Chương II: đếm chi phí trước khi đánh. Đánh lâu làm kiệt nước, chưa nước nào có lợi vì đánh lâu, và tướng giỏi lấy lương của địch.
Tóm tắt
Chương II là phần về cái giá của chiến tranh. Một đạo quân lớn tốn nghìn lạng bạc mỗi ngày. Đánh lâu thì vũ khí cùn, kho cạn và chư hầu nổi lên. Sun Tzu khuyên đánh nhanh, lấy lương từ đất địch, thưởng người lập công, và giữ tù binh để thêm sức cho mình.
Ý chính
- Đếm chi phí trước khi quyết định đánh.
- Chưa nước nào có lợi vì chiến tranh kéo dài.
- Một xe lương của địch bằng hai mươi xe của mình.
- Mục tiêu là thắng, không phải chiến dịch dài.
Áp dụng ngay hôm nay
Chọn một dự án đang kéo dài, tính xem mỗi tuần nó tốn bao nhiêu, rồi đặt ngày phải xong hoặc dừng.
Cái giá của chiến tranh
Đếm chi phí trước. Ts'ao Kung nói ai định đánh thì trước hết phải đếm cái giá, nên chương này nói về tiền của và phương tiện. Một đạo quân nghìn chiến xa nhẹ, nghìn xe nặng và trăm nghìn quân giáp tốn nghìn lạng bạc mỗi ngày.
Đánh lâu thì kiệt. Thắng chậm thì vũ khí cùn, nhuệ khí giảm. Vây thành làm hao sức, chiến dịch dài làm cạn kho nhà nước. Khi quân đã mòn và kho đã cạn, chư hầu khác sẽ nổi lên lợi dụng, người khôn cũng không cứu được.
Chưa nước nào lợi vì đánh lâu. Người ta từng nghe chuyện vội mà vụng, nhưng chưa thấy ai khôn mà kéo dài. Giles hiểu câu này là nhanh có khi chưa khôn, còn chậm thì luôn dại vì làm nghèo đất nước. Chỉ người hiểu cái hại của chiến tranh mới biết cách có lợi từ nó.
Lấy lương của địch
Không gọi lính hai lần. Tướng giỏi không bắt lính lần hai, không chở lương quá hai lần. Mang vũ khí từ nhà nhưng lấy lương từ đất địch. Một xe lương của địch bằng hai mươi xe của mình, vì chở một xe ra mặt trận đã ăn mất hai mươi xe.
Dân là gốc của nước. Tiếp tế từ xa làm dân nghèo, quân đóng gần thì giá cả tăng, nhà cửa trống rỗng. Ho Shih nói dân là gốc của nước và cái ăn là trời của dân.
Dùng địch để thêm sức. Muốn lính giết địch phải khơi giận, muốn họ vì thắng lợi phải có thưởng. Bắt được hơn mười xe thì thưởng người bắt đầu tiên, thay cờ địch bằng cờ mình, đối xử tử tế với tù binh và giữ họ lại. Mục tiêu lớn là thắng, không phải chiến dịch dài. Tướng là người nắm vận mệnh của dân.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Sun Tzu sợ đánh lâu?
Đánh lâu thì vũ khí cùn, nhuệ khí giảm, vây thành hao sức và kho nhà nước cạn. Khi quân đã mòn và tiền đã hết, các chư hầu khác sẽ nổi lên lợi dụng, và người khôn tới đâu cũng không cứu được kết cục.
Lấy lương của địch có lợi gì?
Chở lương từ nhà ra mặt trận rất tốn: chở được một xe tới nơi thì dọc đường đã ăn mất hai mươi xe. Vì vậy tướng giỏi mang vũ khí từ nhà nhưng lấy lương ở đất địch, vừa đỡ cho dân mình vừa làm địch yếu đi.
Giles hiểu câu vội mà vụng thế nào?
Nhiều nhà bình luận hiểu câu này là nhanh luôn hơn chậm. Giles hiểu nhẹ hơn: nhanh có khi chưa khôn, nhưng chậm thì luôn dại vì làm nghèo đất nước. Ông lấy ví dụ Fabius và Hannibal ở La Mã để bàn thêm.