Chương X: sáu loại đất, sáu cách tự chuốc bại do lỗi của tướng, tướng là viên ngọc của quốc gia, và thương lính như con nhưng phải có uy.
Tóm tắt
Chương X là phần về địa hình và trách nhiệm của tướng. Sun Tzu nêu sáu loại đất với cách xử riêng, rồi sáu cách tự chuốc bại đều do lỗi của tướng. Tướng đánh hay không theo tình hình chứ không theo lệnh vua, và thương lính như con nhưng phải giữ uy.
Ý chính
- Sáu tai họa không do trời mà do lỗi của tướng.
- Chắc thắng thì đánh dù vua cấm.
- Tướng tiến không cầu danh, lui không sợ tội.
- Thương mà không có uy thì lính như con hư.
Áp dụng ngay hôm nay
Nghĩ về một thất bại gần đây trong nhóm của bạn. Viết ra phần lỗi thuộc về cách bạn dẫn dắt, thay vì đổ cho hoàn cảnh.
Sáu loại đất và sáu tai họa
Sáu loại đất. Đất thông, đất vướng, đất giằng co, đường hẹp, núi hiểm và đất xa địch. Mỗi loại có cách xử riêng, như đất thông thì chiếm chỗ cao có nắng trước và giữ đường tiếp tế, đường hẹp thì chiếm trước và chờ.
Sáu cách tự chuốc bại. Chạy, lỏng lẻo, sụp đổ, đổ vỡ, rối loạn, tan tác. Chúng không do trời mà do lỗi của tướng, như đem quân đánh kẻ đông gấp mười, quan yếu mà lính mạnh, hay tướng không có uy và lệnh không rõ.
Viên ngọc của quốc gia
Đánh hay không do tướng quyết. Nếu chắc thắng thì đánh dù vua cấm. Nếu không chắc thì không đánh dù vua bảo. Tướng tiến không cầu danh, lui không sợ tội, chỉ nghĩ giữ nước, là viên ngọc của quốc gia.
Thương lính như con. Coi lính như con thì họ theo mình xuống vực sâu nhất. Wu Ch'i ăn mặc như lính thấp nhất và hút mủ vết thương cho lính. Nhưng thương mà không có uy, tử tế mà không ra lệnh được, thì lính như con hư, vô dụng.
Biết trời biết đất. Biết người biết ta thì thắng không còn nghi ngờ. Biết thêm trời và đất thì thắng trọn vẹn.
Câu hỏi thường gặp
Sáu cách tự chuốc bại là gì?
Chạy, lỏng lẻo, sụp đổ, đổ vỡ, rối loạn và tan tác. Chúng không do trời mà do lỗi của tướng, như đem quân đánh kẻ đông gấp mười, quan yếu mà lính mạnh, tướng không có uy và lệnh không rõ, hay không ước lượng được địch.
Viên ngọc của quốc gia là ai?
Là vị tướng tiến không cầu danh, lui không sợ tội, chỉ nghĩ tới việc giữ nước và phục vụ vua. Nếu chắc thắng thì đánh dù vua cấm, nếu không chắc thì không đánh dù vua bảo. Giles nhắc lời Wellington rằng rút lui là việc khó nhất với người lính.
Thương lính thế nào cho đúng?
Coi lính như con thì họ theo mình xuống vực sâu nhất. Wu Ch'i ăn mặc như lính thấp nhất và hút mủ vết thương cho lính. Nhưng thương mà không có uy, tử tế mà không ra lệnh được, thì lính như con hư và vô dụng.