình lẫn tiền bạn.
Chính mình đã làm hại họ. Lúc ấy bạn mới hiểu chính mình đã góp phần làm hại anh ta. Nếu ngay từ đầu bạn đòi tài sản đảm bảo, anh ta đã không thể đi quá sợi dây buộc mình. Để người khác có tiền quá dễ là đẩy họ vào những vụ đầu cơ nguy hiểm.
Tự kiếm đồng tiền đầu tiên. Barnum dẫn Solomon: người ghét việc bảo lãnh thì được yên. Người trẻ nên kiếm những đồng đô la đầu tiên bằng va vấp của chính mình. Chỉ giúp họ khởi nghiệp khi họ đã hiểu giá trị của đồng tiền.
Câu hỏi thường gặp
Việc ngoài nghề làm người giàu mất tiền thế nào?
Barnum tả kịch bản quen thuộc: người ta khen một ông giàu là sinh ra đã may, ông bỏ 20.000 đô la mong lấy 60.000, rồi bị xin thêm 10.000, rồi 20.000 nữa, cho tới khi mất hết. Ông quên mình thành công nhờ tiết kiệm, ngay thẳng và tự tay lo việc mình hiểu.
Barnum có cấm đầu tư ngoài nghề không?
Không cấm hẳn. Ông cho rằng người giàu có thể bỏ tiền vào những việc hứa hẹn và có ích cho người khác, nhưng chỉ ở mức vừa phải. Điều ông phản đối là đem cả gia tài kiếm được chính đáng ra mạo hiểm trong những việc mình hoàn toàn không có kinh nghiệm gì.
Vì sao ký bảo lãnh lại nguy hiểm?
Trong ví dụ của Barnum, bạn ký bảo lãnh 5.000 đô la cho một người bạn và ký tiếp vì trót lọt. Có tiền dễ, anh ta đem đi đầu cơ, thua thì giấu lỗ và xin thêm chữ ký. Cuối cùng anh mất sạch tiền mình lẫn tiền bạn. Có tài sản đảm bảo thì đã khác.
