Chương III: giỏi nhất là thắng không cần đánh. Phá mưu trước, phá liên minh sau, vây thành là kém nhất, và biết người biết ta thì trăm trận không nguy.
Tóm tắt
Chương III là phần về thắng bằng mưu. Giỏi nhất là lấy được nước địch còn nguyên mà không cần đánh. Sun Tzu xếp thứ bậc từ phá mưu, phá liên minh, đánh quân, tới vây thành là kém nhất. Ông nêu năm điều để thắng và câu nổi tiếng biết người biết ta.
Ý chính
- Khuất phục địch không cần đánh là giỏi nhất.
- Phá mưu của địch là trên hết, vây thành là kém nhất.
- Vua can thiệp sai làm hại quân.
- Biết người biết ta, trăm trận không nguy.
Áp dụng ngay hôm nay
Với một cạnh tranh bạn đang gặp, viết ra ba điều bạn biết chắc về đối thủ và ba điều về chính mình. Ô nào trống là chỗ cần tìm hiểu trước.
Thắng mà không đánh
Giữ nguyên nước địch. Tốt nhất là lấy nước địch còn nguyên vẹn. Giỏi nhất không phải trăm trận trăm thắng, mà là khuất phục địch không cần đánh.
Thứ bậc của cách đánh. Phá mưu của địch là trên hết, rồi phá liên minh, rồi đánh quân. Kém nhất là vây thành có tường, sáu tháng chuẩn bị, rồi nóng ruột xua quân leo như kiến, mất một phần ba quân mà thành vẫn đứng.
Tỷ lệ quân. Gấp mười thì vây, gấp năm thì đánh, gấp đôi thì chia địch ra. Ngang nhau thì đánh nếu được, ít hơn thì tránh, thua xa thì chạy.
Biết người biết ta
Ba cách vua làm hại quân. Ra lệnh tiến lui khi không biết quân không làm được, như trói chân quân. Cai trị quân như cai trị nước, làm quân rối. Dùng người không phân biệt, làm quân mất lòng tin.
Năm điều để thắng. Biết khi nào nên đánh và khi nào không. Biết dùng quân nhiều và quân ít. Trên dưới một lòng. Có chuẩn bị chờ địch không chuẩn bị. Tướng giỏi không bị vua can thiệp.
Trăm trận không nguy. "Biết người biết ta, trăm trận không nguy." Chỉ biết mình thì thắng một thua một. Không biết cả hai thì trận nào cũng thua. Fu Chien năm 383 khoe khoang rồi bị đánh tan ở sông Fei.
Câu hỏi thường gặp
Biết người biết ta nghĩa là gì?
Sun Tzu nói biết địch và biết mình thì trăm trận không nguy. Chỉ biết mình mà không biết địch thì thắng một thua một. Không biết cả hai thì trận nào cũng thua. Hiểu biết là điều kiện trước khi quyết định đánh hay không.
Vì sao vây thành là kém nhất?
Vây thành có tường cần sáu tháng chuẩn bị. Tướng nóng ruột xua quân leo tường như kiến, mất một phần ba quân mà thành vẫn không lấy được. Vì vậy Sun Tzu xếp phá mưu và phá liên minh của địch lên trước việc đánh vào thành.
Vua có thể làm hại quân thế nào?
Có ba cách. Ra lệnh tiến lui khi không biết quân không làm được, như trói chân quân. Cai trị quân như cai trị nước, làm quân rối. Dùng người không phân biệt, làm quân mất lòng tin. Tướng giỏi cần được làm việc mà không bị can thiệp.