Chương VII: tranh lợi thế là khó nhất, biến đường vòng thành đường thẳng. Nhanh như gió, vững như núi, và vây thì chừa lối ra cho địch.
Tóm tắt
Chương VII là phần về tranh lợi thế khi hành quân. Việc khó nhất là biến đường vòng thành đường thẳng. Hành quân gấp mất quân, thiếu hậu cần thì mất cả đạo quân. Sun Tzu dạy nhanh như gió, vững như núi, đọc nhuệ khí của địch và tránh những bẫy quen thuộc.
Ý chính
- Biến đường vòng thành đường thẳng, biến rủi thành lợi.
- Quân không hậu cần thì mất.
- Nhanh như gió, chậm như rừng, đánh như lửa, đứng như núi.
- Vây thì chừa lối ra, đừng ép kẻ cùng đường.
Áp dụng ngay hôm nay
Khi tranh luận hay thương lượng tuần này, để lại cho bên kia một lối lui giữ thể diện thay vì dồn họ vào chân tường.
Biến đường vòng thành đường thẳng
Việc khó nhất. Tranh lợi thế là việc khó nhất: biến đường vòng thành đường thẳng, biến rủi thành lợi, đi đường xa mà nhử địch lạc hướng để tới trước.
Hành quân gấp. Cả đạo quân đi tranh lợi thì sẽ trễ, bỏ hậu cần đi nhanh thì mất đồ. Đi gấp trăm dặm chỉ một phần mười tới nơi, năm mươi dặm thì một nửa. Quân không có hậu cần, lương thực, kho thì mất.
Biết đất biết người. Không biết ý đồ của nước láng giềng thì đừng liên minh, không biết núi rừng đầm lầy thì đừng hành quân, không dùng người dẫn đường địa phương thì không có lợi từ địa thế.
Nhanh như gió, vững như núi
Bốn hình ảnh. Nhanh như gió, chậm như rừng, đánh như lửa, đứng như núi, kín như đêm tối, động như sấm sét. Chia chiến lợi phẩm cho lính, cân nhắc kỹ trước khi động.
Chiêng trống và cờ. Chiêng trống và cờ hiệu thống nhất tai mắt, để người dũng không tiến một mình và kẻ nhát không lùi một mình. Đêm dùng lửa và trống, ngày dùng cờ.
Nhuệ khí và những điều không làm. Sáng quân hăng, trưa chùng, chiều nghĩ chuyện về trại. Tránh lúc địch hăng, đánh lúc địch uể oải. Đừng đánh ngược dốc, đừng đuổi quân giả chạy, đừng cắn mồi, đừng chặn quân đang về nhà, vây thì chừa lối ra, đừng ép kẻ cùng đường.
Câu hỏi thường gặp
Biến đường vòng thành đường thẳng là gì?
Sun Tzu nói tranh lợi thế là việc khó nhất. Người giỏi đi đường xa nhưng nhử địch lạc hướng để mình vẫn tới trước. Đường vòng thành đường thẳng, rủi thành lợi. Nhưng việc này nguy hiểm nếu đạo quân không có kỷ luật.
Nhanh như gió, vững như núi nghĩa là gì?
Đó là bốn hình ảnh về cách động quân: nhanh như gió, chậm như rừng, đánh như lửa, đứng như núi. Thêm kín như đêm tối, động như sấm sét. Mỗi lúc cần một trạng thái, và phải cân nhắc kỹ trước khi động.
Vì sao vây địch phải chừa lối ra?
Kẻ bị dồn vào đường cùng sẽ đánh tới chết. Sun Tzu khuyên vây thì chừa lối ra, đừng ép kẻ cùng đường, đừng chặn quân đang về nhà, đừng đuổi quân giả chạy và đừng cắn mồi địch thả.