Quy tắc cuối của Barnum: tiền bất chính là thứ khó kiếm nhất, người nghèo ngay thẳng được cả cộng đồng tin, và đồng tiền dùng đúng là phúc cho người khác.
Tóm tắt
Quy tắc 20 là lời kết của cả cuốn sách: chính trực quý hơn kim cương. Barnum bác bỏ lời dặn kiếm tiền bằng mọi giá, cho rằng tiền gian là thứ khó kiếm nhất, và khép sách bằng lời khuyên kiếm tiền cho ngay thẳng rồi dùng nó để làm điều tốt.
Ý chính
- Gian dối sớm muộn bị lộ và đóng mọi cánh cửa làm ăn.
- Người nghèo mà ngay thẳng thì cả cộng đồng sẵn lòng giúp.
- Giàu không có nghĩa là thành công.
- Muốn giàu là chính đáng nếu dùng của cải như bạn của nhân loại.
Áp dụng ngay hôm nay
Nghĩ lại một lần gần đây bạn được lợi nhờ khách hay đối tác không để ý. Nếu có, sửa lại cho đúng ngay hôm nay.
Tiền gian là thứ khó kiếm nhất
Quý hơn kim cương. Theo Barnum, chính trực quý hơn kim cương hay hồng ngọc. Ông già keo kiệt dặn con: "Kiếm tiền đi, ngay thẳng được thì tốt, nhưng cứ kiếm tiền." Barnum gọi lời dặn ấy vừa ác vừa ngu.
Tiền bất chính khó kiếm nhất. Tiền gian là thứ khó kiếm nhất. Nhà tù đầy những người theo lời dặn kia. Gian dối sớm muộn bị lộ và đóng mọi cánh cửa. Công chúng xa lánh bất kỳ ai bị nghi cân thiếu, đong gian.
Người nghèo ngay thẳng
Người nghèo ngay thẳng. Trung thực là nền của thành công về tiền bạc và mọi thành công khác, và đem lại sự yên lòng mà tiền không mua được. Một người nghèo mà ngay thẳng thì cả cộng đồng sẵn lòng cho vay. Franklin nói trung thực là cách làm ăn tốt nhất. Barnum nói có những "người giàu mà nghèo", còn người ngay thẳng thì vui hơn kẻ làm sai. Giàu không có nghĩa là thành công.
Tiền dùng đúng là phúc
Tiền dùng đúng là phúc. Lòng tham tiền là gốc của cái ác, nhưng đồng tiền dùng đúng thì đem phúc tới cho người khác. Muốn giàu là chính đáng nếu dùng của cải như bạn của nhân loại. Barnum cho rằng lịch sử thương mại là lịch sử văn minh, và người kiếm tiền dựng nên trường học, nghệ thuật, đại học, nhà thờ. Kẻ keo kiệt chỉ là ngoại lệ, như kẻ đạo đức giả trong tôn giáo. Ở Mỹ không có luật con trưởng hưởng hết gia tài, nên của cải tích trữ rồi cũng được chia ra.
Lời kết. Barnum khép sách bằng lời khuyên kiếm tiền cho ngay thẳng, và câu của Shakespeare: người thiếu tiền, thiếu phương tiện và thiếu lòng an vui là người thiếu ba người bạn tốt.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Barnum nói tiền bất chính khó kiếm nhất?
Barnum cho rằng gian dối sớm muộn sẽ bị lộ, và khi lộ thì mọi cánh cửa làm ăn đóng lại. Nhà tù đầy những người kiếm tiền bằng mọi giá. Công chúng xa lánh bất kỳ ai bị nghi cân thiếu, đong gian, nên tiền gian kiếm một lần rồi mất cả đời làm ăn.
Barnum nghĩ gì về lòng tham tiền?
Ông đồng ý lòng tham tiền là gốc của cái ác, nhưng cho rằng đồng tiền dùng đúng đem phúc tới cho nhiều người. Muốn giàu là chính đáng nếu dùng của cải như bạn của nhân loại. Theo ông, người kiếm tiền đã dựng nên trường học, nghệ thuật, đại học và nhà thờ.
Sách kết thúc bằng lời khuyên gì?
Barnum khép sách bằng lời khuyên kiếm tiền cho ngay thẳng. Ông dẫn Shakespeare: người thiếu tiền, thiếu phương tiện và thiếu lòng an vui là người thiếu ba người bạn tốt. Ý ông là tiền chỉ là một trong ba thứ, và chính trực là cách giữ được cả lòng an vui.
